Кіріспе

Эдку (إدكو) (сондай-ақ Эдху, немесе Идку) – Бехейра губернаторлығында, Александрияның шығысында және Рашидтің батысында орналасқан, Жерорта теңізіне қарап тұрған қала. Эдку Аби-Кир шығанағының артындағы құмды жолақта, Ніл өзенінің солтүстік-батыс дельтасында жатыр. Оңтүстікте Идку көлі орналасқан – 150 шаршы километр аумақты алып жатқан лагуна, 35 километрге созылып, жағалаумен қатар және одан 26 километр ендікке дейін жетеді. Ал-Мадиях каналы арқылы Жерорта теңізімен байланысқан бұл лагуна, Нилдің ежелгі Канопикалық саласы деп есептеледі. Эдкудың қолайлы географиялық орны, лагуна мен Жерорта теңізінің балық шаруашылығынан пайда табуға мүмкіндік береді. Басқа өнеркәсіп салаларының ішінде күріш ұнтақтау және жібек тоқу бар. Эдку, Александрияға (батыс-оңтүстік-батысқа қарай 42 км) және Розеттаға (Рашид, солтүстік-шығысқа қарай 19 км) жағалау жолы мен теміржол арқылы байланысқан. Қаланың солтүстік-шығысында Shell және Petronas компанияларының бірлескен меншігіндегі ірі сұйытылған табиғи газ (СЖГ) зауыты орналасқан. 2005 жылы ашылған зауыт кешені, жылына 7,2 миллион тоннаға дейін табиғи газды сұйытуға қабілетті екі СЖГ желісінен тұрады. Бұл Мысырдағы екі СЖГ экспорттық зауытының бірі (екіншісі – Дамиеттадағы SEGAS СЖГ зауыты).

Тарих

Эдку – перғауын дәуірінің ежелгі қалаларының бірі. Ол "Ра Аменати" провинциясының құрамында болды, онда көптеген ежелгі фараондық қалалар басқа қалалармен алмастырылып, тұрғынсыз қалды, соның ішінде қазіргі Эдку болып табылатын "Таджо" қаласы. Кейбір тарихшылар Эдкудың фараондық атауы "Джакат" деп санайды, бұл ежелгі египет тілінде "биік төбе" деген мағынаны білдіреді. Қаланың құрылысы Идку көлінің солтүстігіндегі құмды төбелермен байланысты екені анық. Сондай-ақ, тарихшылардың бірі оның ежелгі аты епископтың аян-намасында Етко деп аталатынын айтады. Идку Омар ибн әл-Хаттабтың бұйрығымен Әмір ибн әл-Ас басшылығындағы "Абдулла ибн Омар" арқылы жаулап алынды, ал Идкудың әкімі "Заранд" болды. Патша мен оның әскері бекіністерге тығылып, қабырғаларын жапты. Арабтар оларды қоршап алды, қоршау алты айға созылды. 1885 жылғы Мысыр халық санағында Эдку Гарбия губернаторлығының Атф ауданындағы нахия ретінде тіркелді; сол кезде қала халқының саны 5751 адамды (2937 ер адам және 2814 әйел адам) құрады.