Кіріспе
Филип Фокс (7 наурыз 1878 – 21 шілде 1944) – американдық астроном және АҚШ армиясының офицері. Ол Чикаго қаласындағы Адлер планетарийының тұңғыш директоры болды, ол батыс жарты шардағы алғашқы планетарий еді.
Өмірбаян
Фокс Канзас штатының Манхэттен қаласында Симеон және Эстер (құрметті әкесі Батлер) Фокстар отбасында дүниеге келді және өсті. Ол Канзас мемлекеттік университетінде оқыды, 1897 жылы математика ғылымдарының бакалавры дәрежесін алды. Келесі жылы ол АҚШ армиясына қабылданып, испан-американ соғысында 20-шы Канзас полкінің құрамында Филиппин аралдарында шайқасты. 1899 жылы әскери қызметтен босатылғанда Фокс екінші лейтенант шеніне жеткен еді, бірақ денсаулығы нашарлап, бір жыл ішінде қайтыс болады деп күтілді. Алайда, анасының күтімі арқасында ол толыққандай сауығып кетті. Сауығу кезеңінде Фокс Канзас штатында магистратураны бітіріп, Канзас штатының Салина қаласындағы Сент-Джон әскери мектебінде математика пәнінен сабақ берді. 1901 жылы туысы Эрнест Фокс Николс шақырғаннан кейін Фокс Дартмут колледжіне кетіп, физика мамандығы бойынша екінші бакалавр дәрежесін алды. Дартмут колледжінде оқып жүргенде Эдвин Брант Фрост оны астрономия саласында мансап құруға ықпал етті, ал 1903 жылы Фокс Чикаго университетінің Еркес обсерваториясында Карнеги зерттеушісі болды. Обсерваториядағы басты қызығушылығы – күн зерттеулері. Чикагода ол болашақ әйелі Этель Сноумен танысып, 1905 жылы үйленді. Олардың төрт баласы болды. 1905 жылы Фокс Берлин университетінде астрономия бойынша аспирантураға түсті. Келесі жылы Чикагоға оралып, Еркес обсерваториясында астрономның көмекшісі болып жұмыс істеді және Чикаго университетінен астрономия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1909 жылы Фокс Солтүстік-Батыс университетінің астрономия факультетіне қосылып, ақыры факультет меңгерушісі болып тағайындалды. Солтүстік-Батыс университетінде жұмыс істеген кезінде Фокс университеттің Дирборн обсерваториясының директоры қызметін де атқарды. Осы жемісті кезеңде Фокс бірнеше кітап жазды және Америка астрономиялық қоғамының хатшысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Фокс армияға қайта оралып, Францияда жаяу әскер полковнигі болды. Кейіннен ол подполковник шеніне көтеріліп, 7-ші жаяу әскер дивизиясының штаб бастығы болды. Соғыстан кейін ол резервте қалды, онда полковник шеніне жетіп, 43-ші және 86-шы жаяу әскер дивизияларына қолбасшылық етті. 1929 жылдың мамыр айында Фокс бір жылдан кейін ашылатын Адлер планетарийының алғашқы директоры болып тағайындалды. Ол планетарийді сегіз жыл бойы басқарды, сонымен қатар 1935 жылы ашылған Лос-Анджелестегі Гриффит обсерваториясының алғашқы (уақытша) директоры болып та қызмет етті. 1937 жылдың мамырында Фокс бұл қызметтен кетіп, Чикаго ғылым және өнеркәсіп мұражайының директоры болды, ол 1942 жылға дейін осы лауазымда болды. 1941 жылы АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда Фокс қайтадан армияға оралды, бірақ шетелде қызмет етпеді. Оның орнына ол 1942 жылдың басында Гарвард университетінде Армияның Сигнал корпусының коменданты болды, содан кейін Гарвардтағы Армияның Электроникалық орталығының коменданты болды. 1943 жылы армиядан зейнеткерлікке шығып, Гарвардта ми қан кетуінен қайтыс болғанға дейін дәріс оқыды. Айдың алыс жағындағы Фокс кратері оның құрметіне аталған.
children. In 1905, Fox travelled to the University of Berlin for graduate studies in astronomy. He returned to Chicago the next year, where he worked as an assistant astronomer at Yerkes Observatory and earned a Ph. D. in astronomy from the University of Chicago. In 1909 Fox joined the Northwestern University department of astronomy, eventually receiving promotion to chairman of the department. While at Northwestern, Fox also served as the director of the university's Dearborn Observatory. During this fruitful time Fox also authored several books, and served as secretary of the American Astronomical Society. After the start of World War I, Fox returned to active duty in the Army, becoming a major of infantry in France. He was later promoted to lieutenant colonel and became assistant chief of staff, 7th Infantry Division. Following the war he remained in the reserve, where he rose to the rank of colonel and held command of the 43rd Infantry, 86th Infantry Division. In May 1929, Fox was appointed as the first director of the Adler Planetarium, which would open a year later. He ran the planetarium for eight years, also serving during this time as the first (interim) director of the Griffith Observatory in Los Angeles when it opened in 1935. In May 1937, Fox left this job to become the director of the Chicago Museum of Science and Industry, a position he retained until 1942. With the entry of the United States into World War II in 1941, Fox again returned to the Army, but did not perform overseas duty. Instead he was the commandant of the Army Signal Corps at Harvard University for part of 1942, then became commandant of the Army Electronics Center at Harvard. He retired from the army in 1943, and continued to lecture at Harvard until his death from a cerebral hemorrhage. The crater Fox on the far side of the Moon is named in his honor.
Кітап тізімінің ішінара сипаттамасы
Адлер планетарийы және астрономиялық мұражайы, Оптикалық планетариум туралы есеп және мұражайға қысқаша нұсқаулық (1933). Дэвид Х. Менке, "Филип Фокс және Адлер планетарийы", 1987, Планетариум, 16-том, №1.