Кіріспе

Түстер теориясында түстер схемасы - эстетикалық немесе практикалық дизайнда қолданылатын 2 немесе одан да көп түстердің бірігуі. Эстетикалық түстер стиль мен тартымдылық жасау үшін қолданылады. Бір-бірімен үйлесімділік туғызатын түстер әдетте көркемдікке арналған түстер схемаларында бірге қолданылады. Практикалық түстер сұлбалары бояу тапсырмаларын болдырмау немесе жеңілдету үшін қолданылады, мысалы, маскировкалық түстер сұлбалары немесе жоғары көрінетін түстер сұлбалары. Сапалық және сандық түстер схемалары тиісінше реттелмеген категорияландырылған деректерді және реттелген деректерді кодтау үшін қолданылады. Түстер схемалары көбінесе түстер доңғалағында немесе түстер кеңістігінде түстердің логикалық комбинациялары ретінде сипатталады.

Үйлестірілген схемалар

Гармониялы түстер схемалары эстетикалық түстер тапсырмасын орындауға және түстердің үйлесімділігін арттыруға арналған. Олар негізгі айнымалыны білдірмейді. Логотиптің түстер схемасы әдетте таза эстетикалық болып табылады. Маркетингтегі түстер схемасы сауда киімдері деп аталады және кейде сауда белгісі немесе сауда киімдері заңдарымен қорғалуы мүмкін, өйткені Оуэнс Корнинг шыны талшығының қызғылт түсі.

Ахроматикалық

Қатты түсті қоспасы жоқ кез келген түс қанықпаған, ахроматикалық немесе бейтарап деп аталады. Таза ахроматикалық түстерге қара, ақ, барлық сұр және бегилер жатады; бейтарапқа жақын түстерге қоңыр, күнкөрісі, пастель және қараңғы түстер жатады. Бейтараптарға жақын кез-келген реңк немесе жеңілдік болуы мүмкін. Мысалы, қара мәтінмен ақ фонды "Ахроматикалық" пайдалану веб-дизайндағы негізгі және әдеттегі түстер схемасының үлгісі болып табылады. Нейтралды түстер таза түстерді ақ, қара немесе сұр түстермен араластыру арқылы немесе екі қосымша түстерді араластыру арқылы алынады. Түс теориясында бейтарап түстер - бұл көршілес қаныққан түстермен оңай өзгертілетін түстер және олар қаныққан түске қосымша реңкті қабылдап жатқандай көрінеді. Қызыл диванның жанында сұр қабырға айқын жасыл түсті болады. Қара мен ақ түстердің басқа түстермен жақсы үйлесетіндігі көптен белгілі; қара түстермен жұпталған түстердің көрінетін қанықтығы немесе жарықтығы төмендейді, ал ақ түстер барлық реңктерді бірдей әсер етеді.

Монохроматикалық

Монохроматикалық түстер схемаларында бір реңктің барлық түстері (түстер, реңктер және реңктер) болуы мүмкін, яғни қара, сұр және ақ түсті қосу арқылы өзгертілген негізгі реңк. Нәтижесінде, энергия түстердің контрасттылығының жоқтығына байланысты неғұрлым нәзік және бейбіт болады.

Қосымша

Өрнекті түстер схемасы сұр түске айналатын екі түсті қамтиды, яғни олар түстер доңғалағының қарама-қарсы жағында орналасқан. Толық толысқан қосымша түстердің контрасты барынша жоғары болады. Бөлінген комплементарлық (содалы гармония деп те аталады) түстер схемасы үш түсті қамтиды, атап айтқанда негізгі түстер мен негізгі түстерден 150 градус және 210 градус қашықтықтағы екі түстер. Бөлінген қосымша түстер схемасы қосымша түстер схемасы сияқты дәл осындай көзге көрінетін контрасты, бірақ қысымы аз.

Аналогты

Аналогты түстер схемалары (сонымен қатар доминанттық гармония деп аталады) - түстер доминанты болып табылатын түстер тобы, олар негізгі немесе екіншілік түстерге ие, ал екі жағынан екі түстер, олар үшіншілік болып табылады. Аналогикалық түстер схемасы тұрақты температураға ие, тек жылы немесе тек салқын түстерден тұрады. Аналогикалық түстер схемасы бай, жартылай монохроматикалық көріністі жасайды. Алайда, бұл схема да қарама-қайшылықсыз және қосымша схемаларға қарағанда аз белсенді. Қызыл, қызғылт-сары, сары-сары - ұқсас түстердің бір үлгісі. Акцентті ұқсас түстер схемасы акценттік түс ретінде ұқсас түстер схемасының қосымша түстерін қосады, олар бірінің тікелей толықтырғышы (немесе жақын толықтырғышы)мен акценттенген үш ұқсас түстердің басым түстер тобын құру үшін қолданылады. Қосымша акцент түсі басым түстер топтамасына қарсы қызықты контраст жасайды. Бұл схема жиі жылы акцентті түстерді салқын аналогты түстер палитрасымен немесе салқын акцентті түстерді жылы палитрамен орналастыру үшін қолданылады.

Үштік

Үштік түстер схемасы - негізгі түстен және негізгі түстен 120 және 240 градус арақашықтықта орналасқан екі түстен тұратын үш түстер комбинациясы. Үш түстің түстерінің схемалары өте жарқын болады. Тіпті, көмескі немесе қанықпаған түстерді қолданғанда да, ол жоғары контрастты қамтамасыз етеді, сонымен қатар түстердің үйлесімділігін сақтайды. Бұл схема суретшілер арасында кең тараған, өйткені ол теңгерімді және түстер байлығын сақтай отырып, өткір визуалды қарама-қайшылықты қамтамасыз етеді. Үштік схема қосымша схема сияқты қарама-қайшылықты емес, бірақ бұл түстермен тепе-теңдік пен үйлесімділікті жүзеге асыру оңайырақ.

