Куба-Америкалық джаздың негізін қалаушы: Пруденсио Марио Бауза

Кіріспе

Кубалық-американдық музыкант, композитор және афрокубалық джаздың негізін қалаушы Пруденсио Марио Бауза Карденас (28 сәуір 1911 жыл - 11 шілде 1993 жыл) – афрокубалық джаз және джаз музыканты. Ол кубалық музыканы АҚШ-қа таныстырған алғашқылардың бірі болды, кубалық музыкалық стильдерді Нью-Йорк джаз өнеріне әкелді. Кубалық топтар жылдар бойы репертуарында танымал джаз пьесаларын орындағанмен, Баузаның "Танга" шығармасы джаз гармониясы мен аранжировка тәсілін, джаз солистерімен және афрокубалық ырғақтармен біріктірген тұңғыш туынды болды. Бұл – афрокубалық джаздың алғашқы нағыз әні деп есептеледі.

Өмірбаян

Бала кезінде ол кларинетпен шұғылданып, аспапта дарынды бала ретінде танылды және 11 жасында Гавана симфониясымен бірге өнер көрсетті. Бауза содан кейін фортепианошы Антонио Мария Ромеудің шаранга (флейта мен скрипкалар) оркестрімен кларнет пен бас кларнетінде ойнады. 1926 жылы оркестр Нью-Йоркке жазбалар жасау үшін келгені бұл оқиғаның тағдырлы болуына себеп болды. Бауза өзінің туысы, трубашы Рене Эндрейрамен бірге тұрды, ол Гарлемде тұрды және «The Santo Domingo Serenaders» тобымен ойнады, бұл топ панамалықтардан, кубалықтардан және пуэрто-рикалықтардан құралған джаз тобы еді. Жасөспірім Бауза Гарлемдегі афроамерикандық қауым мен олардың еркіндігіне қатты әсерленді. Ол сондай-ақ Джордж Гершвиннің «Rhapsody in Blue» туындысының қойылымын көрді және шығармадағы саксофонист Фрэнки Трумбауэрдің ойнауынан шабыттанды. Кубаға оралғаннан кейін ол Нью-Йоркке оралып, джаз музыканты болуға уәде берді, 1930 жылы кларинетте ойнау шеберлігін сақтай отырып, альт-саксофонда ойнауды үйренді. Баузаның әнші, кубалық Антонио Мачинмен болған кездейсоқ кездесуі, ол жетекшілік ететін жаңа жазбалар жасау үшін трубашы іздеп жүргенде, Баузаға ерекше мүмкіндік берді. Мачин «Don Azpiazú Havana Casino Orchestra» әншісі болды, олар Нью-Йорк қаласын қоғамдық өнер көрсетулерімен және «El Manisero» («Жержеңбіл сатушы») әнінің соңғы хитке айналуымен баурап алды. Мачинге төрт әнді жазуға мүмкіндік берілді. Мачин жеке орындағанда, ол екі гитарамен, трубамен және өзімен маракаста ойнайтын. Аспиасу оркестрінің құрамындағы кубалық стильде ойнай білетін барлық трубашылар Кубаға қайтып кеткен. Бауза қиын жағдайға тап болғанда, Мачинге өз қызметін ұсынды, өйткені ол мүйіздің ішкі жағын білді және труба сатып алып, екі апта ішінде жазбаларда ойнауға жеткілікті шеберлікке ие болды. 1947 жылы Бауза жас Гавана конга виртуозы Чано Позоны Гиллеспиге таныстырды, ол өзінің тобына кубалық перкуссияшыны қосуды қалағанда; Позо бір жылдан кейін Гарлемдегі бардағы төбелес салдарынан қаза тапса да, ол Гиллеспидің ойнауы мен композицияларында өшпес және ұзаққа созылатын із қалдырды, «Manteca» және «Tin Tin Deo» сияқты бірнеше композицияларды бірлесіп жазды. 1943 жылы Баузаға тиесілі деп есептелетін алғашқы шын мәніндегі афро-кубалық джаз туындысы «Tanga» әнінен кейін «Cubop City» және «Mambo Inn» әндері табысқа ие болды. Мачито және оның афро-кубалық тобы көбінесе биг-бенд джазы мен мамбо музыкасын орындады. Көптеген туындылар Кубада танымал болған жазбалардың жаңа өңдеулері болды, бірақ джаз гармониясын пайдалана отырып. Топ Манхэттендегі Палладиум Бал-Золы сияқты орындарда мамбо стилінде би биледі. Бауза 1976 жылға дейін Афро-кубалықтардың директоры қызметін атқарып, Вилли Колонмен бірге өнер көрсетті.

