Кіріспе

Ингмар Бергманның 1958 жылғы фильмі, Ингмар Бергманның сценарийін жазып, режиссерлік еткен 1958 жылғы фильм – «Ансиктет» (шведше: «Бет»), сонымен қатар «Соқпақ» деп те аталады. Басты рөлдерде Макс фон Сидоу және Ингрид Тулин ойнаған. Фильмнің сюжеті Альберт Воглер есімді көшпелі әдемі әйел туралы, оның құдайға жақын тікелей эфирдегі қойылымдарын шағын ауыл тұрғындары күмәнділікпен қабылдайды. Психологиялық драма мен қорқыныш элементтерін үйлестіретін бұл фильм Г.К. Честертонның «Сақыл» пьесасынан шабыттанды. Фильм 31-ші «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясына Швециядан кандидат ретінде ұсынылды, бірақ номинацияға ілікпеді.

Сюжет

Альберт Воглер - сиқыршы, ол Vogler's Magnetic Health Theater деп аталатын, табиғаттан тыс қабілеттерге ие екенін мәлімдейтін орындаушылар труппасын басқарады. Олардың арасында Альберттің әжесі, әже Фоглер; оның әйелі Манда, Мистер Аман деген атпен костюммен еркек кейіпінде өнер көрсетеді; оның харизматикалық көмекшісі Тубал; және олардың жүргізушісі Симсон. Альберт жануарлар магнетизмін ашқан деп мәлімдейді. Копенгагендегі шоудан кейін топ шөл дала арқылы Швецияға дейін көлікпен саяхаттайды және орманнан шыққан айқайларды естиді. Олар жақын жерде жатқан ауру адамды табады, ол өзін бұрынғы вадевильдің ойыншысы Йохан Шпегель деп таныстырады. Алберт Жоханның қасында өліп қалғанын мұқият бақылайды. Олар ауылға келіп, консулды қарсы алады. Консул өз әйелі Отилиямен бірге оккультизмге қызығушылық танытады. Тюбал Эгерман мен оның серіктестеріне Альберттің мылқау екенін хабарлайды, ал қала тұрғындары оны насихаттайтын жарнамаларға негізделген сиқырлы шоудың сипатына күмән келтіреді. Денсаулық сақтау министрі доктор Вергерус Альбертті шарлатандықпен және жалған ғылыммен айналысады деп айыптайды; ер адамдар Альберттің қабілеттеріне жеке түрде ставка жасауды жоспарлайды. Кейін топ Сара мен Саннамен бірге түскі тамақтанады, олардың екі қызметшісі олардың барлығына таңғалады, ал Тубал әже жасаған махаббат суреттерін сатады. Бас аспаз София Тюбальдың батыллығына бейімделеді, бірақ оны тартымды деп санайды және оны жыныстық қатынасқа шақырады. Дауыл басталғанда, Санна әжесі 200 жастағы сиқыршы екенін айтқаннан кейін топтан қорқады. Осы уақытта Симсон Сарамен флирт жасайды, екеуі жыныстық қатынас жасамас бұрын афродизиактық дәрілерді бірге ішеді. Отталия Альбертке келіп, оның күш-қуатына сенетінін, күйеуі мен басқа қала тұрғындары оны түсінбегендіктен ғана сынға алатынын айтады. Ол өзінің қайтыс болған қызымен байланысқа шығады деп үміттенетінін түсіндіреді. Отилия кеткеннен кейін Альбертке Жохан келіп қалады, ол өлмейді. Иохан Альбертке "пайдаланбаған" өмірін қайтадан оның қолында қайтыс болғанға дейін жылайды; Альберт оның денесін үлкен багажниктің жасырын бөлімінде жасырады. Егерман көлеңкеден алмасуды бақылайды және онымен шайқалады, егер ол аянға куә болған болса, сенімді емес. Доктор Вержерус Манданың бөлмесіне жақындап, оның еркек киімін алып тастады. Ол оған труппаның биліктен қашып жүргенін айтады және топтың бүкіл әрекеті алаяқтық екенін мойындайды. Альберт бөлмеге кірмес бұрын олардың әңгімелерін тыңдайды және Вергерус оны қозғайтын кезде оған шабуыл жасайды. Альберт парикін алып тастайды, ал Манда оны жолдағы қиындықтары, артында қалдырған үйі және өзін мылқау ретінде жасыру туралы шешімін айтып, жұбатады. Келесі күні таңертең топ қала тұрғындарына сиқырлы шоу көрсетеді. Тубал полиция инспекторының әйелі Генриетта Старбекке шоуда ерікті болуды сұрайды; Манита магниттерді пайдаланып, Генриеттадан күйеуі туралы қатыгез мойындауларды шығарады, оны көпшілік алдында қорлайды. Келесіде Энгельсон тоқалшы Антонсонды Альберт өзінің денесін басқаратын трюкке шақырады. Спектакль барысында Альберт құлап, қайтыс болады, ал Антонсон қорқып қашады, кейін өзін-өзі өлтіреді. Альберттің денесі оның багажына салынады, онда, Вергерус білместен, Йоханның денесі де болады және ол мәйітті аутопсия үшін үйдің төбесіне әкелінеді. Вергерус толық аутопсия жасағаннан кейін, Альберт көлеңкеден тірі шыққанда, ол қорқып қалады. Вергерус кімнің денесін өлтіріп, кімге отандық өнімдер әкелгенін білгісі келеді. Альберт бұл "жаман актер" деп жауап береді. Бұл шын мәнінде, сондай-ақ, багажникте болған Йохан еді. Ашуланған Вергерус труппаның өнерін "жаман" деп атап, Альбертке ойын-сауық үшін бір теңге төлейді. Манда Симсонға аттарын жапқызады, сонда трупа кетуге болады, бірақ Тюбал оған Софиямен қалуды қалайтынын айтады. Әже Мандаға бұдан былай оларға қосылмаятынын айтады және қалған өмірін дәрі-дәрмектерін сату арқылы жинаған қаражатымен өткізуді жоспарлайды. Самсонның кетуіне ренжіген Сара Альберт пен Мандадан оларға қосылуға рұқсат сұрайды, олар келіседі. Олар кетер алдында Альберт пен Манданы полиция қызметкерлері үйге қайтарып кіргізеді. Бастапқыда олар қылмыс жасады деп күтеді, бірақ олардың таңғалуы үшін полиция бастығы Старбек патшаның оларды Корольдік сарайында өнер көрсетуді қалайтынын хабарлайды. Көп ұзамай Альберт, Манда, Самсон және Сара Стокгольмге жолға шығады.

