Кіріспе

1915–2001 жылдары өмір сүрген ағылшын астрономы, Болтон Архиеконы.

Мейхью сыйлығы (1936)
Смит сыйлығы (1938)
FRS (1957) – жұлдыздық нуклеосинтез теориясын жасаған және ықпалды B2FH мақаласының авторларының бірі болған ағылшын астрономы. Ол басқа ғылыми мәселелерде де, әсіресе "Ұлы жарылыс" теориясын (осы терминді ол ББС радиосында қолданған) "тұрақты күй моделі" пайдасына қабылдамауымен және Жердегі өмірдің пайда болуы ретінде панспермияны қолдауымен даулы пікірлер білдірді. Өмірінің көп бөлігін Кембридж университетінің Сент-Джон колледжінде өткізіп, Кембридждегі Теориялық астрономия институтының алғашқы директоры болды. Хойл ғылыми фантастикалық романдар, әңгімелер мен радиоспектакльдер жазды, телесериалдар жасауға қатысты және ұлы Джеффри Хойлмен бірлесіп он екі кітап жазды.

Ерте өмір

Хойл Англияның Йоркшир графтығының Батыс Ридинг аймағындағы Гилстед қаласында, Бингли маңында дүниеге келген. Оның әкесі Бен Хойл скрипкашы болған және Брэдфордта жүн саудасымен айналысып, Бірінші дүниежүзілік соғыста пулеметші болып қызмет еткен. Оның анасы Мейбел Пикард Лондондағы Корольдік музыка колледжінде музыканы оқыған, кейін кинотеатрларда пианинода ойнаған. Жастық шағында ол жергілікті Англикан шіркеуінің хорында ән салған. 1936 жылы Хойл Джордж Стэнли Рашбрукпен бірге Мейхью сыйлығын бөлісіп алған.