As a child he studied clarinet becoming recognized as a child prodigy on the instrument and was featured with the Havana Symphony at the age of 11. Bauzá then performed on clarinet and bass clarinet with pianist Antonio María Romeu's charanga (flute and violins) orchestra. This proved a fateful event as the orchestra visited New York City to record in 1926. Bauzá's stayed with his cousin, trumpeter René Endreira, who was a Harlem resident and played with The Santo Domingo Serenaders, a band was made up of Panamanians, Cubans, and Puerto Ricans playing jazz. The teenage Bauzá was impressed with Harlem's African American community and the freedom they had. He also witnessed a performance of George Gershwin's "Rhapsody in Blue" and was inspired with saxophonist Frankie Trumbauer's feature in the piece. Upon his return to Cuba, he vowed he would return to New York City to become a jazz musician doing so in 1930 learning to play the alto saxophone while maintaining his clarinet technique. A chance encounter with vocalist Cuban vocalist Antonio Machin, who needed a trumpet player for an upcoming record date he was leading, gave Bauzá an unusual opportunity. Machin was the vocalist for the Don Azpiazú Havana Casino Orchestra who had taken New York City by storm with their public performances and recent hit recording of "El Manisero" ("The Peanut Vendor"). Machin was offered a record date to record four tunes. When Machin performed solo, he did so with two guitars, a trumpet, and himself on maracas. All the trumpet players that knew how to play in the Cuban style who were part of Azpiazú's orchestra had left to return to Cuba. Faced with a dilemma Bauzá offered his services to Machin because he knew the finger positions on the horn buying a trumpet and in two weeks developed enough technique to play on the recordings. Importantly in 1947, Bauzá introduced the young Havana conga virtuoso Chano Pozo to Gillespie, when the latter wanted to add a Cuban percussionist to his band; though Pozo was killed in a Harlem bar fight just a year later, he left an indelible and long lasting mark on Gillespie's playing and compositions; co writing several other compositions such as "Manteca" and "Tin Tin Deo". In 1943, the success of "Tanga," the first truly Afro Cuban jazz tune (attributed to Bauzá), were followed by "Cubop City" and "Mambo Inn". Machito and his Afro Cubans often played straight ahead big band jazz as well as mambo music. Many of the numbers were covers of recordings which had proved popular in Cuba, but with updated arrangements using jazz harmony. The band played mambo style dance numbers at venues such as Manhattan's Palladium Ballroom. Bauzá kept his post as director of the Afro Cubans until 1976. performing with Willie Colón.