Өндіріс

1946 жылы Бергман швед тілінде "Сиқыр" атты театрлық қойылымды қойды. Осы пьеса фильмге шалқақ сырқатып әсер етті. Фильм түсірілімі 30 маусымда Filmstaden студиясында басталды және 1958 жылдың 27 тамызында аяқталды.

Шығару

Фильм 1958 жылғы 26 желтоқсанда Швецияда көрсетілімге шықты. «Чикаго Ридер» газетінің журналисі Дон Друкер оны «Бергманның ең ұқыпты құрылымдалған және қорқынышты фильмдерінің бірі» деп атады. Автор және киносыншы Леонард Мальтин фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, оны «бір жағынан жалғаншы, бір жағынан гений адамның терең ойлы (және артық бағаланбаған) портреті» деп сипаттады. Фильм 1959 жылғы Венеция кинофестивалінде «Жюридің бас жүлдесін», «Жаңа кино» сыйлығын және «Пасинетти» сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол «Алтын арыстан» сыйлығына ұсынылды. 1960 жылы фильм «BAFTA» сыйлығының «Кез келген көзден алынған үздік фильм» номинациясына ие болды. Бергман 2007 жылы қайтыс болғаннан кейін Вуди Аллен оның фильмдерімен таныс емес адамдарға ең көп ұсынатын бес фильмнің бірі ретінде «Сақсыны» атады.