Мансап

1940 жылдың соңында Хойл Кембриджден Портсмутқа барып, Адмиралтействода радар зерттеулерімен айналысты, мысалы, ұшақтардың биіктігін анықтау әдісін жасады. Ол сондай-ақ "Граф Шпи" кемесі "Плейт" өзенінде батып кеткеннен кейін табылған радармен басқарылатын қаруларға қарсы шараларға жетекшілік етті. Ұлыбританияның радар жобасы кең ауқымды операция болды және Хойлдің "Қара бұлт" романындағы ірі британдық жобаға шабыт берген болуы мүмкін. Бұл соғыстағы екі әріптесі Герман Бонди және Томас Голд болды, олар космология мәселелері бойынша көптеген талқылар жүргізді. Радар жұмысы Солтүстік Америкаға бірнеше сапарларды талап етті, ол астрономдармен кездесуге мүмкіндік алды. АҚШ-қа жасаған сапарында ол Калтехте және Паломар тауындағы суперновалар, ал Канадада плутонийдің ядролық физикасы туралы білді, екеуінің арасындағы ұқсастықтарды байқап, суперновалық нуклеосинтез туралы ойлана бастады. Ол кезде оның "Егер бұл жұмыс істесе, мен атымды шығарамын" деген сезімі болды (оның алға тартатын және маңызды мақаласы 1954 жылы жарияланды). Ол Кембриджде жұлдыздық нуклеосинтезді зерттейтін топ құрды және қазіргі модельдерде жұлдыздық көміртек өндірісінің жеткіліксіздігіне алаңдады. Ол қолданыстағы бір процестің көміртек-12 ядросы 7,7 МэВ резонансына ие болса, миллиард есе өнімді болатынын байқады, бірақ сол кездегі ядролық физиктер осындай байқалған мәнді ескермеді. Тағы бір сапарда ол Калтехтегі ядролық физика тобына барып, бірнеше ай демалыс алды және оларды көміртек-12-де Хойл күйін табуға көндірді, одан Хойл мен Калтех тобының мүшелері бірлесіп жұлдыздық нуклеосинтездің толық теориясын жасады. Соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылы Хойл Кембридж университетіне оқытушы болып оралды, Сент-Джон колледжінде жұмыс істеді (ол 1939 жылдан бері осы колледждің мүшесі болған). Хойлдың Кембридждегі жылдары, 1945-1973 жылдары, оны әлемдік астрофизика теориясының қатарына көтерді, бұл көптеген тақырыптарды қамтитын идеялардың ерекше түпнұсқалығының арқасында болды. 1958 жылы Хойл Кембридж университетінің астрономия және эксперименталды философия бойынша Плюмиан профессоры болып тағайындалды. 1967 жылы ол Теориялық астрономия институтының (кейіннен Кембридж астрономия институты деп аталды) директоры болды. Оның инновациялық басшылығы осы институтты теориялық астрофизика саласындағы әлемдегі жетекші орталықтардың біріне айналдырды. 1971 жылы ол Шотландиядағы Инженерлер мен кеме жасаушылар институтына Макмилланның естелік лекциясын оқуға шақырылды. Ол "Астрономиялық құралдар және олардың құрылысы" тақырыбын таңдады. 1972 жылы Хойл рыцарьдық орденмен марапатталды. Екі беделді лауазымды иеленгеніне қарамастан, 1972 жылы Хойл Кембридждегі өміріне наразы болды. Профессорлық таққа сайлау туралы дау 1972 жылы Хойлдың Плюмиан профессоры лауазымынан кетуіне әкелді. Келесі жылы ол институт директоры лауазымынан да кетті. Оның әрекеттерін түсіндіре отырып, ол кейін былай деп жазды: "Жеңіске үміт жоқ майданшада шайқасудың мәнісіз екенін түсінемін. Кембридж жүйесі тиімді түрде құрылған, бұл бағытты белгілеуге және маңызды шешімдерді қабылдауға кедері келтіретін, білімі жеткіліксіз және саяси мотивацияланған комитеттердің араласуына мүмкіндік береді. Бұл жүйеде тиімді болу үшін әрқашан әріптестеріңді қадағалау керек, тіпті Робеспьердің тыңшылар жүйесі сияқты. Егер солай істесең, шынайы ғылымға уақыт қалмайды". Кембриджтен кеткеннен кейін Хойл бірнеше ғылыми және ғылыми-фантастикалық кітаптар жазды, сондай-ақ әлемдік деңгейде лекциялар оқыды, ішінара өзін қамтамасыз ету үшін. Хойл 1967 жылдан бері 150 дюймдік Англо-Австралия телескобын жоспарлау кезеңіндегі бірлескен саясат комитетінің мүшесі болды. 1973 жылы ол Англо-Австралия телескобы кеңесінің төрағасы болды және 1974 жылы Уэльс принці Чарльздың қатысуымен телескоптың ашылу рәсіміне төрағалық етті.

Өлу және қайтыс болу

Кеймбриджден кеткеннен кейін Хойл көлдер аймағына көшіп, уақытын сортаң далаларда серуендеуге, кітап жазуға, әлемнің әртүрлі зерттеу орталықтарына сапар шегуге және ғылыми идеялармен жұмыс істеуге арнады (олар көбінесе қабылданбады). 1997 жылғы 24 қарашада, Гилстедтегі балалық шағының үйіне жақын, Батыс Йоркширдегі сортаң дала арқылы жүріп бара жатып, Хойл Шипли Глен деп аталатын тік жарға құлап түсті. Оны іздеуші иттердің көмегімен шамамен 12 сағаттан кейін тапты. Ол екі ай бойы иық сүйегінің сынуымен, пневмониямен және бүйрек проблемаларымен ауруханада жатты, бәрі де суық тиюден туындаған. Осыдан кейін ол айқын түрде денсаулығы нашарлап, есте сақтау және ойлау қабілетімен байланысты қиындықтарды бастан өткерді. 2001 жылы ол бірнеше рет инсульт алды және сол жылдың 20 тамызында Борнмут қаласында қайтыс болды.