"Танга" және афро-кубалық джаздың пайда болуы

Топтың "Tangá" атты үлкен хиті болды, ол Баузаның спонтанды түрде жазған, джаз солистерімен бірге мамбо темпіндегі descarga (кубалық джем) болды. "Tangá" уақыт өте келе әлдеқайда формальды түрде аранжировкаланды. Бұл әдетте алғашқы нағыз афрокубалық джаз туындысы саналады. Әлемнің назарын аударған алғашқы descarga [кубалық джем-сессия] 1943 жылғы 29 мамырда 110-шы көше мен 5-ші авеню қиылысындағы Парк Палас Бал залында өткен Мачито репетициясына байланысты. Ол кезде Мачито Форт-Диксте (Нью-Джерси) базалық дайындықтан өтіп, төртінші аптасын аяқтаған еді. Бір күн бұрын "Ла Конга" клубында Мачитоның трубашысы және музыкалық директоры Марио Бауза пианист Луис Варона мен бассист Хулио Андиноның биді аяқтау белгісі ретінде тартатын бір нәрсені естіген. Осы дүйсенбі күні кешке Бауза фортепианоға еңкейіп, Варонаға түнгі өткен күні орындаған фортепианолық сайқыманы қайталауды бұйырды. Варонаның сол қолы Гилберто Вальдестің "El Botellero" әніне кіріспе жасады. Бауза содан кейін Хулио Андиноға не ойнау керектігін, содан кейін саксофонға, одан кейін трубаға нұсқау берді. Бір-бірімен өріліп жатқан рифтер жақын арада афрокубалық джазды әуенге айнала бастады. Джин Джонсонның альт-саксофоны шығысқа ұқсас джаз фразаларын шығарды. Сөйтіп, Бауза "Tangá" (банту конголық сөзі, "энергия" деген мағынаны білдіреді) әнін жазғанда, афрокубалық джаз кездейсоқ түрде туды. Содан кейін "Tangá" әрқашан әртүрлі естілді, бұл орындаушының жеке ерекшеліктеріне байланысты болды. 1948 жылдың тамызында трубашы Говард МакГи Мачито оркестрімен Аполло театрында орындалғанда, оның "Tangá" әніне жасаған импровизациясы "Cu Bop City" әнін тудырды, ол бірнеше айдан кейін Roost Records компаниясымен жазылды. 1948 және 1949 жылдар аралығында Royal Roost, Bop City және Birdland-те өткен джем-сессияларда Говард МакГи, тенор-саксофонист Брю Мур, Чарли Паркер және Диззи Гиллеспи Мачито оркестрімен бірге орындағанда, бұл репетицияланбаған, шектеусіз, бұрын естілмеген джем-сессиялар болды, сол кезде салтанатты шаралардың шебері Симфония Сид оларды афрокубалық джаз деп атады. Мачито оркестрінің он-он бес минутқа созылған джем-сессиялары латын музыкасында дәстүрлі төрт минуттан кем жазбалардан және тікелей эфирлерден алшақтаған алғашқы жағдайды жасады. 1949 жылдың ақпан айында Мачито оркестрі тенор-саксофонист Флип Филлипстің қатысуымен бес минуттық "Tangá" әнін жазғанда латын музыкасындағы прецедентті алғаш рет орнатты. The Jazz Scene альбомының бір бөлігі болған он екі дюймдік 78 RPM пластинкасы 25 долларға сатылды (Salazar, 1997). "Tangá" фортепианолық гуахеосының оң қолы "ponchando" деп аталатын стильде орындалады, бұл блок-аккордтарды қолданатын, арпеджиосыз гуахео түрі. Пичтердің реттілігі емес, шабуыл нүктелерінің реттілігіне басымдық беріледі. Бұл әсерді қосымша ретінде қатаң түрде қайталанатын немесе джаздық қосымшаға ұқсас әртүрлі мотив ретінде ойнауға болады. Келесі мысал 1949 жылы Мачитоның орындауындағы стильге сәйкес келеді. 2-3 клаве, фортепианода Рене Эрнандес. "Tangá" әнінде Бауза алғаш рет модальдық гармонияны (кейіннен Майлс Дэвис және Гил Эванс зерттеген тұжырымдама) джаздық аранжировка тұрғысынан зерттеді. Аранжировкада көп қабаттау арқылы жасалған дыбыс эффектілеріне назар аудару керек. Баузаның басшылығымен Machito and his Afro Cubans джаз биг-бэнд аранжировкалық әдістерін, джазға бағытталған солистерді қолдана отырып, нағыз афрокубалық негіздегі ырғақты бөліммен біріктіре білген алғашқы топ болды. Мысалы, Джин Джонсон – альт, Брю Мур – тенор, "Танга" (1943) әні.

