Кіріспе

Бухарест ауданы, Румыния

Бухарест қаласының шекарасында орналасқан тұрғын үй кешені және бұрынғы ауыл. Милитари – Бухарест қаласының батыс бөлігіндегі, 6-секторда орналасқан аудан. Онда 100 000-нан астам адам тұрады.

Ерте тарих

XVI ғасырдан бастап бұл аймақта боярларға тиесілі бірнеше иеліктер болды. 1735-1739 жылдардағы орыс-османдар соғысына қатысу үшін Австрия армиясы осы жерде лагерь құрды, бірақ келесі жылы Константин Маврокордатос Осман әскерлерінің қолдауымен оларды ығыстырып шығарды. 1821 жылдың 16 наурызында Тюдор Владимиреску Пандурилерімен бірге осы аймақта лагерь құрып, сәтсіз көтерілісін бастады. Бұл жердің маңыздылығы кейіннен 1960 жылдары Милитариден оңтүстікке қарай салынған Drumul Taberei тұрғын алабына және Тюдор Владимиреску атындағы теориялық жоғары мектепке ат берді. Аймақтағы алғашқы әскери мекемелер 1863 жылы құрылды, ол 1869 жылы Текучидің батысына көшірілгенге дейін әскерлерді даярлауға арналған әскери лагерь болды. Кейін 1873 жылы Армияның пиротехникалық кешені 30-шы әскери инженерлік полкі мен казармаларымен бірге мұнда көшірілді. XIX ғасырдың соңында аймақта қару-жарақ қоймасы, әскери киім фабрикасы және отын сақтау алаңы бар толыққанды әскери кешен құрылды. 1894 жылдың наурызында Румыния армиясы 40-шы жаяу әскер полкін құру үшін екі паб иесін (Георге Григоре мен Никулае Ницэ) және осы пабтардың тұрғындарын шығарып жіберді. Аймақтағы әскери мекемелердің дамуымен бірге Gara de Nord және Gara Filaret теміржол станцияларына қызмет ететін бірнеше теміржолдар пайда болды, сондай-ақ қазіргі Бухарест айналма теміржолына баратын теміржол желісі де салынды. Милитари коммунасы алғаш рет 1883 жылы мемлекеттік жерді сату туралы құжатта айтылған, ал 1901 жылы Румынияның Ұлы географиялық сөздігінде 293 гектар (қазіргі Гривица және Крынгашиге дейін созылатын) аумақты және 584 тұрғыны бар, 32 ер бала мен 9 қыз баладан тұратын аралас мектеп бар екені жазылған. Сондай-ақ, кірпіш зауыты мен су диірмені де болған. ХХ ғасырдың басында ауыл заңсыз мал базарының болуына байланысты жергілікті саясаткерлердің назарына ілікті, бұл Бухарест қаласындағы ресми мал базарының жабылуына әкелді. 1906 жылы қазіргі Ильфов округіндегі коммуналарды қайта құру туралы заң қабылданды; Милитари коммунасы Милитари және Гривица ауылдарын, сондай-ақ Циурел шағын ауылын (cătun) басқарды, олардың барлығы Пантелимон алаңына қарасты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1920-1926 жылдар аралығында Милитари коммунасы Гривица ауылы мен Циурел шағын ауылын жоғалтты; сонымен қатар Болинтин жолы (Drumul Bolintinului), коммуна арқылы өтетін басты жол Александр I, Югославияны біріктірушісі даңғылы деп аталды. 1926 жылы коммуна Джулешти шағын ауылын жоғалтты, ол жеке коммунаға айналды және Принц Кароль II коммунасы (кейін 1930 жылы Ұлы Войвода Михаил) коммунасы болып қайта аталды. Бухаресттің көптеген қала маңындағы коммуналары сияқты, Милитари да тиісті даму жоспарысыз өздігінен дамуға қалдырылды, нәтижесінде 1901 жылы 584 тұрғыннан 1930 жылы 8093 тұрғынға және 1948 жылғы санақ бойынша 15.492 тұрғынға дейін халық саны өсті. Даму жоспарының болмауы және қала маңындағы коммуналарды дамытуға тыйым салатын заңдардың болуына байланысты жердің көп бөлігі заңсыз бөлінді және "бірден-бірге" жаңа жолдар (тиісті есімдері жоқ) мен үйлер салынды. 1948 жылдың 25 қаңтарында өткізілген санақ бойынша 3320 тұрғын үйдің 351-інде ғана электр жарығы, ал 3-інде су құбыры болды, ал үйлердің 62,7%-ы ағаштан және сабаннан салынған, ал 36,4%-ы кірпіштен, тастан немесе бетоннан тұрғызылған. Коммунаны жаңғыртудың алғашқы қадамдары 1941 жылы бірнеше көшелерге ресми атау беруден басталды, олардың кейбіреулері бүгінгі күнге дейін өз атауларын сақтап келеді (Apusului, Cupolei, Apeductului), содан кейін 1942 жылы қоғамдық жарықтандыру, су қоймаларын және коммуналдық күзетті енгізуге мүмкіндік беретін ірі бағдарлама басталды. Бұған қоса, 1943 жылы Апусулуй көшесі мен Котрочени теміржол өткелі арасында жаңа шаттл трамвай желісі (№ 13) жұмыс істей бастады, ол өтпелі тізбектермен бір жолды жолды пайдаланды. Алайда, 1944 жылдың 4 қазанындағы "Скынтея" газеті коммунадағы қоғамдық жұмыстардың жүргізілу әдісін сынап, жергілікті әкімшілікті мемлекеттік қаражатты ұрлауда және жемқорлықта айыптады.

