Кіріспе

Ағылшын тілі - бағдарламалау мен компьютерлік ғылымның ортақ тілі Ағылшын тілі кейде компьютерлік техниканың ортақ тілі деп сипатталады. Латын және грек тілдері көбінесе сөздіктің негізгі көздері болып табылатын басқа ғылымдармен салыстырғанда, компьютерлік ғылым ағылшын тілінен көбірек қарыз алады. Бұрынғы компьютерлердің техникалық шектеулері мен Интернеттегі халықаралық стандарттаудың жоқтығына байланысты компьютер пайдаланушылары ағылшын және латын әліпбиін қолданумен шектелген. Алайда, қазіргі кезде бұл тарихи шектеу Интернет инфрақұрылымындағы жаңалықтарға және компьютер жылдамдығының артуына байланысты аз кездеседі. Бағдарламалық өнімдердің көпшілігі көптеген тілдерге аударылады және Юникод таңбаларының кодталуы латын әліпбиіне жатпайтын проблемаларды шешті. Кейбір шектеулер жақында ғана өзгертілді, мысалы домендік атаулар, бұған дейін тек ASCII таңбаларына рұқсат етілді. Ағылшын тілі осы рөлді атқарады, себебі АҚШ пен Ұлыбритания, екеуі де ағылшын тілді елдер, компьютерлік жүйелерді, компьютерлік желілерді, бағдарламалық қамтамасыз етуді және ақпараттық технологияны дамыту мен танымал етуде.

Тарих

Компьютерлік ғылымның түпкілікті математикалық негізі бар, оны ағылшын тілінде сөйлейтін мәдениеттер құрды. Ежелгі Таяу Шығыстағы алғашқы математикалық сауатты қоғамдар математикалық мәселелерді қадаммен шешу әдістерін жазды. Алгоритм сөзі араб сандарының таралуына ықпал еткен атақты ортағасырлық араб математигі әл-Хуаризмиден шыққан. Бинарлық сандарды бірінші рет жүйелі түрде зерттеуді неміс математигі Лейбниц аяқтады. Лейбниц бұл тақырыпқа француз тілінде, сол кездегі ғылымның лингва франкасында, өз трактатын жазды. Қазіргі кездегі компьютерлік жабдықтар жаңалықтары ағылшын дәстүрінен тыс болды, Паскаль алғашқы механикалық калькуляторды ойлап тапты, Лейбниц оны жетілдірді. Есептеу машиналарын жасау қызығушылығы бірінші рет 19-ғасырда, екінші өнеркәсіптік революция кезінде пайда болды. Ағылшын дәстүріндегі есептеу техникасының бастамасы осы дәуірде Чарльз Бэббидждің айырмашылық және аналитикалық машинаны тұжырымдауымен, Джордж Бульдің логика жөніндегі жұмысымен және Герман Холлериттің 1890 жылғы АҚШ санағында арнайы пайдалану үшін кестелеу машинасын ойлап табуымен басталды. Сол кезде Британия Pax Britannica биіктігінде Батыс елдерінде толықтай гегемониялық билікке ие болды, ал Америка экономикалық және демографиялық өсімді бастан кешірді. ХХ ғасырдың басындағы соғыстар аралығындағы кезеңде есептеу техникасының дамуына байланысты ең маңызды математика ағылшын тілінде жасалды, ол ғылымның жаңа тілінің біріне айналды.

Басқа тілдерге әсері

Көптеген тілдердің есептеу терминологиясы ағылшын тілінен алынған. Кейбір тілдер қауымдастығы бұл үрдіске қарсылық білдіреді, ал басқа жағдайларда ағылшын тілі кеңінен және тікелей қолданылады. Бұл бөлімде ағылшын тіліндегі қарыздарды басқа тілдерде қолданудың кейбір мысалдары келтіріледі және кез келген елеулі айырмашылықтар айтылады.

Фарер тілінде

Фарер тілінде ғылыми сөздіктер аз, олар тілдің өзіне негізделген. Фарер тіліндегі көптеген ғылыми сөздер, әсіресе, скандинавтық және ағылшын тіліндегі сөздердің өзгертілген нұсқалары. Сөздік үнемі өзгеріп отырады, сондықтан жаңа сөздер жиі жойылып кетеді, ал аз ғана тірі қалып, кеңінен қолданылады. Жетістікке жеткен сөздердің мысалдары: "telda" (компьютер), "kurla" (белгі бойынша) және "ambætari" (сервер).

Исландия тілі

Исландия тілінің ғылыми терминдер қоры бар. Ағылшын тілінен алынған сөздер бар, олар көбінесе жай әңгімеде қолданылады, ал исландша сөздер ұзағырақ немесе кеңінен таралмаған болуы мүмкін.