Нуклеосинтездің пайда болуы

Хойл жұлдыздық ядролық реакциялар арқылы гелийден ауыр химиялық элементтердің синтезі туралы алғашқы екі ғылыми мақаланың авторы болды. 1946 жылы жарық көрген олардың біріншісі жұлдыздардың ядролары миллиардтаған градус температураға дейін дамитынын көрсетті, бұл негізгі тізбекті жұлдыздардың термоядролық энергиясының шығу тегі деп саналатын температуралардан әлдеқайда жоғары. Хойл мұндай жоғары температурада темір элементі ядролық бөлшектердің арасындағы жылулық тепе-теңдікке байланысты басқа ауыр элементтерге қарағанда әлдеқайда көп болатынын көрсетті, бұл темірдің табиғи мол болуын түсіндіреді. Бұл идея кейін eProcess деп аталды. 1954 жылы жарық көрген Хойлдің екінші ядролық синтез туралы басылымы көміртек пен темір арасындағы элементтерді осындай тепе-теңдік процестер арқылы синтездеуге болмайтынын көрсетті. Ол бұл элементтерді суперноваға дейінгі ғаламшарда пайда болған жұлдыздардың концентрикалық қабықтарындағы мол құрауыштар арасындағы ядролық синтез реакцияларына жатқызды. Бұл таңғажайып заманауи сурет – осы негізгі элементтердің суперновалық нуклеосинтезі үшін бүгінгі таңда қабылданған парадигма. 1950 жылдардың ортасында Хойл Кембриджде кездескен талантты эксперименталды және теориялық физиктер тобының жетекшісі болды: Уильям Альфред Фаулер, Маргарет Бербидж және Джеффри Бербидж. Бұл топ ғаламдағы химиялық элементтердің қалай пайда болғанын жүйелендірді, қазір бұл ядролық синтез деп аталатын сала. 1957 жылы бұл топ B2FH мақаласын шығарды (төрт автордың аты-жөнінің алғашқы әріптерімен белгілі), онда нуклеосинтез саласы өзара толықтай ядролық процестерге ұйымдастырылды. Олар ауыр элементтерді синтездеудің жаңа әдістерін енгізді – нейтрондық тұтқынға алу реакциялары арқылы, сонымен аталатын s-процесі және r-процесі. B2FH мақаласы соншалықты ықпалды болды, егерменші ғасырдың қалған бөлігінде ол нуклеосинтез теориясының қабылданған шығу тегін келтіргісі келетін барлық зерттеушілердің әдеттегі сілтемесі болды, нәтижесінде, Хойлдің 1954 жылғы мақаласы белгісіз болып қалды. ХХІ ғасырдағы тарихи зерттеулер Хойлдің 1954 жылғы мақаласын ғылыми беделге қайтарып отыр. Бұл тарихи дәлелдер алғаш рет 2007 жылы Калтехта Фаулер мен Хойлдің өлімінен кейін "B2FH" басылымының 50 жылдығын атап өту үшін ұйымдастырылған конференцияға қатысқан нуклеосинтез сарапшыларының жиналысына ұсынылды. Иронияға орай, B2FH мақаласында Хойлдің 1954 жылы суперновалық қабықшалар арқылы кремний мен темір арасындағы элементтердің пайда болуы туралы тұжырымы қарастырылмаған. Хойлмен көптеген жеке талқылауларына сүйене отырып, Дональд