Соғыстан кейінгі кезең

1948 жылы 13-ші трамвай желісі екі жылға тоқтатылды, ал ауылдағы кәріз желісіне қатысты қоғамдық жұмыстар жүргізілді, бұл жұмыстар 1950 жылға дейін жалғасты, сонымен қатар 13-ші желінің толық екі рельсті болуына әкелді, ол кейін Пантелимонға дейін ұзартылды. 1950 жылғы әкімшілік реформамен Militari коммунасы ақырында Бухарест қаласының, атап айтқанда 16 ақпан ауданының бөлігіне айналды. Сол кездегі алғашқы тұрғын үй бағдарламасы 1950-ші жылдары жартылай жеке тұрғын үйлерді салуды қамтиды. Сонымен қатар әскери киім фабрикасы APACA фабрикасына айналды, оның ғимараттары әлі күнге дейін тұр (басқа мақсаттарға арналған болса да). Бірінші блок 1958 жылы аяқталды және ол Бухаресттегі бірінші көппәтерлі ғимарат болып саналады, ол кезде алдын ала құрастырылған панельдерді пайдаланды, ол Иулиу Маниу даңғылындағы №10 мекенжайда орналасқан. 1965-1968 жылдар аралығында Militari тұрғын үй кешеніндегі алғашқы пәтер блоктары соғыстар аралығында салынған ескі, сапасыз үйлерді ауыстыруға арналған қалаларды жаңарту бағдарламасының бір бөлігі ретінде салынды. Бағдарлама күткеннен аз болса да (жоспарланғаннан аз тұрғын үй блоктары салынды), ол адамдарға бір, екі, үш, тіпті төрт бөлмелі әр түрлі заманауи пәтерлерді және Апусулуи, Ветеранолор және Горюлуи қалаларында жаңа базарларды ұсынды. Қайта құру Militari өнеркәсіптік аймағының ашылуымен бір уақытта болды, онда IREMOAS ванналар, радиаторлар мен раковиналар зауыты, кейіннен электр қозғалтқыштары IMEB зауыты және Turbomecanica зауытына қосылған Ұлттық аэроғарыш ғылыми-зерттеу және даму институты орналасқан. Сондай-ақ 1968 жылы жолды қайта құру жұмыстары басталды, тас жолдарды асфальтпен ауыстыру және негізгі даңғылды (содан кейін Армата Попорулу, Пачи және РСР деп аталды, қазір Юлиу Маниу даңғылы деп аталады) 1972 жылы ашылған А1 автожолының құрылыс жұмыстары кезінде Чиорогарлаға дейінгі қолданыстағы жолдың қала шекарасына қарай кеңейтті. Бухарест политехникалық институтының жаңа кампусы 1960 жылдардың аяғы мен 1980 жылдардың басында мұнда Gara de Nord маңындағы ескі кампустан біртіндеп көшіріліп салынған. Тұрғын үй блоктарының құрылысы 1971 және 1973 жылдар аралығында әртүрлі бос жер учаскелерінде және қалған әскери мекемелер немесе үйлер тұрмайтын орындарда салынды. Соңынан 1974 жылдан бастап сапасыз тұрғын үйлерді ауыстыру үшін бұзылулар болды, бұл (қазіргі) Iuliu Maniu даңғылының оңтүстік жағында (қазіргі) Lujerului батысында тұрғын үй блоктарының көтерілуін көрді. Сол жылы Militari трамвай қоймасы ашылып, ITB-нің 130-ға жуық Tatra T4R трамвайлары болды. Тұрғын үй кешеніндегі ең көрікті ғимараттардың бірі 15А/Б/С блогы (16 қабатты мұнара блоктары тобы) және 22В блогы (Югославия сәулетшілері жобалаған) 1979 жылы аяқталды. 1977 жылы 4 наурыздағы Вранча жер сілкінісінде OD16 блогының F баспалдағы толығымен құлап, тұрғындарының көпшілігі қаза тапты. Бұл кезде ғимарат бір жылдан сәл ғана ескі болған және нәтижелер нашар құрылыс практикасы мен ұрланған құрылыс материалдарын көрсетті; бұл баспалдақ тек 5 жылдан кейін қайта салынған. Осы кезеңде Штефан Георгиу академиясының жаңа ғимараты ашылды және оның студенттері 1975-1976 оқу жылында Румынияның болашақ коммунистік партиясы элиталарын даярлау үшін көшіп келді (бүгінгі күні ғимарат политехникалық колледждің қосымшасы). 1980-ші жылдары қалаларды жаңарту жұмыстары жалғасты, алдымен 1980-ші жылдардың басында бұрынғы ауылдың өзегінде қалған үйлерді қирату, оны 1980-1983 жылдар аралығында М3 метро желісінің құрылысы толықтырды, содан кейін Șoseaua Virtuții қайта құру және жаңа пәтер ғимараттарының құрылысы солтүстікке қарай Lujerului және Рошу ауылының жанында 1980-ші жылдардың соңында. 1986-1987 жылдары Лужерлуи жер асты үсті жолы салынды, бұл 2-ші блокты бұзуды қажет етті, бұрышта 60 бір бөлмелі пәтер бар, ол бұзылған кезде 20 жыл ғана болды. Сонымен қатар, Păcii және Armata Poporului даңғылдарындағы трамвай жолдары 1986 жылдың жазында бетоннан жасалған жаңа жолдармен ауыстырылды, бірақ 1986 жылдың қазан айында жұмыстар аяқталғаннан кейін көп ұзамай жаңа трамвай жолдары бөлшектеліп, жолдар басқа жерге көшірілді. Бірнеше шағын үйлер мен жартылай жеке тұрғын үйлер осы күнге дейін сақталған. Коммунистік дәуірде жаңа пәтер блоктары салынғанға қарамастан, Милитари тұрғын үй кешені өзінің бастапқы көше орналасуын сақтады, ал A1 автожолында орналасқандықтан, Iuliu Maniu даңғылы қазір созылмалы көлік кептелістерінен зардап шегеді және парктер жетіспейді (ауданның жалғыз паркі бұрынғы өнеркәсіптік теміржол үстінде салынған). Коммерциялық және басқа жеке өнеркәсіптік және тұрғын үй аудандардың кеңеюі 2000 жылдардың басында басталды және осы күнге дейін жалғасуда, бірақ соғыстар аралық кезең сияқты, ауданның көше желісіне қосымша жүктеме түсіруде. Өнеркәсіптік аймақ Бухаресттің батыс бөлігінде маңызды жұмыс беруші болып қала береді.