Таңба кодтамасы

Алғашқы компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету мен аппараттық жабдықтардың латын әліпбиінен басқа таңбалар жиынтығын қолдауы өте аз болды. Нәтижесінде басқа жазуларға негізделген тілдерді бейнелеу қиын немесе мүмкін емес болды. ASCII таңба кодтамасы, 1960 жылдары құрылған, әдетте 7 бит форматта 128 түрлі таңбаларды ғана қолдады. Қосымша бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану арқылы кейбір тілдерді, мысалы, кириллицаға негізделген тілдерді қолдау мүмкін болды. Алайда, қытай немесе жапон сияқты күрделі жазулар мен логографиялық тілдерге 8 биттік таңба кодтамасы енгізген 256 таңбадан артық таңбалар қажет. Бұрынғы КСРО-да жасалған кейбір компьютерлер кириллицаны қолдады. Unicode және UTF 8 интернетте кеңінен қолданылуы осы тарихи шектеулердің көпшілігін шешті. ASCII командалық аудармашылар, бағдарламалау тілдері және мәтінге негізделген байланыс протоколдары үшін де факто стандарт болып қала береді, бірақ ол баяу өліп жатыр. Mojibake Мәтін кодтау мәселелеріне байланысты бағдарламалық жасақтама сәтсіздікке ұшырағанда "оқылмайтын" болып көрсетіледі.

BIOS-тың

Көптеген персоналды компьютерлерде BIOS чипі бар, ол жүктелу кезінде ағылшын тіліндегі мәтінді көрсетеді.

Пернетақтаның перне тіркесімі

Пернетақталық пернелер әдетте ағылшын тіліндегі Ctrl+F сияқты кілт сөздермен анықталады.

Ағылшын тілі Интернетте

Ағылшын тілі - әлемдегі ең көп қолданылатын тіл, ол интернетті пайдаланушылардың 27% құрайды.

Ағылшын тілінде сөйлейтіндер

Веб-пайдаланушылардың пайыздық көрсеткіші әдетте веб-сайтқа кіретіндердің алғашқы тілінің салыстыруына назар аударады. Екінші және шет тілдеріндегі пайдаланушылардың мәнін қарастыру да маңызды. Яғни, пайдаланушының бірінші тілі оның веб-сайтты пайдалану кезінде әдетте қай тілді қолданатынын білдірмейді.

Ана тілі - қазақ

Ағылшын тілінде сөйлейтін пайдаланушылар веб-пайдаланушылардың көпшілігі болып көрінеді, олар үнемі жалпы санының үштен бір бөлігіне жуық (бір миллиардқа жуық) деп аталады. Бұл ағылшын тілінде сөйлейтін елдердің байлығы мен олардың Интернетке қол жеткізу деңгейінің жоғары екендігін көрсетеді. Бұл көрсеткіш негізінен қытайлық тұтынушылардың тез өсуіне байланысты төмендеп барады. Басқа бай елдердегі алғашқы тілдерді қолданушылар жалпы алғанда тұрақты болып көрінеді, ең үлкендері неміс және жапон тілдері, олардың әрқайсысы жалпы үлестің 5% -нан 10% -ға дейін құрайды.

Дүниежүзілік веб-контент

Ағылшын тіліндегі веб-контенттің көлемі 80% құрайды. Басқа дереккөздер бойынша, бұл көрсеткіш 5 - 15 пунктке төмен, бірақ 50%-дан жоғары. Бұл пайыздық көрсеткіштің екі ерекшелігі бар: ағылшын тіліндегі веб-контент ағылшын тілінде сөйлейтін пайдаланушылардың санынан 2 - 1 есеге артық. Ағылшын тілінің басымдылығын және оның басқа салаларда кеңінен қолданыла түсуін ескере отырып, ағылшын тіліндегі веб-контент ағылшын тіліндегі интернет пайдаланушылардың азаюына қарамастан басымдықты жалғастыруы мүмкін. Бұл классикалық оң кері байланыс: жаңа интернет пайдаланушылар ағылшын тілін үйреніп, оны онлайн қолдануды пайдалы деп санайды, осылайша тілдің беделін күшейтіп, кейінгі жаңа пайдаланушыларды да ағылшын тілін үйренуге мәжбүрлейді. Кейбір басқа факторлар (кейбіреулері медиумның пайда болуына дейін) ағылшын тілін веб-контенттің басымдықты позициясына жеткізді. Осыған байланысты зерттеушілер мен мамандардың ағылшын тілінде жариялау үрдісі барынша көп жариялануды қамтамасыз етеді. Мысалы, медициналық библиографиялық ақпараттың ең үлкен дерекқоры ағылшын тілінің соңғы қырық жыл ішінде басым тіл болып келгенін және оның үлесі сол кезеңде үнемі өсіп келе жатқанын көрсетеді. Ағылшын тілінде сөйлейтіндердің ағылшын тілінде жариялаулары бұл тілдің басымдығын арттырады. Ағылшын тілінде техникалық сөздік мол (негізінен, ана тілімен сөйлейтіндер де, ана тілімен сөйлемейтіндер де техникалық идеяларды жеткізу үшін оны қолданады), ал көптеген IT және техникалық мамандар шыққан елдеріне қарамастан ағылшын тілін қолданады (мысалы, Линус Торвальдс өзінің кодын ағылшын тілінде түсіндіреді, Финляндиядан болғанына және швед тілі оның бірінші тілі болғанына қарамастан).