Кіріспе

Хирургиялық процедура

Увулопалатофарингопластика (сонымен қатар UPPP және UP3 аббревиатураларымен белгілі) – жұмсақ тінді алып тастау және/немесе қайта құру үшін қолданылатын хирургиялық процедура немесе ұйқы арнасының операциясы. Бұл ұйқымен байланысты мәселелерге байланысты болуы мүмкін. Әдетте алып тасталатын тіндерге:

Тонзилдер (бадамшалар)
Аденоидтар

Әдетте қайта құрылатын тіндерге:

Увула (увулотомияны қараңыз)
Жұмсақ таңдай
Жұтқыншақ қуысы

Процедура

UPPP миндальдарды, жұмсақ ауыз қабатының артқы бетін және тілшеді алып тастауды қамтиды. Тілше жұмсақ ауыз қабатына қарай бүктеліп, суреттерде көрсетілгендей тігіледі. АҚШ-та UPPP обструктивті ұйқы апноэсіне шалдыққандарға ең көп жасалатын операция болып табылады, жылына шамамен 33 000 рет орындалады. Операция семіз емес науқастарда жақсы нәтиже береді, ал қанағаттанбас деңгейде семіз (>40 кг/м2) адамдарда тиімділігі шектеулі.

Стандартты рәсім

UPPP көбінесе обструктивті ұйқы апноэсі бар науқастарға жеке-жеке тағайындалады. Бұл процедура науқастың тыныс жолын бөгеп тұрған тіндер тамағының артқы бөлігінде шоғырланған деген үмітпен дербес ем ретінде жасалады. Мақсаты – тінді алып тастау арқылы науқастың тыныс жолы кеңейіп, тыныс алуы оңайлатылады.

"Стенфорд протоколы" операциясының рөлі

UPPP сонымен қатар, Стэнфорд университетінің докторлары Нельсон Пауэлл мен Роберт Райли алғаш рет жасаған, "Стэнфорд протоколы" деп аталатын, көбірек хирургиялық араласуды қалайтын ұйқы апноэсы бар науқастарға ұсынылады. Стэнфорд протоколы екі кезеңнен тұрады. Бірінші кезең – жұмсақ тіндерге жасалатын хирургия (тонзиллэктомия, увулопалатофарингопластика), екінші кезең – сүйектерге жасалатын хирургия (максилломандибулярлық жылжу). Біріншісінде жұмсақ тіндерге хирургия жасалады, ал жаңа ұйқы зерттеуінен кейін, егер ұйқы апноэсы сақталса, екінші кезеңде жаққа хирургия жасалады. Мақсаты – тыныс жолдарын жақсарту арқылы ұйқы апноэсын емдеу (немесе мүмкін тоқтату). Ұйқы апноэсы көбінесе тыныс жолын бітеуге ұшырататын бірнеше орындарды қамтиды, көбінесе тілдің түбі қатысады. Протокол осы кедергілердің барлық орындарын қадам-қадаммен шешеді. Genioglossus тілін алға жылжыту хирургиясы бірінші немесе екінші кезеңде жасалуы мүмкін. Екінші кезеңде жоғарғы жақ сүйегін (максилла) және төменгі жақ сүйегін (мадибль) алға жылжыту операциясы жасалады. Тіл бұлшық еті подбородкаға бекітіледі, ал төменгі жақ сүйегінің алға жылжуы тілді де алға тартады. Егер процедура қажетті нәтижелерге жетсе, науқас ұйықтағанда және тілі босаңсқанда, ол тыныс жолын бітеуге шамасы келмейді. Екінші кезеңнің сәттілігі бірінші кезеңнен әлдеқайда жоғары – шамамен 90 пайыз екінші кезеңнен пайда көреді, сондықтан Стэнфорд протоколы операциясының сәттілігі көбінесе осы екінші кезеңге байланысты. Хирургтар арасында бірінші кезеңнің хирургиялық араласуының рөлі туралы пікірталас бар. 2002 жылы доктор Джеффри Принселл басқарған Атлантадағы хирургиялық команда, UPPP операциясы олардың араласуларына енбеген кезде Стэнфорд командасының нәтижелеріне ұқсас нәтижелерді жариялады.

Жекелеген тиімділігі

UPPP жеке қолданылғанда нәтижелер әртүрлі болады. Жоғарыда айтылғандай, ұйқыдағы демқұрыштың тоқтауы көбінесе мұрын қуысы сияқты тыныс жолдарының әртүрлі бөліктерінде, әсіресе тілдің түбінде бірнеше кедергілердің бірдей болуынан туындайды. Сәттіліктің әртүрлі болуына әсер ететін факторларға операцияға дейінгі миндальдардың, жұмсақ тілдің, ұлтарақ пен тілдің түбінің мөлшері жатады. Сонымен қатар, қанағаттанбас семіздікке (дене салмасы индексі > 40 кг/м2) шалдыққан пациенттерде бұл операциядан күтілетін нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігі айтарлықтай төмен.

"Стенфорд протоколы" операциясының тиімділігі

Мыңнан астам адам Стэнфорд протоколы бойынша операция жасап, содан кейін ұйқы зерттеуінен өтті. 60-70 пайыз пациент толыққандай жазылған. Шамамен 90 пайыз пациентте айқын жақсару күтілуде.