Совет және ресейлік актриса Алла Демидованың өмірі мен шығармашылығы
Alla Demidova
Алла Демидова – кеңес және ресейлік актриса, Таганка театрындағы рөлдерімен әйгітэлген. Мемлекеттік сыйлықтардың иегері, отбасы тарихы және өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес және ресейлік актриса
Soviet and Russian actress
Алла Сергеевна Демидова (А́лла Серге́евна Деми́дова; 1936 жылдың 29 қыркүйегінде Мәскеуде туған) – Юрий Любимовтың Таганка театрындағы жаңашыл қойылымдардағы трагикалық рөлдерімен әлемдік деңгейде танымал ресейлік актриса. Ол КСРО Мемлекеттік сыйлығымен (1977) және "Отанға сіңірген еңбегі үшін" орденімен (екі рет, 2001, 2007) марапатталған.
Alla Sergeyevna Demidova (А́лла Серге́евна Деми́дова; born 29 September 1936, Moscow) is a Russian actress internationally acclaimed for the tragic parts in innovative plays staged by Yuri Lyubimov in the Taganka Theatre. She was awarded the USSR State Prize (1977) and the Order of Merit for the Fatherland (twice, 2007, 2001).
Өмірбаян
Алла Демидова 1936 жылдың 29 қыркүйегінде Мәскеудің Замоскворечье ауданында дүниеге келді және балалық шағын Осiпенко (қазiргi Садовническая) көшесiнде өткiздi. Оның әкесi, Сергей Алексеевич Демидов, орыс өнеркәсiпшiлерi отбасының мұрагерi, 1932 жылы Ұлы тазалау кезеңiнде тұтқынға алынды, бiрақ көп ұзамай ақталды. 1941 жылы ол ерiктi ретiнде Қызыл Армияға қосылып, 1944 жылы Варшава маңында қаза тапты. Алланың анасы, Александра Дмитриевна Демидова (қыздығы Харченко), Мәскеу университетінің экономика факультетінде (кейiн кибернетика және экономикалық бағдарламалау бөлімінде) жұмыс iстедi. Анасы мен қызы Екiншi дүниежүзiлiк соғыс жылдары Мәскеуден шығысқа қарай Владимир қаласында болды. "Ол жылдары маған айналасындағы адамдар жеткiлiктi мейiрiм көрсетпедi, сондықтан оларды жылы есте сақтай алмаймын", - деп мойындады кейiн Демидова. Ол мектептiң өнерпаздар сахнасында актриса ретiнде дебют жасап, алғашқы жетiстiктерiн сезiндi. Осыған дейiн, үшiншi курс студентi болып оқып жүргенде, ол университет студенттер театрына қосылды, алғашқыда Игорь Липский, кейiн Ролан Быков басқарды. Соңғысының басшылығымен 1958 жылы Демидова Павел Кохауттың пьесасының қойылымы "Осындай махаббат" (Takaya lyubov) бойынша Лида Петрусова рөлiнде сахнада тұңғыш рет өнер көрсеттi. Шчукин мектебiне екi рет емтихан берiп қабылданған Демидова актриса Анна Орочконың класында оқуын бастады. Ол жас шәкіртiмен тәжiрибе жасады, тiптi бiрде оған Гамлет рөлiн ойнауды ұсынды, ол актриса соңынан қырық жылдан кейiн қайта оралатын рөл едi. Шчукин сахнасында Александр Афиногеновтың "Алыстағы нәрселер" (Dalyokoye) қойылымында басты рөлді сомдады, Дж. Б. Пристлидің сол аттас пьесасы бойынша "Мырза Кетл мен миссис Айдың даулы iсi" қойылымында миссис Айдi, ал Эжен Марин Лабиштің пьесасы бойынша "Фризеттада" мадам Фризеттаны ойнады. 1964 жылы Демидова Щукин институтын бiтiрдi, дипломдық жұмысына Бертольд Брехттың "Сжечуанның жақсы адамы" пьесасы бойынша Юрий Любимовтың қойған "Янг ханым" рөлiн ұсынды. Жас актриса Вактангов театрына қайта оралуға тырысты, бiрақ бiрнеше ай Маяковский театрында рөлсiз күйiнде болды, соңынан 1964 жылдың соңында Таганкаға (ол ресми түрде сол жылдың сәуiр айында ашылды) жұмысқа орналасты, бiрақ көбiнесе маңызсыз рөлдерде ойнады. "Бұл рөл менiң жүрегiме жақын болды және көркемдiк тұрғыдан да қызықты болды. Мен жай ғана қарапайым әйелді емес, ақынды ойнауым керек едi, бұл поэзияны тудыру процесiн зерттеудi, сондай-ақ менiң кейiпкерiмнiң күнделiктi қиындықтары мен фильмнiң жоғары философиялық мәнi арасындағы нәзiк шекараны табуды бiлдiрдi", - деп түсiндiрдi ол 1968 жылы Yunost журналына берген сұхбатында. Бұл жетiстiк Демидованың киноны өнер түрi ретiнде мойындауына деген сенiмсiздiгiн жойған жоқ. "Менiң кинода емес, театрда осындай қанды рөлге ие болғаным қандай өкiнiштi", - деп шағымданады ол сол сұхбатта. 