Ерекшеліктері

Көршілікте бірнеше базар бар, соның ішінде Горжуй, Лужерюй және Апусуй (осыған ұқсас базарлар коммунистік дәуірдегі тұрғын үй кешендерінде, мысалы Титандағы Сәләжан нарығында, сондай-ақ Друмуль Таберейдегі Могиорош және Оризонт базарларында кездеседі). Тұрғын үй ауданына Бухарест метрополитенінің M3 желісі қызмет көрсетеді, ол Preciziei (Милитари өнеркәсіптік аймағының ортасында) станциясынан Titan өнеркәсіптік аймағындағы Ангел Салигный станциясына дейін жүреді. 1983 жылы ашылғанда ол Республика станциясымен байланыстырылды. 1999 жылы M3 желісі бойынша қызмет Eroilor станциясына дейін қысқартылды, ал 2009 жылы Ангел Салигный станциясына дейін ұзартылды. Бастапқыда 1960 жылдан 1967 жылға дейін жүретін троллейбустар 1995 жылы тұрғын үй кешеніне қайта оралды және екі бағыттан тұрады: 61-ші бағыт Piața Rosetti-ге, ал 62-ші бағыт Gara de Nord-қа жүреді. Сондай-ақ, оған 106, 136, 137, 138, 178, 278 және 336 сияқты қалалық автобус бағыттары да қызмет көрсетеді. Трамвай бағыттары әлі де Militari өнеркәсіптік аймағында жұмыс істейді, олар 1987 жылы Друмул Таберейге көшіріліп, 2005 жылы жаңартылды. Алайда, жеке көліктердің көп болуы тұрақтап қоюды өте қиын жасайды және жаяу жүргіншілер үшін ыңғайсыздық тудырады. A1 тас жолына қолжетімділігінің арқасында аудан 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін қарқынды дамыды және Бухаресттің ең гүлденген аудандарының біріне айналды. 2000 жылдардың басынан бері ауданда бірнеше гипермаркеттер (Cora, Carrefour, Metro, Auchan, Kaufland) және ірі сауда орталығы ("Plaza Romania") ашылды. Ауданның жаңа театры ("Masca") және заманауи кинотеатры ("Movieplex") бар. Өнеркәсіптік аймақта трамвайлар, автобустар және метро вагондарына арналған депо, Renault запчасти орталығы (1990 жылдардың басында салынған алғашқы Coca Cola зауыдының ғимаратында орналасқан) және жоғарыда аталған Ғарыш институты бар.