Кіріспе

Колумбияның 19-шы президенті (1953-1957) Густаво Рохас Пиньилья (12 наурыз 1900 жыл - 17 қаңтар 1975 жыл) - Колумбияның әскери диктатурасы кезінде 1953 жылдың маусымынан 1957 жылдың мамырына дейін Колумбияның 19-шы президенті болып билік еткен Колумбияның әскери генералы, инженер-құрылысшы және саясаткер. Рохас Пинилья Колумбиядағы азаматтық қақтығыстар кезеңіндегі Ла Виоленсия кезінде, 1940 жылдардың аяғы мен 1950 жылдардың басында, биліктегі консерваторлар мен либералды партизандар арасындағы жанжалдар кезінде полковник ретінде танымал болды. Ол консервативті президент Мариано Оспина Перес кабинетіне тағайындалды. 1953 жылы ол Оспинаның президенттікке мұрагері, оңшыл Лауреано Гомес Кастроға қарсы әскери тәртіп орнатып, сәтті төңкеріс жасады. Саяси зорлық-зомбылықты азайтуға тырысқан ол елді әскери диктатура ретінде басқарып, кәсіподақшылармен одақтасып, инфрақұрылымдық бағдарламаларды іске асырды және әйелдердің сайлау құқығын кеңейтті. 1957 жылы халық қысымынан бас тартуға мәжбүр болды. Рохас Пинилья 1961 жылы Ұлттық халықтық одақ (АНАПО) құрды, ол Ұлттық майданға қарсы болды, консерваторлар мен либералдылар оны құлатудан кейін араласқан билікті бөлу туралы келісімге қол қойды. 1970 жылы президент сайлауына қатысып, Ұлттық майданның кандидаты, консервативті заңгер Мисаэль Пастрана Борреродан жеңілді. Алайда, Рохас Пинилья мен оның жақтастары сайлаудың алаяқтық пен заңсыздыққа ұшырағанын мәлімдеді; нәтижелер ANAPO жақтастарының M 19 партизандық қозғалысын құруына себеп болды, бұл 20 ғасырдың екінші жартысында елдің бүлікшіл тонауына ықпал етеді.

Ерте өмір және білім

Рохас 1900 жылы 12 наурызда Туня, Бояка қаласында Хулио Рохас Хименес пен оның әйелі Херменсия Пинилла Суарестің отбасында дүниеге келген. Жастығын Туньяда, Вилла-де-Лейвада және Аркабукода өткізген ол Туньяның презентация мектебінде оқыды және Туньясу Лейваның қалыпты мектебінде орта білім алды. 1917 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, ол 1917 жылы Боготадағы Хосе Мария Кордова әскери мектебіне кадет ретінде оқуға түсіп, 1920 жылы екінші лейтенант дәрежесін алды. 1923 жылы Манизалесте (Кальдас) қызмет еткенде, ол армияда лейтенант болды. Ол әскерге ризашылық білдірмеді, сондықтан 1924 жылы әскери қызметтен кетуді өтінді. Ол білімін АҚШ-тағы Три-стейт колледжінде жалғастырды, онда 1927 жылы Форд зауытында құрастыру желісінде жұмыс істеп жүріп, азаматтық инженерлік мамандық бойынша диплом алды. Колумбияға оралғаннан кейін ол автомобиль жолдарын салуға және басқа да инженерлік жұмыстарға қатыса бастады, Беленнен Сочаға дейінгі автомобиль жолдарын салуды басқарады. 1949 жылы 3 желтоқсанда Рохас пошта және телеграф министрі болып тағайындалды. Президент Мариано Оспина Перес үкіметінде. 1951 жылы ол Колумбияның Вашингтондағы Біріккен Ұлттар Ұйымына делегаты болып тағайындалды және сол кезде Корея соғысында соғысқан америкалық 21-ші жаяу әскер полкіне қосылған Колумбия батальонын тексерді. Рохас шетелдегі қызметке наразы болды, оны Гомес тарапынан қасақана қарама-қайшылық деп түсіндірді және 1952 жылдың қыркүйегінде Колумбияға оралды. Гомес қызметке оралған кезде Рохасты дереу кетіруді бұйырды; Рохастың одақтасы болған Соғыс министрі Лусио Пабон Нунес бұйрықты орындамай, отставкаға кетті. Қансыз төңкеріс бекітілгеннен кейін көп ұзамай Гомес отбасымен бірге Нью-Йоркке қашып, Рохастың билікті иемденуін нығайтатыны белгілі болды.

