Кіріспе

Норвегиялық суретші (1849–1937)

Ханс Даль (19 ақпан 1849 – 27 шілде 1937) – норвегиялық суретші. Ол Норвегия фьордтары мен айналасындағы ландшафттарын салумен ең көп танымал.

Өмірбаян

Ханс Даль Норвегияның Хордаланд аймағындағы Хардангерфьордтың жағасындағы Гранвин ауылында дүниеге келді. Оның қабілеті 16 жасында-ақ көріне бастады. Дегенмен, Даль әскерде қызмет өткеннен кейін ғана көркем өнер білімін алды. Ханс Даль алдымен офицер болу үшін оқып, 1871 жылы лейтенант атағын алды. Ол 1874 жылға дейін Бергенске бригадасында қызмет етті. Әскерден босағаннан кейін Йохан Фредрик Эккерсберг және Кнуд Бергслиеннің шәкірті болды. Ол Карлсруэге барып, Ганс Фредрик Гудеден сабақ алды, содан кейін Дюссельдорфқа жол тартты, онда оның ұстаздары Эдуард фон Гебхардт және Вильгельм Зон болды. Оның өнері Дюссельдорф мектебімен байланысты болды, ол мұқият бейнеленген, бірақ сонымен қатар фантастикалық пейзаждармен ерекшеленеді.

Мансап

Даль өзінің алғашқы көрмесін 1876 жылы Дюссельдорф қаласында өткізді. Даль 1888 жылға дейін Дюссельдорфта өмір сүрді, содан кейін Берлинге көшіп барды. Ол әр жазда Норвегияға оралатын. 1893 жылы ол Тронхейм қаласындағы Жакоб Дигре фирмасына жазғы резиденциясын салуды тапсырды. Ол Согн-ог-Фьордане округінің Балестранд ауылында, Согн-фьорд жағалауында орналасқан. Норвегиялық суретші Адельстин Норманн 1891 жылы Балестрандқа қоныстанған. Даль вилласы Норманн үшін салынған вилланың ұқсас жобасы бойынша салынған. 1888-1919 жылдар аралығында Даль негізінен Берлиннің Вильмерсдорф ауданында өмір сүрді, тек жазды Балестрандта өткізді. 1919 жылдан кейін Даль енді Берлинге бармады. Балестранд Норвегияның батысындағы танымал туристік орынға айналды. Неміс императоры Кайзер Вильгельм II Дальдің меценаты болды, оған 1910 жылы профессорлық атақ берді және бірнеше жаз бойы Балестрандта Дальді аралады. Даль өнердегі романтизмнен модернизмге өтуге қарсы тұрды. 1890 жылдары өнердің жаңа мектебі пайда болды, және Даль сияқты суретшілер елордадағы жетекші айналымдарда аса танымал болмады. Оны әсіресе өнер тарихшысы Йенс Тис сынға алды. Ол өнердегі әріптестерінен, әсіресе романтизмнен натурализмге өтудегі жетекші тұлға болған Кристиан Крогтан қатты сын естіді. Өмірі бойы ол тақырыптар шеңберін тарылтты. Даль Норвегияның батыс бөлігінің пейзаждарын, ұлттық костюм киген күлімдеген адамдармен бірге жарқыраған күн сәулесінде бейнеледі. Оның жарқын түстері мен ұлттық костюм киген жас норвегиялық қыздардың тартымды бейнелері әрқашан көптеген адамдарды қызықтырды.

Жеке өмір

Ханс Даль неміс суретшісі Клеменс Бевердің (1820–1884) қызы Хелен Беверге үйленген. Олардың ұлы – норвег суретшісі (1881–1919), ол 37 жасында туберкулезден қайтыс болды. 1902 жылы Даль Корольдік Норвегияның Қасиетті Олав орденінің 1-сыныпты рыцары атанды. Ханс Даль 1937 жылы Согн-ог-Фьордане округіндегі Балестрандта қайтыс болды. Оның қабірі Тюгум шіркеуінің қоймасында орналасқан.