Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чимфунши жабайы жануарлар жетімханасы – Замбияның Коппербелт провинциясында орналасқан шимпанзелерге арналған пана. Чимфунши отбасылық басқарудағы жабайы жануарлар жетімханасы ретінде басталып, бүгінде қорғанның ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қамқоршылар кеңесі басқарады. Чимфунши 1983 жылы аңшылық рейнджері қатысты жараланған шимпанзе баланы Дэвид пен Шила Сиддлдің мал фермасына әкелген кезде құрылды. Сиддлдер сол шимпанзеге, "Пал" деп атап, күтім жасап, оны сауықтырып, қорғанның мұрасын құрайтын қамқорлық пен құрмет дәстүрін орнатты. Палдың жазылғаны туралы хабар тарағаннан кейін Сиддлдерге жетім шимпанзелер көптеп түсті. Көптеген шимпанзелер үй жануарлары ретінде сату үшін Замбияға контрабандалық жолмен әкелінген браконьерлерден тәркіленді, ал сондай-ақ Африка, Азия, Еуропа және Оңтүстік Американың құлаған зоопарктары мен цирктерден де көптеген жануарлар құтқарылды. 145-тен астам шимпанзесі бар Чимфунши қазір әлемдегі ең ірі шимпанзелер паналарының бірі. Жетімханада басқа да құтқарылған жануарлар бар: бабуиндер, вервет маймылдары, тотықтар, антилопалар, соулар, құсқарлар, қойлар және тауыстар. Чимфунши «Маңызды құс аймағы» (IBA №22) ретінде танылған, құстар популяциясын сақтау үшін әлемдік маңызы бар аймақ. Чимфунши – бүкіл әлемдегі 10 000-ға жуық IBA-ның бірі. Чимфуншиде кездесетін түрлердің кейбіреулері: ақ иілген мүйізқұйрық, мысқұйрықты кукал, Миомбо Scrub robin, қызыл тоқылған Crombec, ақ баслы қара сымбат, каштана арқалы Sparrow Weaver және кең құйрықты Paradise Whydah. Чиңголадан батысқа қарай 65 км, Кафуе өзенінің жағасында орналасқан жетімхана Коппербелт қалаларының тұрғындары мен Замбияға келетін халықаралық саяхатшылар үшін танымал туристік орын. Шимпанзелер Замбияда жабайы табиғатта кездеспейді, ең жақын популяциялары Чимфуншиден солтүстікке қарай 500 км қашықтықта орналасқан, бірақ Конгодан жабайы жануарларды контрабандалық жолдар Замбия арқылы өтеді. Пана Панафрикалық Паналар Альянсының мүшесі. 2002 жылы Шила Сиддл өзінің «Менің отбасылық ағашым: Шимпанзелермен өмір» атты автобиографиясын жариялады, ол көпке танылды. Сиддлдер Чимфунши құрғаны үшін Джейн Гудолл сыйлығымен марапатталды.
Chimfunshi Wildlife Orphanage is a sanctuary for chimpanzees, located in Zambia's Copperbelt Province. Chimfunshi started as a family run wildlife orphanage, and today Chimfunshi is managed by a board of trustees to ensure the long term sustainability of the sanctuary. Chimfunshi was founded in 1983 when a game ranger brought a badly wounded infant chimpanzee to the cattle ranch of David and Sheila Siddle. The Siddles nursed that chimp – named "Pal" – back to health, thereby establishing a tradition of care and respect that forms the legacy of the sanctuary. Once word of Pal's recovery spread, the Siddles were inundated with orphaned chimpanzees. Although many of the chimpanzees were confiscated from poachers who attempted to smuggle the infants into Zambia for sale as pets, an equally large number were rescued from dilapidated zoos and circuses from all over Africa, Asia, Europe and South America. With over 145 chimpanzees, Chimfunshi is now one of the largest chimpanzee sanctuaries in the world. The orphanage is home to other rescued animals such as baboons, vervet monkeys, parrots, antelopes, owls, buzzards, sheep, and peacocks. Chimfunshi is recognized as an “Important Bird Area” (IBA #22), an area recognized as being a globally important habitat for the conservation of bird populations. Chimfunshi is one of about 10,000 IBAs worldwide. Some of the species that can be found at Chimfunshi are: pale billed hornbill, coppery tailed coucal, Miombo Scrub robin, red capped Crombec, white headed black chat, chestnut backed Sparrow Weaver, and broad tailed Paradise Whydah. Located 65 km west of Chingola on the banks of the Kafue River, the orphanage is a tourist attraction for those living in the Copperbelt towns and for international visitors to Zambia. Chimpanzees are not found in the wild in Zambia, the nearest populations are about 500 km north of Chimfunshi, but wildlife smuggling routes out of the Congo pass through Zambia. The sanctuary is a member of the Pan African Sanctuary Alliance. In 2002, Sheila Siddle published her autobiography, In My Family Tree: A Life With Chimpanzees, to widespread acclaim. The Siddles were awarded the Jane Goodall Award for establishing Chimfunshi.
