Кіріспе

Қисық темір ақ темір ретінде құйылады, оның құрылымы перлиттік матрицадағы тұрақсыз карбид болып табылады. Қыздыру арқылы алғашқы құйылғандағы қатырған құрылымы иілгіш түріне айналады. Көміртек шамалы дөңгелек графит түйіршіктеріне бірігіп, қолданылған қыздыру режиміне қарай феррит немесе перлит матрицасын қалдырады. Құю өнеркәсібінде иілгіш темірдің үш негізгі түрі белгілі: қара жүректі, ақ жүректі және жемтікті.

Тарих

Қ.э. 4 ғасырында иілгіш темір қолданыла бастады, ал археологтар Қытайда б.э. 4-9 ғасырлар аралығында жасалған иілгіш темірден жасалған бұйымдарды тапты. Тан әулеті кезінде Қытайда иілгіш темірді пайдалану азайды, бірақ 9 ғасырға дейінгі иілгіш темір бұйымдары кездеседі. Реамур 1720 жылы иілгіш темірді жан-жақты зерттеді. Ол, өңдеуге тым қатты болған темір құймаларын темір кеніне немесе балға шлагына салып, бірнеше күн бойы жоғары температураға ұшыратса, оларды жұмсартуға болатынын анықтады. 1826 жылы Америка Құрама Штаттарында Сет Бойден атты адам жекелеген бөлшектер мен басқа да кішкентай құймаларды өндіру үшін құю фабрикасын ашқанда, иілгіш темірден бұйымдар жасау басталды.

Құю, жылумен өңдеу және құюдан кейінгі жұмыстар

Көміртек шар немесе түйінді пішінде қалыптасқан ұқсас темірлер сияқты, соғылмалы темір жақсы серпімділікке ие. Кейбіреулер оны "ескі" немесе "қолданыстан шыққан" материал деп жаңылысқанмен, соғылмалы темір инженердің құрал-жабдық жиынтығында әлі де лайықты орын алады. Соғылмалы темір шағын құймаларға немесе жұқа қималы құймаларға (0,25 дюймнан кем, 6,35 мм) жақсы таңдау болып табылады. Графит шар пішінде өндірілетін басқа түйінді темірлерді осы қолдануларда өндіру қиын болуы мүмкін, себебі тез салқындаудан карбидтер пайда болады. Соғылмалы темірдің кремний мөлшері төмен болғандықтан, төмен температурада басқа түйінді темірлерге қарағанда жарылуға төзімділігі артық. Серпімділіктен сындыруға өту температурасы көптеген басқа соғылмалы темір қорытпаларына қарағанда төмен. Графиттің шар пішіндес түйіндерін (темперленген графит түйіндері немесе темперленген көмір түйіндері деп аталады) оттеу процесінде дұрыс қалыптастыру үшін, темір құймасы толығымен ақ темір қимасымен қатаюын қамтамасыз етуге көңіл бөлу керек. Құйманың қалың бөліктері баяу салқындап, біраз мөлшерде бастапқы графиттің пайда болуына мүмкіндік береді. Бұл графит кездейсоқ қабықша тәрізді құрылымдарды құрайды және жылумен өңдеу кезінде карбидке айналмайды. Мұндай құймаға күш түсіргенде, сындыру беріктігі ақ темірге тән күтілетін көрсеткіштен төмен болады. Мұндай темірдің беті "дақтанған" көрінеді. Ақ құрылымның қалыптасуын жақсарту үшін шаралар қолдануға болады, бірақ соғылмалы темір құю зауыттары көбінесе ауыр бөлімдерді өндіруден жаңылғанды. Құю және жылумен өңдеу процестерінен кейін, соғылмалы темірді суық өңдеу арқылы, мысалы, түзеу, иілу немесе монета соғу операциялары үшін штамптау арқылы пішіндеуге болады. Бұл басқа материалдарға қарағанда соғылмалы темірдің деформация жылдамдығына сезімталдығы төмен болуына байланысты мүмкін.

Қолданбалар

Ол көбінесе жақсы созылу беріктігі және сынбай иілу қабілеті (дактильділік) қажет болатын кішігірім құймалар үшін қолданылады. Оның қолданылу аясы электр жабдықтары, қол құралдары, құбырлар, шайбалар, кронштейндер, қоршау бөлшектері, электр желісі құралдары, ауыл шаруашылығы техникасы, кен өндіру құралдары және машина бөліктерін қамтиды.