Кіріспе

"Орфей" – әскери ғылыми фантастикалық оқиғалар телешоуы "Stargate SG-1" жетінші маусымының төртінші бөлімі және жалпы есеп бойынша 136-шы бөлім. Алғаш рет 2003 жылдың 27 маусымында Sci Fi арнасында көрсетілді. Эпизодтың сценарийін Питер ДеЛуиз жазып, режиссерлік етті. Бұл эпизодта SG-1 командасының Жұлдыздық қақпа арқылы басқа әлемге жасаған миссиясынан кейін Тилк (Кристофер Джадж) ауыр жарақат алады. Енді симбионтының емдік күшіне сүйене алмайтын Тилк, қалпына келу үшін күреседі және өзі әлсіз болып кеткенін ойлайды. Осы уақытта Дэниел Джексон (Майкл Шенкс) көтерілген күйде болған кезінен естеліктерін қайта құрастыруға тырысады, бірақ Тилк ұлы Рьяк пен оның тәлімгері Бра'так қауіпте екенінен қорқады. Эпизод, Тилк симбионтын жоғалтқан алтыншы маусымның "Өзгергіш" эпизодының салдарымен айналысады.

Сюжет

SG-1 ғарыштан бір тапсырмамен жер бетіндегі Жұлдыздар қақпасын шақырып, генерал Хаммондқа (Дон С. Дэвис) шабуылға ұшырап, Жұлдыздар қақпасының командалық бөлімшесіне кері шегінуге дайындалып жатқанын хабарлады. Қақпа бөлмесіндегі қызметкерлер Саманта Картер (Аманда Тэппинг), Дэниел Джексон (Майкл Шенкс) және Джек О'Нилл (Ричард Дин Андерсон) қақпадан шығып кетеді. Тилк (Кристофер Джадж) соңғы болып келеді, бірақ Жұлдыз қақпасының ирисі жабылып, шабуылшылардың соңынан еруіне жол берместен бұрын, жау Джаффа сарбазы кіре алады және өлтірілместен бұрын Тилкке оқ атып жарақаттайды. Тилк ауруханада оянады, онда доктор Фрейзер (Терил Ротери) оған Гоа'улд симбиотигінің бір кездері болған жерде оқ тигенін және нәтижесінде омыртқасының зақымдануын хабарлайды. Дэниел үнсіз Тилкке барғанда, ол сөйлеуге құлықсыз екенін байқайды. Даниял емханадан шыққанда, құпия дауыстар естіледі. Кейін Тилк денсаулығын қалпына келтіру үшін жаттығады, ал Дэниел мен Сэм жаттығулармен айналысады. Олар Тилктің тым көп жаттығу жасап жатқанын байқайды, бірақ ол олардың алаңдаушылығына мән бермейді. Толық сауыққаннан кейін Тилк бұрынғыдан да көп жаттығады, бірақ ерекше тыныш күйінде қалады. Осы уақытта Сэм мен Дэниел Жұлдыздар қақпасының мекенжайларын қарап шығады, өйткені Дэниел жоғалған естеліктерін қалпына келтіруге тырысады. Ол тек оның Жұлдыздар қақпасы құрт-ұңғымасымен байланысы бар екенін біледі. Тельк Джекпен бірге келгенде, ол өзінің тыныш мінез-құлқы Третонинді қолданудан болған әлсіздікке байланысты екенін айтады, ал оның командаластары көңіл көтеруге тырысады, бірақ сәтті болмайды. Естеліктерін қалпына келтіру үшін Дэниел Тилктен Келноримді үйретуін сұрайды, бұл Джаффа медитациясы, ол басқа Джаффалармен бірге белгісіз әлемде құл ретінде жұмыс істейтін Райак (Нил Денис) пен Браак (Тони Амендола) туралы естеліктерді ашуға көмектеседі. Тилк бұл жер туралы ештеңе білмейтіндіктен, SG 1 олардың қиын жағдайына көмектесу үшін Рак'нормен (Оби Ндефо) байланысады. Осы арада Рьяк пен Братак жұмыс істеуге дәрменсіз бірнеше құлды Джаффа қолбасшысы (Дэвид Ричмонд Пек) Гоа'улдқа қызмет ететін адамның қолынан өлтірудің куәсі болады. Жұлдыздық қақпаның командалығында Рак'нор планетаны Эребус деп атайды, бұл планета Гоа'улд жүйесінің Баал Иесі басқаратын әлем, онда тұтқындар Гоа'улд Ха'так аналық кемелерін салу үшін материалдарды қазып алуға мәжбүр болады. Рак'нор сондай-ақ, Эребустың Жұлдыздар қақпасы энергия қалқанымен қорғалғандығын айтады, оны Даниэль басқа көріністерде қалай ену керектігін еске алады. SG 1 Рак'нор және басқа да Жұлдыздық қақпа командалық күштермен бірге Эребусқа құтқару миссиясына кіріседі, олар еңбек лагеріне қарап жатқан төбе басында позиция алады. Түнде Тилк пен Рак'нор лагерьге кірсе де, оларға сатқындық жасайды, тұтқынға алады және азаптайды. SG-1 командасының қалған мүшелері ештеңе істей алмай, алаңдатуды ойлады. Сэм мен Дэниел шақшақ тасымалдағышты C4 орнын орналастыру үшін салынып жатқан жақын маңдағы Ха'такқа кіру үшін пайдаланады, бірақ қатаң күзетпен қорғалған шақшақ тасымалдағышқа жете алмайды. Осы арада Тилк Братак пен Рьякқа қашу жоспарларын айтады, ал бұл хабар лагерьдегі басқа жаффаларға тарайды. Рьяк түрме күзетшілері сөз тарата отырып, ұсталады және Тилк оның орнын алуды өтінген кезде өлтіріледі. Алайда, ол өлмес бұрын, C4 жарылып, аналық кемені жерге құлатып жібереді. Жаффа командирі өз жаффаларына SG командалары оларға шабуыл жасағанда, тез арада кемеге келуге бұйрық береді. Жаффа құлдары тұтқындарына қарсы көтерілгенде, Тилк Джаффа командирін өлтіре алады, ал SG 1 және олардың одақтастары Жұлдыздық қақпа командалығына оралғанға дейін лагерьді басқарады. Теалк пен Дэниел бірге медитация жасағанда, олар алғаш рет маңызды бір іске қатысқанын сезініп, Жұлдыздық қақпа командалығына жататынын мойындайды.