Зерттеу
Чимфунши білім беру және ғылыми зерттеулердің ірі орталығына айналды. Осы қорық шимпанзелердің күрделі әлеуметтік мінез-құлқын дерлік табиғи ортада және ірі әлеуметтік топтарда бақылауға ерекше мүмкіндік береді. Бұл сонымен қатар, далалық бірқатар әлеуметтік және білім беру жобаларын жүзеге асыруға және Замбия халқы мен мәдениетімен танысуға мүмкіндік туғызады. Жануарлардың әл-ауқатын қамтамасыз ету және зерттеулер бір-бірін толықтырады: әлемнің түкпір-түкпірінен приматтарды зерттейтін ғалымдар шимпанзелердің әлеуметтік мінез-құлқын, қарым-қатынасын және танымдық қабілеттерін зерттеу үшін Чимфуншиге келеді. Ғалымдар Африка елінің тұрғындарының күнделікті өмірін зерттей отырып, байқау жүргізеді. Шимпанзелерді бақылаудан бөлек, кейбір студенттерге мінез-құлықты зерттеу әдістері үйретіледі, ал Замбияның бірегей флорасы мен фаунасын зерттеу үшін саяхаттар ұйымдастырылады. Чимфуншидегі білім беру орталығы халықаралық примат зерттеушілерін ғана емес, сонымен қатар Америка мен Еуропадан келген студенттерді, және Замбия мектептерінің сыныптары мен олардың мұғалімдерін де қызықтырады. Чимфунши Макс Планк эволюциялық антропология институты (Лейпциг, Германия), психолингвистика институты (Нижмеген, Нидерланды), Берлин еркін университеті және Гонзага университетімен (АҚШ) тығыз және тұрақты байланыс орнатып жұмыс істейді.
Chimfunshi has evolved into a major centre for education and research. The sanctuary offers the unique opportunity to observe the complex social behaviour of chimpanzees in their almost natural habitat and in large social groups. It also allows a number of social and educational projects in the field and a chance to get to know the people and culture of Zambia. Animal welfare and research thus complement each other perfectly: primate researchers from around the world come to Chimfunshi to investigate the chimpanzees’ social behavior, communication and cognition. Scientists conduct observational studies while learning about the daily lives of people in an African country. In addition to observations of the chimpanzees that teach some students the methods of behavioural research, field trips are offered to investigate the unique flora and fauna of Zambia. The Education Center at Chimfunshi not only attracts international primate researchers but also students from America and Europe, as well as school classes and their teachers from Zambia. Chimfunshi works closely and regularly with scientists from the Max Planck Institutes for Evolutionary Anthropology (Leipzig, Germany), and for Psycholinguistics (Nijmegen, Netherlands), the Free University of Berlin, and Gonzaga University's fh in the U. S.
Еріктілік
Chimfunshi Wildlife Orphanage және олардың серіктесі African Impact жақтастары үшін еріктілер бағдарламасын ұсынады. Еріктілер мінез-құлқылық жақсарту шаралары, инфрақұрылымды дамыту және қоғамдық шаруашылық жобалары арқылы шимпанзелерге күтім жасауға көмектеседі.
Chimfunshi Wildlife Orphanage and their partner, African Impact, offer a volunteer program for supporters. Volunteers help care for chimpanzees through behavioural enrichment activities, infrastructure development and community farming initiatives.