Д. Клейтон B2FH-дегі бұл түсіндіруге болмайтын қадағалауды Хойлдің 1956 жылы Калтехта Г. Р. Бербидж пен Э. М. Бербидж жасаған жобаны түзетудің жоқтығына байланысты деп санайды. Хойлдің ядролық синтез туралы екінші еңбегінде антропологиялық принциптің қызықты қолданылуы туралы айтылған, ол кезде ол осы атпен танылмаған. Жұлдыздық нуклеосинтездің қадамдарын анықтауға тырысқанда, Хойл, карбон ядросының жұмыс істеуі үшін өте нақты резонанстық энергиясы мен айналуы қажет болатын, ал гелийден көміртек шығаратын үш еселенген альфа процесі белгілі бір ядролық реакцияны есептеп шығарды. Әлемдегі көміртегінің көптігі, көміртектен тұратын кез келген тіршілік түрінің болуы мүмкіндігін қамтамасыз етеді, бұл ядролық реакцияның жұмыс істеуі керектігін Хойлге көрсетті. Осы ұғымға сүйене отырып, Хойл энергияның мәндерін, ядролық спинді және үш альфа бөлшектер (гелий ядролары) құраған көміртек ядросындағы қосылған күйдің паритетті болжады, бұл кейіннен тәжірибе арқылы расталды. Көміртегі энергиясының деңгейі көміртегі энергиясының деңгейі схемасында төмендеуі статистикалық тұрғыдан өте аз. Кейінірек Хойл былай деп жазды: "Көміртек атомының қасиеттерін қандай да бір аса саналы ақыл-ой құрастырған болса керек, әйтпесе табиғаттың соқыр күштері арқылы осындай атомды табу мүмкіндігім өте аз болар еді. Фактілерді түсіндірудің жалпы ақыл-ойлық түсінігі физикамен, химиямен және биологиямен маймылданған суперинтеллект бар екенін және табиғатта сөйлеуге тұрарлық соқыр күштер жоқ екенін көрсетеді. Фактілерден есептелген сандар маған осы қорытындыны күмәнсіз етіп қоятындай болып көрінеді." Fred Hoyle Оның әріптесі Уильям Альфред Фаулер ақырында 1983 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алды (Субрахманян Чандрасекармен бірге), бірақ Хойлдің алғашқы үлесін сайлаушылар елемеді, және көптеген адамдар осындай атақты астрономның жоғалғанына таң қалды. Фаулер өзінің автобиографиялық эскизінде Хойлдің пионерлік еңбегін растады: "Жұлдыздардағы нуклеосинтез концепциясы алғаш рет 1946 жылы Хойлмен белгіленді. Бұл ғаламда гелийден ауыр элементтердің болуын түсіндіруге мүмкіндік берді, негізінен, көміртегі сияқты маңызды элементтер жұлдыздарда пайда болуы мүмкін екенін және бұл жұлдыз "өлгенде" басқа жұлдыздар мен планеталарға қосылатынын көрсетті. Қазіргі жаңа жұлдыздар осы ауыр элементтермен басталады және одан да ауыр элементтер олардан пайда болады. Хойл басқа сирек элементтерді суперновалармен, ғаламда уақыт-уақыт болатын алып жарылыстармен түсіндірді, олардың температурасы мен қысымы осындай элементтерді жасау үшін қажет." William Fowler