Жазу және әзірлеу

Жетінші маусымның "Fallen" эпизодында Майкл Шенкс сомдаған доктор Дэниел Джексон шоуға басты кейіпкер ретінде қайтып келді, ал алтыншы маусымда эпизодтық рөлге дейін төмендетілген еді. Кейіпкер бесінші маусымның "Meridian" эпизодында қайтыс болып, жоғары жазыққа көтерілгеннен кейін, "Full Circle" эпизодында Анубистің супер қаруын қолдануына кедергі келтіруге тырысқаннан кейін, басқа көтерілген жандар оны "қуып шығарып", оның күштерінен, естеліктерінен айырып, қайтадан ет пен қанға айналдырды. Дэниелдің адам кейпіне оралуынан кейін, жазушы және қосымша продюсер Пол Мулли Дэниелдің көтерілген күйде болған кезінен қалған "кейбір із қалған естеліктер" болуы керек екенін ұсынды. Мулли бұл "маусымның талабы екенін, себебі біз шешуіміз керек бірнеше мәселе болды, біріншісі Дэниелдің оралуы және ол нені есінде сақтайды", және маусым "көтерілгендер қатарынан қуылғанына өкіне ме?" деген сұраққа жауап беруі керек екенін айтты. Бұл жазушы Питер ДеЛуизге "Orpheus" болып аталған туынды жасауға шабыт берді. ДеЛуиз Дэниел естеліктерін ашуды "оқиғаға апаратын есік" деп сипаттады, ол ақырында тұтқынға алынған Bra'tac және Rya'c-ке жетеледі. Алдыңғы маусымның "The Changeling" эпизодында Тилк өзінің Гоа'улд симбионтын жоғалтады, ол осы уақытқа дейін оның тірілігін қамтамасыз еткен, және оның орнына Tretonin деп аталатын тәжірибелік препаратты қолдануға мәжбүр болады. ДеЛуиз бұл өзгеріс Тилкке қалай әсер еткенін зерттегісі келді, қосымша продюсер Джозеф Малоцци "біз Тилк ауыр жарақат алған және әдеттегі адамның денсаулығын қалпына келтіру сияқты физиотерапиядан өтуі керек оқиға жасағымыз келді" деп түсіндірді. Орфейдің әйелін Евридиканы құтқару үшін Хадистің жер астына саяхаттауы ДеЛуиздің оқиғасына бейімделген сюжеттік элементтер еді, Тилк өзінің ұлы Райакты және ұстазы Бра'такты құтқару үшін тозаққа сапар шегуі керек. ДеЛуиз сонымен қатар Тилк ролін сомдаған Кристофер Джаджке "әлсіздік танытуға және қабағын көтеруден басқа актерлік шеберлігін көрсетуге" мүмкіндік беруді қалады. Дан Шидің кейіпкері Сайлер бастапқыда эпизодта болды, бірақ оның көріністері ақырында қиылып тасталды. The Bridge Studios-тағы шоудың тұрақты декорацияларында түсірілім жүргізілді, сонымен қатар Британдық Колумбияның Кокитлам қаласындағы пайдаланылмаған қиыршық карьері, Jackson Pit Гоа'улд еңбек лагерінің орны ретінде таңдалды. Ауа райының нашар болуына байланысты Jackson Pit-тегі түсірілім экипаж және актерлер үшін де қиын болды, өндіріс дизайнері Бриджит МакГайр оны "бізді өлтіруге жақын шоу" деп сипаттады, ал Кристофер Джадж кейіннен "эпизод ауа райының қорқынышты болуына байланысты көңілді болмады" деп еске алды. Экипаж су ағынын түсірілім алаңынан аулаққа бағыттау үшін ор қазды, ал каскадерлер координаторы Дэн Ши ылғалды беткейге байланысты кейбір актерлердің сахнада тайғанап, құлап кеткенін атап өтті. Кен орнында МакГайрдің өндірістік тобы жиынның орталық бөлігі ретінде қорап дөңгелекті экскаваторды жобалап, жасады, ал кішкентай шатырлар кен орнын қоршап тұрды. Декораторлар балалар бассейндерін көміп, көпірген қара құмықтар сияқты көрінетін эффект жасады.