1969 жылы Игорь Таланкиннiң "Чайковский" операсында Юлия фон Мекк рөлiнде түстi. 1968 жылы Демидова Таганкада басты рөлдерді ала бастады, ал Мольердiң "Тартуф" пьесасындағы Эльмира рөлi бiрiншi болды. Демидованың Е. Ставинскийдiң "Арман сағаты" пьесасы бойынша қойылған "Панни Боженцка" рөлi жоғары бағаланды, бiрақ ол оны тез жек көре бастады. "Фантасмагориялық және таңғажайып шынайылықпен ойналған пьесада Демидова зұлым емес, адасқан әйелді шеберлiкпен бейнеледі", - деп жазды Раиса Бениаш. Тәнтiгерлер классиканың жаңа өлшемдерiне жақындауға, орыс театрының өткенiндегi танымал кейiпкерлерге жаңа жарық пен көлеңке әкелуге дайын актрисаларға таң қалды. Демидова Таганкада бағаланбаған және елемеген сезiнедi және өзiн "Ефрос" сияқты актриса ретiнде сипаттайды. Бұл жайтты кейiнiрек оның әрiптестерi растады. "Ол режиссердiң сүйiктiсi деп атауға болмайды, Таганкадағы өмiрi қиын болды. Ол өзiнiң жеке басын сақтап, өзiндiк стилiн тек iшкi күшiн, ақыл-ойы мен талантын пайдалану арқылы жетiлдiре алды", - деп жазды актер және жазушы Вениамин Смехов. "Гамлет" романының табысынан кейiн Демидова көптеген ұсыныстар ала бастады, бiрақ режиссерлердiң оның сахналық тұлғасының ең айқын аспектiлерiн пайдалануға тырысқанына көңiлi қалды. Алайда, оның Юлий Карасиктiң 1970 жылғы "Кайсар" (Антон Чеховтың "Кайсар" пьесасы бойынша) фильміндегі Аркадина рөлi мақтауға тұрарлық. Оның Анна Стантон (Барлық патшаның адамдары, 1971) Олег Ефремовке қатты әсер еттi, ол былай дедi: "Бiздiң барлық актрисаларымыздың iшiнде Демидова ең тiрi көздерi бар". және Марлборо герцогинясы Юлий Карасиктiң "Сыртқы стакан" (1979) Кирилл Лавровтың Лорд Болингброкпен бiрге. Миланның "Ла Скала" театрында режиссерлiк қызметке шақырылған Юрий Любимов Таганкадан шығып бара жатқанда, оның орнына Анатолий Ефрос келді. Ол "Шершiн бақшасын" шығаруды шештi, ол Чеховтың классикалық пьесасының ескi үлгiдегi Мәскеу көркем театрының қойылымынан мүлдем басқаша болуын мақсат еттi. Демидова "модернист" Рәневская рөлiнде осы кейiпкердi эстетикалық жаңартып, трагедия мен эксцентрикалдықты, сезiмталдық пен иронияны бiрге ұштастырды. Тәнтiгерлер Ефрос концепциясы мен қойылымның жалпы сапасын бағалауда бөлiнiп кеттi, бiрақ одан да наразылар Демидова мен Владимир Высоцкийдың Лопатин рөлiндегi шеберлiгi эксперименттiң сәтсiз аяқталуынан сақтап қалғанын мойындады. "Бастапқыда [Чеховтың] кейiпкерi менiң үшiн мүлдем жат болды. Уақыт өте келе, мен өзiмдi "Рәневская ретiндегi мен" деп көре бастадым", - деп еске алды Демидова жылдар өткен соң. Ефрос түсiндiрмесiнiң ең қатал сыншыларының бiрi Любимов болды, ол Демидованың өнерiн "формалды" және "гротесктi" деп сипаттады. Кереметi, бiрнеше жылдан кейiн ол Демидовадан Чеховтың "Үш қарындас" (1981) пьесасының соңғы актiсiнде ол "Рәневская алгоритмiн" қайтадан орындауын сұрады, онда оның Машасы, бастапқыда ирониялы және суық, пьесаның соңғы сахналарындағы эмоциялардың алапат шабуылын көрсеттi.