Тетрадалық

Тетрадикалық (сонымен қатар қос комплементар) түстер схемасы ең бай болып саналады, өйткені ол төрт түсті екі комплементар түстер жұбына орналастырған. Бұл схеманы үйлестіру қиын және түстерді үстем ету немесе бағындыру үшін бір түсті қажет етеді; егер төрт түсті де бірдей мөлшерде қолданса, түстер схемасы теңгерімсіз көрінуі мүмкін. Төртбұрышты түстер схемасы - негізгі түстен және негізгі түстен 60 градус, 180 градус және 240 градус арақашықтықта орналасқан үш түстен тұратын төрт түстер комбинациясы. Төртбұрышты түстер бір түсті басым етіп қолданғанда жақсы жұмыс істейді. Квадраттық түстер схемасы - негізгі түстен және негізгі түстен 90 градус арақашықтықта орналасқан үш түстен тұратын төрт түстер комбинациясы. Квадраттық түстердің түсі бай және әр түрлі болады.

Толқындық әдіс

Бұл әдіс 2017 жылы ашылған. Түстер мен дыбыстық толқындардың өзара байланысына және музыка теориясындағы консонанс тұжырымдамасына негізделген үйлесімді түстер палитрасын құрудың толқындық әдісі. Толқын ұзындығы қатынасына байланысты негізгі түске қосымша түстер таңдалады. Бұл қатынас музыка теориясындағы консонанс тұжырымдамасын қанағаттандыруы керек.

Іс жүзіндегі схемалар

Практикалық түстер схемалары әдеттегі эстетикалық медиадан тыс түстерді және контексті таза практикалық себептермен біріктіреді, әдетте түстердің үйлесімділігі орнына контрасты арттыруға немесе азайтуға назар аударады. Ең көп таралған практикалық түстер схемасы қара және ақ, бұл әдетте контрасты арттырады. Бұл ақ фондағы қара мәтінге немесе түрме формасына қолданылады. Фонға қарсы контрасты күшейту кейбір практикалық түстер схемаларын, мысалы жоғары көрінетін түстер схемаларын ынталандырады, ал фонға қарсы контрасты тежеу басқаларды, мысалы, камуфляжда ынталандырады.

Сапалық схемалар

Сапалық түстер схемалары категориялық айнымалыларды білдіреді, онда айнымалының ықтимал мәндері дискретті және реттелмеген. Категориялық айнымалының мысалы - 50 реттелмеген мәндері бар АҚШ штаттары. Сапалық түстер схемасы, әдетте, түстер коды деп аталады. Жалпы, сапалық түстер схемасындағы түстер саны категориялық айнымалының мүмкін мәндерінің санына тең, мұнда әрбір мән бір түске кодталады. Алайда, жалпы түстердің санын әр мәнді бірнеше түстермен кодтау арқылы азайтуға болады, мысалы 25 жұп түстер кодында, ол 25 мәнді тек 10 түстермен кодтайды, әр мәнге әрқайсысы 5 түстен тұратын A және B топтарынан бір-бір түсті тағайындап береді. Сапалық түстер схемасы үйлесімді түстер схемасына ұқсас түрде жасалуы мүмкін. Алайда, сапалық түстер схемасының мақсаты эстетикалық емес, салыстырмалы түстер тапсырмасын шешу болып табылады, сондықтан түстер схемасындағы түстер арасындағы түстер айырмашылығын арттыру, әдетте, түстер үйлесімділігінен маңызды.

Көптүрлі схемалар

Бивариантты немесе тривариантты схемалар екі немесе үш ортогональды ретті схемаларды бөлек (бірақ әдетте байланысты) айнымалыларды бейнелеу үшін қолданады, әр түрлі аралас түстер мәндердің әртүрлі комбинацияларын бейнелейді. Бұл схема әр осьтің реңктері негізгі түстер болған кезде жақсы жұмыс істейді: қара аядағы RGB, ақ аядағы CMY, сондықтан аралас түстер мүмкіндігінше айқын болады. Жақсы жасалған және географиялық жағынан тиімді (оларда айнымалылар жалпыға бірдей үлгілерге ие болады), бұл түстер схемалары айнымалылар арасындағы өзара байланысты және басқа да үлгілерді визуализациялауда өте тиімді. Басқа жағдайларда олар кездейсоқ болып көрінетін түс арақатынасын тудыруы мүмкін.

Коннотациялық схемалар

Коннотативтік түстер сұлбалары белгілі бір мәдени мағынаға сілтеме жасайтын түстерді қолданады. Қызыл және жасыл түстер Рождествоға тән. Кейбір елдерде қызыл, ақ және көк түстер схемасы АҚШ-тың Туын білдіреді. Тіпті, бастапқыда сапалық түстер схемасы болған, кең таралған жол жарығының түстер схемасы (қызыл, сары, жасыл) да, "қызыл - тоқта" және "жасыл - жүру" сияқты коннотативтік түстер схемасына айналды. Олар мәдениетте нығайып, олардың мағынасы арқылы жол жарығы протоколы немесе тоқтату жарығы сияқты көлікке байланысты емес кодтауға қабылданды.

Мәдениетте

Қонақ үй бөлмелерінің дизайнында түстер мен жыныстың арасындағы байланыс анықталды. Ерлер еркек түстерді, ал әйелдер әйел түстерін артық көреді.