Кіріспе

Көк зәулім түсті зәулім түсті қара шайырдың сирек кездесетін түрі. Көк кеудегек Доминикан Республикасында, әсіресе Сантьяго қаласының айналасындағы кеуде шахталарында және елдің шығыс жартысында жиі кездеседі. Қазіргі кездегі амбердің пайда болуымен шамамен бір уақытта Доминикан амбері де пайда болды.

Түстің пайда болу себептері

Италиядағы Павия университетінің профессорлары Витторио Беллани мен Энрико Джулотто бірнеше янтарь үлгілерін оптикалық сіңіру, флуоресценция спектроскопиясы және уақытқа қарай флуоресценция өлшеулері арқылы зерттеді. Нәтижесінде жүргізілген спектрлік талдаудан кейін, эмиссия және қоздыру спектрлері антрацен, перилен және тетрацен ерітінділерінің сұйытылған түріне ұқсас екенін анықтады және көк түсті бояуға себепші флуоресцентті көмірсутектің, әрине, перилен екенін көрсетеді. Олардың қорытындыларына қарамастан, көк зәулімнің үлгілерінде осы хош иісті көмірсутектердің бар екендігі расталған жоқ. Сыналған зәрбірдің барлық түрлері флуоресценция көрсеткенмен, көк зәрбірдің флуоресценциясы күштірек болды, ал қызыл және сары зәрбірдің жұтылу коэффициенті үлкен болса да. Доминикан көк зәулімінің шығу тегі туралы бірнеше теориялар бар болса да, оның 25-40 миллион жыл бұрын жойылған Hymenaea protera ағаштарының ормандардағы өрттерден болған "толық емес жану" нәтижесінде антрацен сияқты ингредиенттерге борышты болуының үлкен ықтималдығы бар. Бұл әсер Доминикандық кеуде қызылшасы санатындағы кейбір үлгілерде, Чиапастан Мексика кеуде қызылшасында және Индонезиядан кейбір кеуде қызылшасында ғана мүмкін. Басқа кез келген кеудегер (мысалы, Балтық кеудегері) бұл құбылысты көрсетпейді, өйткені оның бастапқы шайырлары Hymenaea protera ағашынан емес.

Сыртқы келбеті

Жасанды жарық астында қарапайым қараңғы қызыл сияқты көрінеді, бірақ күн сәулесінде көк түсті флуоресценттік сәуле шашып тұрады. Күн сәулесінде қарапайым қызғылт түсті, ал ультрафиолет сәулесі астында сүтті көк түсті болады. Көк кеуде өте жағымды иіс шығарады, ол кесіліп, жылтыратылған кезде қарапайым кеудеден өзгеше болады.