Кіріспе

Гвиана саясаткері (1952–2018)

Рональд Гаджрадж (1952 жылдың сәуірі – 2018 жылдың желтоқсаны) – гвианалық заңгер және саясаткер, Ішкі істер министрі қызметін атқарған. Ол Халықтық прогрессивті партиясының мүшесі болды.

Өмірбаян

Гаджрадж Гайана қорғаныс күштеріндегі лейтенант, заңгер, кейіннен Ішкі істер министрі және Үндістан мен Бангладештегі жоғары комиссар болды. 1999 жылғы қаңтарда Джанет Джаган Гаджраджды Ішкі істер министрі етіп тағайындады және ол 2005 жылғы мамырға дейін қызмет етті. 2002 жылы соттан тыс әрекет ететін өлім жасағының бар екендігі туралы әңгімелер тарады, олардың жергілікті полицияға мемлекетке қарсы қылмыстар үшін іздестірілген көптеген адамдарды өлтіруге жауапты болғаны айтылды. 2003 жылғы қазан айында өзін өлім жасағының мүшесі деп таныстырған Джордж Баккус Гаджраджды осы «өлім жасағына» қолдау көрсетуде деп айыптады. 2004 жылғы 24 маусымда Баккус өз үйінде өлтірілгені анықталды, бұл оқиғаға байланысты оның өлімін аталған өлім жасағы орындағаны туралы болжамдар пайда болды. Алайда, жиырма үш (23) жасар Делон Рейнольдс, «Fatboy» деген лақап атымен танылған, кінәсін мойындап, мансұқ жасағаны үшін айыпталып, он (10) жылға бас бостандығынан айырылды. Ол жерлеу бюросының иесі оған Баккуспен жеке мәселесі болғандықтан, оны өлтіру үшін ақы төлегенін мәлімдеді. Дегенмен Гаджрадж Ішкі істер министрі лауазымынан кетіп, тергеу комиссиясын құруды сұрады. Ол былай деді: «Мен мырза Президенттің мәлімдемесі кері қайту ретінде қарастырылмауы керек екенін атап өткім келеді. Саяси оппозиция мені қызметтен алуға шақырып, табиғи әділдіктің жолын бұзғанын атап өту қажет. Олар мені тергеуге дейін соттап, айыпты деп тапты. Мен бұқаралық ақпарат құралдарындағы негізсіз және қарапайым жала жабулардың негізінде отставкаға кетуге ниетім жоқ. Мен линчеленбеймін. Бұқаралық ақпарат құралдарының кейбір бөліктерін және олардың саяси басшыларын мені және менің отбасымды мазалауды және қаралауды тоқтатуға шақырамын. Барлығымыз тергеудің қорытындыларын күтейік, олар жарияланбақ деп үміттенемін». Тергеу комиссиясын апелляциялық судья Ян Чанг төрағалық етті, сондай-ақ Гуана қорғаныс күштерінің бұрынғы штаб бастығы генерал-майор (отставкада) Норман Маклин және полиция комиссарының орынбасары (отставкада) және Полиция қызметі комиссиясының төрағасы Иван Крандон мырза кірді. Тергеу мандатына сәйкес, олар Гаджрадждың адамдарды соттан тыс өлтіруге қатысқан әрекеттерді қолдауға, басқаруға немесе басқа да қатысқандығы туралы айыптауларды растайтын сенімді дәлелдер бар ма, жоқ па, соны тексеруге, кеңес беруге және есеп беруге тиіс болды. Комиссия Гаджраджды «күдікті» өлім жасағына немесе соттан тыс кісі өлтіруге қатысқандығынан ақтап берді, ол министр лауазымына қайта тағайындалды, бірақ кейін халықаралық қысымға байланысты отставкаға кетті. 2005 жылы ол Гайананың Үндістандағы жоғары комиссары болып тағайындалды, ал 2015 жылы Бангладештегі жоғары комиссары болып тағайындалды. Ол 2015 жылғы Гайана парламенттік сайлауынан кейін екі лауазымда да қызмет етті. Рональд Гаджрадж 2018 жылғы 15 желтоқсанда қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Гаджрадждың саяси партиясы – Халықтық прогрессивті партияның азаматтық партиясы (PPP/C) марқұм саясаткерге құрмет көрсетіп, «Гаджраджды еліміздің тарихындағы қиын кезеңде қылмысқа қарсы күресте Ішкі істер министрі ретінде атқарған маңызды рөлі үшін еске алады» деді.