Alla Demidova was born on 29 September 1936 in Zamoskvorechye, Moscow, and spent her early years at the Osipenko (now Sadovnicheskaya) Street. Her father Sergey Alekseyevich Demidov, an heir to the Russian industrialists' family, was jailed in 1932 in the course of the Great Purge, but soon got acquitted. In 1941 he joined the Red Army as a volunteer and was killed in action 1944, near Warsaw. Alla's mother, Aleksandra Dmitriyevna Demidova (née Kharchenko) was working at the Economy department of the Moscow University (later at its Cybernetics and economic programming section). Mother and daughter spent the World War II years in Vladimir, to the East of Moscow. "I received too little love from the people around me in those early years to remember them fondly," Demidova later confessed. She debuted as an actress on her school's amateur stage, enjoying her first taste of success. Before that, as a third year student, she joined the university Students' Theater, led by first Igor Lipsky, then Rolan Bykov. It was under the latter's guidance that in 1958 Demidova made her stage debut as Lida Petrusova in Such Kind of Love (Takaya lyubov), an adaptation of Pavel Kohout's play. Having joined the Shchukin School on the second attempt, Demidova started studying at the class of actress Anna Orochko, who experimented with her young protégé, and even suggested once that she should play Hamlet, something the actress would return to some forty years later. On the Shchukin stage she performed the leading role in Aleksander Afinogenov's Distant Things (Dalyokoye), played Mrs. Moon in The Scandalous Affair of Mr. Kettle and Mrs. Moon (after J. B. Priestley's play of the same name) and Madame Frisette in Frisette by Eugene Marin Labiche. In 1964 Demidova graduated from the Shchukin Institute, having presented as her diploma work the role of Mrs. Young in Yuri Lyubimov's adaptation of Bertholt Brecht's The Good Person of Szechwan. The young actress unsuccessfully tried to return to the Vaktangov's, spent several months at the Mayakovsky Theatre again without any role to cling to, and in the end of 1964 joined Taganka (which opened officially in April that year) to be employed there regularly, but mostly in unsubstantial roles. "The part was very close to my heart and artistically intriguing too. I had to play not just an ordinary woman, but a poet, which involved exploring the process of giving birth to poetry, as well as discovering this fine line between my heroine's every day tribulations and the film's sublime philosophical essence," she explained, speaking to the Yunost magazine in 1968. This success did little to dispel Demidova's intrinsic mistrust in the cinema as an art form. "What a pity such a full bloodied role had been given to me in film, not in theater," she complained in the same interview. In 1969 she appeared in Igor Talankin's Tchaikovsky as Yulia von Mekk. In 1968 Demidova started to get major roles in Taganka, Elmyra in Molière's Tartuffe being the first in the line. Much lauded was Demidova's Pani Bozhentska in the adaptation of Jerzy Stawinski's The Rush Hour, the role she soon came to detest, though. "In the play which was both phantasmagoric and strikingly real, Demidova artfully portrayed a woman, misguided rather than vile," wrote Raisa Benyash. Critics admired the actresses' willingness to approach the new dimensions in classics, bringing new light and shade to the well known characters of Russian theater's past. Still, Demidova felt underrated and ignored at Taganka and defined herself as an Efros's kind of actress. This was later corroborated by her colleagues. "She definitely wasn't what one may call a director's favourite, her life in Taganka was difficult. She managed to retain her individuality and refine her distinctive style only by using all of her inner strength, intelligence and talent," wrote fellow actor