The band had a major hit with "Tangá," initially a descarga (Cuban Jam) in mambo tempo with jazz soloists, spontaneously composed by Bauzá. "Tangá", which was over time arranged with a more formal arrangement. It is generally considered to be the first true Afro Cuban jazz tune. The first descarga [Cuban jam session] that made the world take notice is traced to a Machito rehearsal on May 29, 1943, at the Park Palace Ballroom, at 110th Street and 5th Avenue. At this time, Machito was at Fort Dix (New Jersey) in his fourth week of basic training. The day before at La Conga Club, Mario Bauzá, Machito's trumpeter and music director, heard pianist Luis Varona and bassist Julio Andino play something which would serve as a permanent sign off (end the dance) tune. On this Monday evening, Bauzá leaned over the piano and instructed Varona to play the same piano vamp he did the night before. Varona's left hand began the introduction of Gilberto Valdes' "El Botellero." Bauza then instructed Julio Andino what to play; then the saxes; then the trumpets. The interlocking riffs soon began to take shape into an Afro Cuban jazzed up melody. Gene Johnson's alto sax then emitted oriental like jazz phrases. By accident, Afro Cuban jazz was invented when Bauzá composed "Tanga" (the Bantú Congolese word for energy) that evening. Thereafter, whenever "Tangá" was played, it sounded different, depending on a soloist's individuality. In August, 1948, when trumpeter Howard McGhee soloed with Machito's orchestra at the Apollo Theatre, his ad libs to "Tangá" resulted in "Cu Bop City," a tune which was recorded by Roost Records months later. The jams which took place at the Royal Roost, Bop City and Birdland between 1948 and 1949, when Howard McGhee, tenor saxophonist Brew Moore, Charlie Parker and Dizzy Gillespie sat in with the Machito orchestra, were unrehearsed, uninhibited, unheard of before jam sessions which at the time, master of ceremonies Symphony Sid called Afro Cuban jazz. The Machito orchestra's ten to fifteen minute jams were the first in Latin music to break away from the traditional under four minute recordings and live performances. In February, 1949, the Machito orchestra became the first to set a precedent in Latin music when it featured tenor saxophonist Flip Phillips in a five minute recording of "Tangá." The twelve inch 78 RPM, part of The Jazz Scene album, sold for $25—Salazar (1997). The right hand of the "Tangá" piano guajeo is in the style known as "ponchando," a type of non arpeggiated guajeo using block chords. The sequence of attack points is emphasized, rather than a sequence of different pitches. As a form of accompaniment it can be played in a strictly repetitive fashion or as a varied motif akin to jazz comping. The following example is in the style of a 1949 recording by Machito. 2‐3 clave, piano by René Hernández. With "Tangá," Bauzá was the first to explore modal harmony (a concept explored later by Miles Davis and Gil Evans) from a jazz arranging perspective. Of note is the sheet of sound effect in the arrangement through the use of multiple layering. Under Bauzá's direction, Machito and his Afro Cubans were first band to successfully wed jazz big band arranging techniques within an original composition with jazz oriented soloists utilizing an authentic Afro Cuban based rhythm section in a successful manner. e. g. Gene Johnson – alto, Brew Moore – tenor, composition in "Tanga" (1943).