Төрағалық

Рохас Колумбияның бірінші президенті болды. Ол 1900 жылы Жозе Мануэль Маррокиннен кейін, мың күндік соғыс кезінде, төңкеріс арқылы билікті өз қолына алды. Сантос Акоста 1867 жылы Томас Сиприано де Москераны құлатып жібергеннен бері белсенді әскери комиссиямен билікті бірінші рет ұстады. Ол 1953 жылдан 1954 жылға дейін Колумбияның әскери диктаторы болды, ол ресми түрде Колумбия президенті болып тағайындалды. Ұлттық конституциялық жиналыс 1953 жылғы No 1 заң актісімен оны Колумбия президенті етіп халықтық сайлаусыз тағайындады. Бастапқыда Рохас үкіметі орташа консервативті бағыт ұстады және ол өзінің кабинетіне көптеген оспинисттерді тағайындады. Дегенмен, ол саяси тұтқындар мен партизандарға рақымшылық жариялап, баспасөзге салынған цензуралық шектеулерді алып тастауға уәде бергенде көптеген либералдылардың сенімін арттырды. Либералдық партизандар бірден жаппай беріле бастады. Ол сонымен қатар ұйымдасқан еңбек күштеріне қосылып, екі либералды және консервативті доминирующий одақтарға тәуелсіз балама ретінде Конфедерация Nacional del Trabajo немесе CNT құрады. Үкіметтің даму бағдарламалары өнеркәсіп пен сауда саласының кейбір мүшелерін аластатты, олар әсіресе президенттің жобаларын қаржыландыру үшін салынған жоғары салықтардан риза емес еді. Рохасты сынға алғандар оның "демогогиялық" экономикалық бағдарламасын Аргентинадағы Хуан Перонның билігімен салыстырды. Ал либералдылар Рохастың билігін үнемі авторитарлық деп қарастырды. Оның баспасөз бостандығы туралы уәделері орындалмады, үкіметті сынға алған либералды газеттер қайтадан жабылды. Рохас сонымен қатар ұлттық қару-жарақ рұқсаты жүйесін құрды, бұл колумбиялықтарға қару алуды қиындатты. 1955 жылдан бастап Колумбия экономикасы күрес бастады, өйткені халықаралық нарықта кофе бағасы құлдырап, ел төлем балансы дағдарысына ұшырап, ХВҚ-дан қарыз алуға мәжбүр болды.

Төрайымнан кейінгі кезең

Президент лауазымынан кеткеннен кейін Рохас доминика республикасына жер аударылып, диктатор Рафаэль Трухильоның қорғауында болды. Рохасқа адал адамдар әскери хунтаның басқаруды азаматтық үкіметке беру жоспарына қарсы шығып, 1958 жылғы сайлаудың мемлекеттік төңкеріспен өтуіне жол бермеуге тырысты. Төңкеріс ақырында сәтсіз аяқталып, Ллерас Ұлттық майданның бірінші президенті ретінде билікті өз қолына алды.

1962 жылғы сайлау

1962 жылғы сайлауда Рохас алғаш рет өзінің жаңадан құрылған ANAPO оппозициялық партиясының президенттік кандидаты ретінде жарысты. Ол төртінші орынға ие болды, бірақ оның нәтижесі бұрынғы төңкеріс көшбасшысы болғандықтан жарамсыз деп танылды.

1970 жылғы сайлау

1970 жылғы сайлауда ол тағы да популистік платформамен президент сайлауына қатысты. Ол Мисаэль Пастранадан аз жеңіске ұшырады, бірақ бұл алаяқтықтың нәтижесі деп мәлімдеді. 1970 жылы 19 сәуірде өткен президент сайлауы қиын және даулы болды. Рохас пен Мисаэль Пастрана Борреро екеуі де президент сайлауына қатысып жүрді. Рохас сайлауда жеңіске жетіп жатқандай көрінді, бірақ бүкіл елде байланыс жүйелерінің істен шығуы болды. Олар қалпына келтірілгеннен кейін, дауыс санағы аяқталды. Нәтиже өте жақын болды, Пастрана Боррероның пайдасына аздап айырмашылық болды. Рохастың жақтастары сайлау нәтижесіне қарсы шығып, президент Карлос Ллерас Рестрепоның үкіметін алаяқтықпен айыптады. Істі сайлау соты қарады, ол 1970 жылы 15 шілдеде Пастрана Боррероның пайдасына шешім қабылдады, оны Колумбия президенті ретінде растады. Бұл сайлау алаяғы 19 сәуір қозғалысының құрылуына себеп болды.

Өлім және мұра

Рохас Пинилла 1975 жылы 17 қаңтарда Толима штатының Мелгар қаласында қайтыс болды. Рохастың қызы Мария Эухения Рохас 1974 жылы Колумбияның жалпы сайлауында ANAPO партиясының басшысы ретінде ашық социалистік платформада бәсекеге түсті. Оның Мария Евгения арқылы немересі, Самуэль Морено Рохас, ANAPO және M 19 партиясының мұрагері болған солшыл Альтернативті Демократиялық Полюстің құрамында Боготаның мэрі болып қызмет етті. Сэмюэл Морено 2011 жылы інісі Иванмен бірге тұтқындалып, сыбайлас жемқорлықпен айыпталады.