and author Veniamin Smekhov. After the success of Hamlet, Demidova started to receive numerous offers, but felt disappointed with the way directors tried to exploit the most obvious aspects of her stage persona. Still, lauded were her performances as Arkadina in Yuli Karasik's 1970 movie Seagull (based on Anton Chekhov's play The Seagull), where the actress, making her character going through unexpected metamorphoses, totally outplayed her colleagues, as well as Lesia Ukrainka in I'm Going to You (Idu k tebe, 1971, directed by Nikolai Mashchenko). Her Anne Stanton (in All The King's Men, 1971) impressed Oleg Efremov, who reportedly remarked: "Of all our actresses, Demidova is the one who's got the liveliest eyes". and the Duchess of Marlborough in Yuli Karasik's The Glass of Water (1979), alongside Kirill Lavrov's Lord Bolingbroke. As Yuri Lyubimov, invited to direct at Milan's La Scala, left Taganka, Anatoly Efros entered in. He decided to produce The Cherry Orchard, aiming from the start to come up with something quite different from the old fashioned textbook Moscow Art Theater version of the Chekhov's classic. Demidova as a 'modernist' Ranevskaya, managed to aesthetically re vamp this character, merging tragedy and eccentricity, sentimentality and irony. Critics were divided in their assessment of Efros' concept and the quality of the production in general, but even detractors had to agree that what saved the experiment from flopping were Demidova and Vladimir Vysotsky as Lopatin. "Initially the [Chekhov's] heroine for me was totally alien. As time went by, I was beginning to see myself as 'me as Ranevskaya' more and more," Demidova remarked years later. One of the Efros interpretation's harshest critics was Lyubimov who described Demidova's performance as "mannered" and "grotesque." Tellingly, several years later he asked Demidova to reproduce what he called "the Ranevskaya algorithm" in the final act of Chekhov's Three Sisters (1981) where her Masha, initially ironic and aloof, demonstrated the disturbing outburst of emotions in the play's final stages.
Демидова мен Высоцкий
1970 жылдардың аяғында Демидова мен Высоцкий, екеуі де Любимовтың көркемдік диктатурасынан кейіпті болғандықтан, өз идеяларын тәжірибеден өткізу үшін бірге жұмыс істей бастады (бір сыншы айтқандай, "мұз бен от қақтығысты"). Демидова Лиубимов пен Ефрос сияқты екі белгілі ресейлік театр режиссерлері байқамай, пайдаланбаған әлеуетін жекелеген сахналық жобалары арқылы толыққанды іске асыра алды, - деп мәлімдеді сыншы Татьяна Москвина. Любимовтың Батысқа кеткеннен кейін Демидова Таганкадан біртіндеп алшақтады. 1986 жылы Ефрос "Шершін бақшасы" қойылымын жаңартты, Демидованы басты рөлге шақырды. Ол BITEF фестивалінде бірінші жүлдеге ие болды, содан кейін режиссерінің қайтысынан кейін Парижде сәтті көрсетілді.
In the late 1970s Demidova and Vysotsky, both irritated by Lyubimov's artistic dictatorship, gravitated into a tandem (where, as one critic put it, "ice and fire clashed") to experiment with ideas of their own. It was in her solo stage projects that Demidova managed finally to fulfil what's been left of her potential that Lyubimov and Efros, two renown Russian theater directors failed to notice and use, critic Tatyana Moskvina opined. After Lyubimov's departure to the West, Demidova gradually withdrew from Taganka. In 1986 Efros revived the Cherry Orchard production, casting Demidova in the leading role. It won the 1st Prize at BITEF, then had a successful run in Paris, in the wake of its director's death.