Үлкен жарылыстың жоққа шығарылуы

Хойлдің ғаламның кеңейіп жатқаны туралы Лематр теориясымен (кейін Эдвин Хабблдің байқауымен расталды) келіспеушілігі болса да, оның интерпретациясымен келіспеді. Ол ғаламның бастамасы бар деген идеяны псевдоғылым деп тапты, бұл "иррационалды процесс, оны ғылыми терминдермен сипаттау мүмкін емес" (Каламның космологиялық аргументін қараңыз) деген жаратқышқа жасалған дәлелдерге ұқсайды. Оның орнына, Хойл Томас Голд пен Герман Бондимен бірге (олармен бірге Екінші дүниежүзілік соғыста радармен жұмыс істеген) 1948 жылы ғаламның "тұрақты күйде" екендігін ұсына бастады және олардың Тұрақты Күй теориясын қалыптастырды. Теория ғаламның мәңгілік және негізінен өзгермейтін болуын, сонымен бірге біз байқайтын галактикалардың бір-бірінен алыстауын түсіндіруге тырысты. Теория галактикалар арасындағы материяның уақыт өте келе жаратылуына негізделген, сондықтан галактикалар бір-бірінен алыстағанмен, олардың арасында пайда болатын жаңа галактикалар олар қалдырған кеңістікті толтырады. Нәтижесіндегі ғалам "тұрақты күйде" болады – ағып жатқан өзен сияқты, жеке су молекулалары алыстаса да, жалпы өзен өзгермейді. Теория Үлкен жарылысқа балама болды, ол Үлкен жарылыс сияқты сол кездегі маңызды байқаулармен, атап айтқанда Хабблдің қызыл жылжу байқауларымен келісті, ал Хойл Үлкен жарылыстың қатаң сынышысы болды. Ол "Биг Бенг" терминін 1949 жылғы 28 наурызда BBC радиосының үшінші бағдарламасында қолданды. Джордж Гамов пен оның қарсыластары Хойлдің мақсатының осылайша кемсіту екенін айтты, ал ол оқыған сценарийді қарсыластары "бос, бір жақты, қорлаушы, BBC-ге лайық емес" деп түсіндірді. Хойл өзінің кемсіту мақсатында әрекет еткенін жоққа шығарды және бұл радио тыңдаушыларына екі теорияның айырмашылығын көрсету үшін жасалған әсерлі образ болғанын айтты. Тағы бір BBC сұхбатта ол: "Ғалымдардың "Биг Бенгті" ұнату себебі – олар Жаратылыс кітабынан көлеңкеде қалған. Көптеген ғалымдардың санасында Жаратылыс кітабының алғашқы бетіне сену тереңге сіңген" деді. Хойлдің Кавендиш радиоастрономия тобының Мартин Райлмен Тұрақты Күй теориясы бойынша қызу пікірталасы болды, бұл 1960 жылдары Кавендиш тобы мен Кембридж астрономия институты арасындағы ынтымақтастықты шектеді. Гойл, Голд пен Бондиден айырмашылығы, жаңа материяның пайда болуын түсіндіру үшін ол "жарату өрісі" немесе жай ғана "С өрісі" деп атаған нәрсенің бар екенін болжады, ол энергияның сақталуымен үйлесімді болу үшін теріс қысымға ие және ғаламның кеңеюін қозғады. Бұл С өрісі кейінірек ғарыштық инфляция үшін "де Ситтер шешімімен" бірдей, бірақ С өрісі моделі де Ситтер инфляция моделінен әлдеқайда баяу әрекет етеді. Олар бірігіп, үздіксіз жаратылыс бүкіл ғаламның ештен пайда болуынан гөрі түсіндіруге оңай емес екенін, бірақ оны үнемі жасау қажет екенін дәлелдеді. Ақырында, жиналған байқау деректері көптеген космологтарды Тұрақты Күй моделінің дұрыс емес екеніне және Үлкен жарылыс теориясы байқаулармен жақсы келісетініне көндірді, бірақ Хойл өзінің теориясын қолдауды және дамытуды жалғастырды. 1993 жылы Тұрақты Күй теориясына қарсы кейбір дәлелдерді түсіндіру үшін ол "квази тұрақты күй космологиясы" (QSS) деп аталатын өзгертілген нұсқасын ұсынды, бірақ бұл теория кеңінен қабылданбады. Үлкен жарылыстың Тұрақты Күй моделінен жеңіске жетуіне әкелген дәлелдерге 1960 жылдары ғарыштық микротолқындық фондық сәулеленудің ашылуы және 1980 жылдары Ғаламдағы "жас галактикалар" мен квазарлардың таралуы кірді, бұл ғаламның жасы туралы тұрақты бағалауды көрсетті. Хойл 2001 жылы Үлкен жарылыс теориясының дұрыстығын ешқашан қабылдамай қайтыс болды. Үлкен жарылыс космологиясында микротолқынды фон қалай түсіндіріледі? Үлкен жарылыс теориясын жақтаушылар не айтса да, ол түсіндірілмейді. Бұл болжам теорияны құрайтын гипотезалар каталогындағы бағбанның жазбасынан басқа ештеңе емес. Егер бақылау 2,7 Келвиннің орнына 27 Келвин көрсеткен болса, онда 27 Келвин каталогқа енгізілген болар еді. Немесе 0,27 Келвин. Не болмаса, кез келген сан.

Гравитация теориясы

Нарликармен бірге Хойл 1960 жылдары гравитациялық теория бойынша бөлшектер теориясын жасады, Хойл-Нарликар гравитациялық теориясы. Ол Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясына шамамен ұқсас болжамдар жасады, бірақ Эйнштейн өз теориясына енгізуге тырысқан, бірақ сәтті болмаған Мах принципін қамтыды. Хойл-Нарликар теориясы бірнеше сынақтан өтпейді, оның ішінде микротолқынды фонмен үйлесімділік сынағынан да. Бұл олардың ғаламның тұрақты күйдегі моделіне сенуінен туындады.

