Кіріспе

16 және 17 ғасырдағы суфи мұсылман қасиеттісі Миян Мир немесе Миян Мир (шамамен 1550 – 22 тамыз 1635) – Лахорда, әсіресе Дхарампура қаласында (қазіргі Пәкістан) тұрған белгілі суфи мұсылман қасиеттісі. Ол халифа Омар ибн әл-Хаттабтың тікелей ұрпағы және суфизмнің Қадири тәртібіне жатады. Ол моғол императоры Шах Жаханның үлкен ұлы Дара Шикохтың рухани ұстазы болғандығымен әйгілі. Ол Қадири тәртібінің Миан-Хел тармағының негізін қалаушы ретінде танылады. Оның кіші қарындасы Биби Джамал Хатун оның шәкірті болған және өзі де танымал суфи қасиеттісі еді.

Миан Мир және император Джахангир

Миан Мир 25 жасында Лахорға көшіп келіп, сонда қоныстанды. Бір күні моғол императоры Жахангир бүкіл салтанатты әскерімен бірге ұлы факирге құрмет көрсетуге келді. Ол императорға лайық әсем киімдермен және салтанатты түрде келді. Бірақ Миан Мирдің күзетшілері императорды қақпада тоқтатып, олардың қожайыны кіруге рұқсат бергенше күтуін сұрады. Жахангир өзін қорланған сезінді. Оның патшалығында ешкім оның кіруін кешіктіруге немесе сұрақ қоюға батыл болған емес. Дегенмен ол өзінің ашуын басып, сабырлылық танытты. Ол рұқсат күтті. Бір уақыттан кейін оны Миан Мирдің алдына жеткізді. Өзінің ренжіген мақтанышын жасыра алмай, Жахангир кірген бойда Миан Мирге парсы тілінде: «Ба дар е дарвис дарбане наа байд» ("Факирдің есігінде күзетші болмауы керек") деді. Миан Мир оған: «Бабайд кех саге дуния на айад» ("Дүниеге құмар адамдар кірмеуі керек") деп жауап берді. Император ұялып, кешірім сұрады. Содан кейін Жахангир Миан Мирден Деканды жаулап алу үшін жорыққа шығар мақсатының сәтті болуы үшін дұға етуін өтінді. Осы арада бір кедей адам келіп, Миан Мирге бас иіп, бір рупия сыйлады. Суфи дінтанушы одан рупияны алып, көрермендердің арасындағы ең мұқтаж адамға беруін сұрады. Ол бір дервиштен екіншісіне барып, бірақ ешкім де рупияны қабылдамады. Соңында ол Миан Мирге оралып, рупияны алып келді: «Мырза, дервиштердің ешқайсысы рупияны қабылдамайды. Ешкім мұқтаж емес сияқты».

Хармандир сахибінің негізі туралы аңыз

Гүлам Мухайюд Дин, Буте Шах жазған "Таварих и Пенджаб" (1848) кітабында, Миан Мир Гуру Аржан Девтің өтінішімен сикхтердің қасиетті орны Хармандир Сахибтің (Алтын ғибадатхана) негізін қалады делінеді. Бұл туралы "The Punjab Notes and Queries" еңбегінен басталатын бірнеше еуропалық дереккөздерде де айтылған. Тіпті, "Хармандир Сахиб" ғибадатханасының басшылығы тарапынан 1929 жылы жарық көрген "Шри Дарбар Сахиб" есебі де осы мәліметті растайды. Дегенмен, бұл аңыз басқа тарихи мәтіндерде кездеспейді. Дара Шикохтың 17 ғасырда жазған Миан Мирдің өмірбаяны "Сакинат ал аулия" кітабында бұл оқиға туралы ешқандай мәлімет жоқ.

Өлім және мұра

Ұзақ және ізгі өмір сүрген Мян Мир 1635 жылғы 11 тамызда 84-85 жасында дүние салды. Оның жаназасы бойынша сөзді, Әулиенің ықыласшы шәкірті болған моғол ханзадасы Дара Шикох оқыды.

Қабір

Ол Лахордан шамамен бір шақырымдай қашықтықта, Аламганж маңында, яғни қаланың оңтүстік-шығысында жерленген. Миан Мирдің рухани ізбасары Мулла Шах Бадахши болды.