1990 жылдар
Демидованың 1992 жылы Грекияның Афина қаласында премьерасы өткен Софоклдің «Электра» пьесасындағы Электра рөлі Любимовтың жетекшілігімен соңғы қойылымы болды. Театрдағы қақтығыс күшейіп, Таганка екіге жарылған кезде Демидова Любимовты қолдады. A Театрының келесі жұмысы (тағы да Терзопулоспен), Мюллердің «Медея» нұсқасы 1996 жылғы 29 сәуірде премьераланды; ресейлік сыншылар оны «адам санасының тереңіне сіңген ежелгі мифті» жаңғырту арқылы заманауи трагедияның жаңа стилін жасауға жасалған тытырғау ретінде бағалады. Терзопулоспен жұмыс істеу Демидованың театрға деген көзқарасын өзгертіп жіберді. «Электра, Федра және Медеядан кейін бұрынғы қойылымдардың бәрі дәмсіз сезілді», - деп мойындады ол. 2001 жылы «Гамлет» – шеберлік класы, A Театры мен гректің «Аттис» театрларының бірлескен жұмысы көрене келді. Мәскеу театр олимпиадасында алғаш рет көрсетілген бұл қойылымда Демидова Гамлет рөлін (оның алғашқы ұстазы Анна Орочконың арманының орындалуы), сондай-ақ Гертруда мен Офелия рөлдерін сомдады.
Demidova's performance as Electra in Sophocles' Electra which premiered in Athens, Greece, in 1992, happened to be her final one under Lyubimov. As the major conflict broke out in the theatre and Taganka split into two, Demidova supported Lyubimov. The A Theater's next work (again with Terzopoulos), Mueller's version of Medea, premiered on 29 April 1996; Russian critics saw it as an attempt to create the new style of contemporary tragedy by reviving the "arch myth, buried in human subconscious." Working with Terzopoulos changed Demidova's perception of theater. "After Electra, Phaedra and Medea all things that went before them tasted insipid," she confessed. In 2001 Hamlet the Master Class, the A Theatre and the Greek Attis theatres' joint production, came out. Premiered at the Moscow Theatrical Olympiad, it featured Demidova as Hamlet (her early tutor Anna Orochko's idea finally realised), as well as Gertrude and Ophelia.
2000 қазіргі заман
2000–2002 жылдары Демидова екі рет экранға шықты, біріншісі Лора Лайонс рөлінде («Шерлок Холмс есінде» ресейлік телесериалында), содан кейін ақылдан безген Эльза рөлінде (Владимир Высоцкийдің ұлы Аркадийдің сценарийі негізінде түсірілген «Эльзаға хаттар» фильмінде). – Демидова фильмге түсіруге деген қызығушылығын жоғалтқанын мәлімдеді. 2000 жылдар бойы Алла Демидова өлең оқу кештерін тұрақты түрде ұйымдастырып отырды (Ресей, Украина, Польша, Израильде өнер көрсетті) және 2010 жылдардың басында да осылай жалғастырды. 2014 жылға қарай ол театр туралы тоғыз кітап жариялады, оның ішінде «Владимир Высоцкий» (1989), «Менің естелігімнің жаңалықтар таспасы» (2000) және «Ахматованың айналары» (2004) кітаптары бар.
In 2000–2002 Demidova appeared on screen twice, first as Lora Lyons (in Remembering Sherlock Holmes, a Russian TV serial) then as mad Elsa (in Letters to Elsa, a film based on Vladimir Vysotsky's son Arkady's screenplay). – Demidova declared she's lost all interest in being filmed. Throughout the 2000s Alla Demidova was staging her poetry recitals regularly (performing in Russia, Ukraine, Poland, Israel) and continued to do so in the early 2010s. As of 2014 she published nine books on theater, including Vladimir Vysotsky (1989), My Memory's News Ticker (2000) and Akhmatova's Mirrors (2004).