Жердегі абиогенезді қабылдамау

Кейінгі жылдары Хойл Жердегі тіршіліктің пайда болуын түсіндіретін абиогенез теориясының қатал сыншысы болды. Чандра Викрамасингхемен бірге Хойл Жердегі алғашқы тіршілік кеңістікте басталып, панспермия арқылы ғаламға тарады деген болжамды алға тартты және Жердегі эволюцияға кометалар арқылы келетін вирустардың тұрақты ағыны әсер етеді. Кометаларда органикалық қосылыстардың едәуір пайызы бар деген сенім оның уақытынан алда болды, өйткені 1970 және 1980 жылдары басым көзқарастар кометалар негізінен су мұзынан тұрады дегенге сәйкес, органикалық қосылыстардың болуы өте даулы болды. 2003 жылы Викрамасингхе былай деп жазды: "Дарвинизм мен креационизмнің арасындағы қатыгез пікірсайыста біздің ұстанымымыз ерекше. Біз екі жақтан да қолдау таппасақ, екеуі де бізді қарсылас деп санайды. Сондықтан біз ерекше көзқараспен сырттан келгендерміз, ал дағдарыстан шығу жолы туралы ұсынысымыз әлі қарастырылмаған". Хойл мен Викрамасингхе Жер бетіндегі аурулардың пайда болуының ғарыштық тегін бірнеше рет дәлелдеді, соның ішінде 1918 жылғы тұмау пандемиясы, полиомиелит және жұқпалы сиыр ауруының кейбір жағдайлары. 1918 жылғы тұмау пандемиясы кезінде олар кометалық шаңның вирусты бірнеше жерде бір уақытта Жерге әкелгенін болжады – бұл пікірді осы пандемия бойынша сарапшылар көпшілігі жоққа шығарды. 1982 жылы Хойл Корольдік институттың Omni лекциясында "Ғарыштан эволюция" тақырыбында баяндама жасады. Жердегі абиогенездің өте шалқақ мүмкіндігін қарастырғаннан кейін ол былай деп қорытындылады: Егер адам осы мәселеге тікелей және әсерлі түрде қараса, ғылыми пікірдің наразылығына ұшыраудан қорқымай, биоматериалдардың таңғажайып реті ақылды жобаның нәтижесі болуы керек деген тұжырымға келеді. Фред Хойл 1982-1984 жылдары жарық көрген "Ғарыштан эволюция" (Чандра Викрамасингхемен бірлесіп жазылған) кітабында панспермиясыз ең қарапайым тірі жасушаға қажетті ферменттер жиынтығын алу мүмкіндігінің 1040 000-ға 1 тең екенін есептеді. Белгілі ғаламдағы атомдар саны бұл санмен салыстырғанда өте шағын (1080), сондықтан ол Жердің өмірдің пайда болған жері ретінде қарастырылуы мүмкін емес деп мәлімдеді. Ол былай деді: "Жанды жасушаның биополимері ғана емес, сонымен қатар оның жұмыс істеу бағдарламасының Жердегі алғашқы органикалық шұбадан кездейсоқ пайда болуы, әрине, үлкен абсурдтық". Хойл өзін атеист деп жарияласа да, басшылық күш бар деген ой оны "физика, химия және биологияны өзгертуге қабілетті жоғары интеллект бар, сондықтан табиғатта сөз қозғауға тұрарлық соқыр күш жоқ" деген тұжырымға жеткізді. Ол панспермиясыз ең қарапайым жасушаның кездейсоқ пайда болуын "жөндеу орнынан өтіп бара жатқан торнадоның боинг-747 ұшағын құрастыру мүмкіндігімен" салыстырды, тіпті бір ғана жұмыс істейтін ақуызды алу мүмкіндігін кездейсоқ аминокислоталардың үйлесімділігімен, соқыр адамдардың бір уақытта Рубик текшесін шешуімен салыстырды. Бұл "жөндеу орнындағы торнадо" немесе "Хойлдың қателігі" деп аталады. Ақылды жобалау (ID) философиясын жақтаушылар кейде Хойлдың осы саладағы еңбектерін ғаламның ақылды тіршілікке мүмкіндік беру үшін жақсы реттелгенін дәлелдеу үшін келтіреді.