Ин-клавты баптау шебері

3 2/2 3 клаве концепциясы мен терминологиясын 1940 жылдары Нью-Йоркте Бауза, Machito and his Afro Cubans тобының музыкалық директоры қызметін атқағанда жасады. Бауза әнді клавенің бір жағынан екінші жағына үздіксіз және қиындықсыз жылжытуда шеберлік танытты. Аңызға айналған нюйоркалық бассист Энди Гонсалес осы техниканы сипаттау үшін «Клаве Контрпункт» терминін қолданды. Келесі мелодиялық үзінді Machito and his Afro Cubans тобының «Que vengan los rumberos» әнінің бастапқы тармақтарынан алынған. Әннің клавенің бір жағынан екінші жағына, содан кейін қайтадан қалай өтетініне назар аударыңыз. 2/4 өлшемі хордтық тізбекті екі жақты (2–3) үлгіден үш жақты (3–2) үлгіге көшіреді. Кейін, тағы бір 2/4 өлшемі хордтық тізбектің басталуын екі жақты (2–3) үлгіге қайтарады. Әннің алғашқы 4 1⁄2 клавесі 2–3 үлгісінде орындалады. 2/4 (жарты клаве) өлшемінен кейін ән үш жақты үлгіге ауысады. Ол V7 аккордында 3 2 үлгісінде 4 1⁄2 клаве бойына жалғасады. 2/4 өлшемінің екіншісі әнді екі жақты үлгіге және I аккордына қайтарады. «Que vengan los rumberos» сияқты әндерде фразалар 3–2 және 2–3 үлгілері арасында үнемі алмасады. Осылайша бағытты қайта-қайта өзгерту үшін белгілі бір икемділік қажет. Ең қиын сәттер – кесулер мен басқа да көшу фразалары, онда клавенің бір жағынан екінші жағына өту үшін «пивот» жасау қажет. Аккордтар мен клаве өзгерістерімен бірге, вокалист Фрэнк «Мачито» Грилло оннан астам өлшемді қамтитын шиеленіс/босату доғасын жасайды. Бастапқыда Мачито әуенді тікелей (бірінші тармақ) орындайды, бірақ көп ұзамай мәтінді халықтық румбаның еркін және синкопталған «inspiración» (екінші тармақ) стилінде жеткізеді. Ән V7 аккордында 3–2 үлгісіне ауысқан кезде, Мачито негізгі метрге қайшы келетін айқын ритмикалық шиеленіс тудырады. Бұл шиеленіс үш тізбекті негізгі соққыда (төрттік ноталарда) орындағаннан кейін, содан кейін тресильо орындалғанда шешіледі. Тресильоден кейін келетін өлшемде ән 2–3 үлгісіне және I аккордына (бесінші тармақ) қайта оралады. – Пеналоса (2010). Баузаның соңғы жылдарында барабаншысы болған Бобби Санабрия Баузаның аутентикалық афрокубалық ырғақтарды тұрақты түрде қолдана отырып, джаздық аранжировкалау әдістерін зерттеген алғашқы адам болғанын, осылайша сол кездегі афрокубалық негізделген би музыкасы жанрындағы басқа топтарда болмаған ерекше дыбысқа қол жеткізгенін атап өтті.

The 3 2/2 3 clave concept and terminology was developed in New York City during the 1940s by Bauza while he was the music director of Machito and his Afro Cubans. Bauzá was a master at moving the song from one side of clave to the other seamlessly without breaking the claves rhythmic design. Legendary Nuyorican bassist Andy Gonzalez coined the phrase "Clave Counterpoint" to describe the technique. The following melodic excerpt is taken from the opening verses of “Que vengan los rumberos” by Machito and his Afro Cubans. Notice how the melody goes from one side of clave to the other and then back again. A measure of 2/4 moves the chord progression from the two side (2–3), to the three side (3–2). Later, another measure of 2/4 moves the start of the chord progression back to two side (2–3). The first 4 1⁄2 claves of the verses are in 2–3. Following the measure of 2/4 (half clave) the song flips to the three side. It continues in 3 2 on the V7 chord for 4 1⁄2 claves. The second measure of 2/4 flips the song back to the two side and the I chord. In songs like “Que vengan los rumberos,” the phrases continually alternate between a 3–2 framework and a 2–3 framework. It takes a certain amount of flexibility to repeatedly reorder your orientation in this way. The most challenging moments are the truncations and other transitional phrases where you “pivot” in order to move your point of reference from one side of clave to the other. Working in conjunction with the chord and clave changes, vocalist Frank “Machito” Grillo creates an arc of tension/release spanning more than a dozen measures. Initially Machito sings the melody straight (first line), but soon expresses the lyrics in the freer and more syncopated inspiración of a folkloric rumba (second line). By the time the song changes to 3–2 on the V7 chord, Machito has developed a considerable amount of rhythmic tension by contradicting the underlying meter. That tension is then resolved when he sings on three consecutive main beats (quarter notes), followed by tresillo. In the measure immediately following tresillo the song returns to 2–3 and the I chord (fifth line)—Peñalosa (2010). Bobby Sanabria, who was Bauzá's drummer during his later years, points out that Bauzá was the first to explore jazz arranging techniques with authentic Afro Cuban rhythms on a consistent basis, giving it a unique identifiable sound that no other band in the genre of Afro Cuban based dance music had at the time.