Мәдени сілтемелер

М. Найт Шьямаланның 2002 жылғы «Шаң» фильмі, тікелей аталмаса да, Картер тарапынан қарастырылады, кейіпкер шетелдіктердің әлсіздігі су екендігін қатты сынға алады. Джек О’Нилл мен Тилк «Остин Пауэрс» фильмдеріне көптеген сілтемелер жасайды, О’Нилл Тилк өзінің «моджосын» жоғалтқандығына сенеді. ДеЛуиз Жаффаның Гоа’улд анакемесіне қарай таудан жүгіріп бара жатқан кадрларын таңдауда «The Thin Red Line» (1998) фильміндегі бір көрініске сүйенді, сондай-ақ «Пианист» (2002) және «Үш мылтықшы» (1993) фильмдеріне де визуальды сілтемелер бар. Ұлыбританияда бұл эпизод алғаш рет 2003 жылдың 20 қазанында Sky One арнасында көрсетіліп, 660 000 көрерменді қамтыды. Кейіннен ол 2004 жылдың 19 қыркүйегінде Channel 4 арнасына таратылды. Канадада бұл эпизод алғаш рет 2004 жылдың 30 қыркүйегінде Space арнасында эфирге шықты. SFX журналындағы Джейни Дирсли эпизодқа 5 жұлдыздың 4-ін берді, сценарийші және режиссер Питер ДеЛуизді «Жұлдыздық қақпа SG 1-ді басқалардан жақсы білетін адам» деп сипаттады. Дирсли эпизодтың ортасындағы еңбек лагері сахналарында қажетті ширығу мен қауіп сейілмегенін айтты, бірақ бұл эпизодтың «соңындағы шайқаста» толықтырылғандығына сенді. Jan Vincent Rudzki TV Zone журналында «құрметін жоғалтқан жауынгерлер» туралы пікір білдірді және «Тиалк өзін-өзі аяуға тым көп берілген» деген ойда болды, эпизодқа 10 балдық шкала бойынша 6 бал қойды. Эпизодты Кортни Поттер Zap2it сайтында «ең жақсы таңдаулардың» бірі деп ұсынды. Хлоя Ричардс Dreamwatch журналында эпизодты «стандартты Гоа’улд драмасы» деп атады және оны «судья мен Шенкс жақсы ойнап шықты» деді. Фан-сайт Gateworld.net-тегі жанкүйерлердің пікірлері көбінесе оң болды, сыншы Алли Сноу Кристофер Джаджтың Тилк рөліндегі ойынын эпизодтың ең жарқын тұстарының бірі деп бағалады. Тағы бір жанкүйер, Лекс, эпизодты Тилк пен Дэниелдің дамуына қатысты «мінез дамытудың шеберлік класы» деп атады және ДеЛуизді «ұлы және күшті» тақырыптарды «асықпай немесе тығырыққа тірелмей, қысқа мерзім ішінде сыйғызуы» үшін мақтады. Sci Fi Online сайтынан Даррен Риа эпизодқа 10 балдық шкала бойынша 7 бал берді, Джаджтың ойыны оған ұнағанымен, Тилк эпизодта «сәл өзгеше» көрінгенін айтты.

Үй медиасы

"Орфей" алғаш рет 2004 жылдың 2 ақпанында "32-томдық" 2-ші аймақтық DVD-де "Fallen", "Homecoming" және "Fragile Balance" атты бұрынғы эпизодтармен бірге жарық көрді. Келесі аптада бұл эпизодтар Ұлыбританияның TV On Video тізімінде көшбасшы болды. Эпизодтың және 7-ші маусымның қалған бөлігінің барлығы алғаш рет 2008 жылдың қаңтарында iTunes және Amazon Unbox арқылы цифрлық форматта қолжетімді болды. Сериалдың барлық эпизодтарымен бірге, АҚШ-та Netflix арқылы 2010 жылдың 15 тамызында алғаш рет онлайн көруге мүмкіндік берілді. Режиссер Питер ДеЛуиз және оператор Питер Вост эпизодқа аудио түсіндірме жасайды. 2003 жылдың 30 маусымында Sci Fi Channel веб-сайтында Даниельдің Сайлермен естіген дауыстары туралы әңгімесінен өшірілген кадр жарияланды.