Басқа пікірлер

Хойл ядролық синтез және ғылымды насихаттау жөніндегі еңбектерімен жақсы танымал болғанмен, ғылыми қауымдастықтың басым теорияларына тікелей қарсы келетін көптеген ғылыми мәселелерде өзінің ұстанымдарын сақтап келді. Хойл Кембридждегі күрделі және ұсақ-түйек саясатқа жиі ашуланып, британдық астрономия қауымдастығының барлық деңгейдегі мүшелерімен және мекемелерімен жиі дауласты. 1971 жылдың қыркүйегінде Дональд Линден Беллдің зейнеткерлікке шыққан профессор Родерик Оливер Редманның орнына есімдерін жасырып тағайындалғанына наразы болып, ол Кембриджтен кетіп қалды. Биограф Саймон Миттонның сөзіне қарағанда, Хойл Кембридждегі әріптестерінен қолдау алмағанын сезініп, көңілі құлдырады. Археоптерикстің екі қазбасы адам жасаған жалған еді. Хойл мен Томас Голд ұстанған абиогендік мұнай теориясы бойынша, табиғи көмірсутектер (мұнай және табиғи газ) қазбаланған органикалық материалдың орнына терең көміртек кендерінің нәтижесінде пайда болған. Бұл теорияны мұнай геохимиясы қауымдастығы жоққа шығарды. 1977 жылы жарық көрген «Стоунхендж туралы» кітабында Хойл Джеральд Хокинстің Стоунхендждегі елу алты Обри шұңқыры неолиттік британдықтардың күн және ай тұтылуын болжау үшін пайдаланған жүйе болғанын, оларды күнделікті белгі тастарды орналастыруда қолданғанын қолдады. Ай тұтылуын болжау үшін Обри шұңқыларын пайдалану туралы алғашқы ұсынысты Джеральд Хокинс 1965 жылы жарық көрген «Стоунхенджтің коды» атты кітабында жасаған.

Физика бойынша Нобель сыйлығы

Хойл физика бойынша Нобель сыйлығын алушыларды іріктеу саясатына қатысты екі байланысты емес даудың ортасында болды. Біріншісі 1974 жылы жүлде бөлігін Антони Хьюиш алды. Хойл Монреальдегі тілшіге: "Иә, Джоселин Белл нақты ашқан адам, Хьюиш емес, ол оның жетекшісі болғандықтан, оны да қосу керек еді" деді. Бұл пікір халықаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Өзін дұрыс түсінбегендіктен сақтандырып, Хойл "Таймс" газетіне мұқият хат жазды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жарық көрді. Осыдан кейін Хойлдың 1974 жылғы сыйлыққа қатысты бұрынғы пікірлеріне байланысты, жүлденің үшінші бөлігінен бас тартқан деген күдік туды. Британ ғалымы Гарри Крото кейіннен Нобель сыйлығы тек бір жұмыстың емес, ғалымның жалпы беделінің мойындалуы екенін айтты, ал Хойлдың көптеген сенімсіз және дәлелденбеген идеяларды қолдауы оны жарамсыз деп таныған болуы мүмкін. Nature журналының редакторы Джон Мэддокс Фаулерге Нобель сыйлығы беріліп, Хойлге берілмегеніне "өкінішті" екенін айтты. Бұл зерттеулер "Ғаламның табиғаты" атты кітапқа жинақталды, содан кейін ол көптеген танымал ғылыми кітаптар жазды. "Монталчино жолымен" пьесасында Фред Хойл кейіпкері Жорж Лемейтрді 1957 жылы Ватиканға жасалған ойдан шығарылған саяхатта кездестіреді. Хойл 1973 жылғы "Әлемді басқа көзқараспен қараңыз" атты қысқаметражды фильмде ойнады. 2004 жылғы "Хокинг" телефильмінде Фред Хойл рөлін Питер Ферт сомдады. Фильмде Стивен Хокинг (Бенедикт Камбербэтч ойнады) 1964 жылғы жазда Корольдік қоғамдағы лекциясында Хойлдың соңғы жарияланымдарындағы қателік туралы ашық түрде қарсылық білдіреді.

Естелік заттар

Сент-Джон колледжі кітапханасындағы Фред Хойл жинағында 150 қорапқа жиналған қағаздармен қатар "бір жұп серуендеуге арналған бут, бес қорап фотосурет, екі мұз балтасы, бірнеше тіс рентген суреті, телескоп, он үлкен пленка катушкасы және жарияланбаған опера" бар.