Эволюция теориясы: Филетикалық градиенттізм – түрлердің біртекті, жай өзгерісі. Ата тектік және ұрпақтық түрлер арасында айқын шекара жоқ. Punctuated equilibrium-пен салыстыру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Эволюциялық биологиядағы теория
Theory in evolutionary biology
Филетикалық эволюция – эволюцияның бір моделі, ол түр пайда болудың көп бөлігі баяу, біркелкі және біртіндеп жүреді деген теорияны ұсынады. Эволюция осы үлгіде жүргенде, әдетте, бір түрдің тұрақты түрленуі арқылы жаңа түрге айналады (бұл процесс анагенез деп аталады). Осы көзқарас бойынша, егер түр бөлінісі болмаса, ата-баба түр мен ұрпақ түр арасында анық шекара болмайды. Бұл теория үзілісті тепе-теңдік теориясымен салыстырылады.
Phyletic gradualism is a model of evolution which theorizes that most speciation is slow, uniform and gradual. When evolution occurs in this mode, it is usually by the steady transformation of a whole species into a new one (through a process called anagenesis). In this view no clear line of demarcation exists between an ancestral species and a descendant species, unless splitting occurs. The theory is contrasted with punctuated equilibrium.
Тарих
Филетика сөзі грек тіліндегі φυλετικός phūletikos сөзінен шыққан, ол ұрпақтар тізбегін білдіреді. Филетикалық біртіндеп даму теориясы, эволюцияның көп бөлігінің сирек кездесетін, қарқынды эволюция эпизодтарында оқшауланғанын, бір түрдің екі түрге бөлінуінен кейін ұзақ уақыт бойы өзгеріссіз қалуын болжайтын, үзілісті тепе-теңдік теориясына қарама-қарсы келеді. Бұл модельдер, әртүрлі түрлердің әртүрлі жылдамдықпен эволюцияға ұшырайтынын және бір өзгеріс жылдамдығын екіншісінен артық баса көрсетудің қажеті жоқ екенін ұстанатын, өзгермелі жылдамдық эволюциясымен ("өзгермелі жылдамдық") де қарама-қайшы келеді. Эволюциялық биолог Ричард Докинс тұрақты жылдамдықты біртіндеп дамудың мамандандырылған әдебиетте кездеспейтінін, сондықтан бұл терминнің үзілісті тепе-теңдік жақтастары үшін тек сөзден ғана құралған аргумент ретінде ғана қызмет ететінін айтады. Докинс өзінің "Көзі жоқ сағатшы" кітабында Чарльз Дарвиннің өзінің Найлс Элдредж бен Стивен Джей Гулд ұсынғандай, тұрақты жылдамдықты біртіндеп дамытушы емес екенін атап өтеді. "Түрлердің пайда болуы" еңбегінің бірінші басылымында Дарвин: «Әртүрлі туыстар мен сыныптардың түрлері бірдей жылдамдықпен немесе бірдей дәрежеде өзгерген жоқ. Ең көне третиялық шөгінділерде бірнеше тірі қабықшалар көптеген жойылған түрлердің арасында табылуы мүмкін. Силурлық Лингула бұл туыстың қазіргі түрлерінен көп ерекшеленбейді» деді. Лингула – бүгінгі күні сақталған, бірақ 500 миллион жылдан астам уақыт бұрынғы қазбалардан белгілі брахиоподтардың санатындағы бірі. Дарвин "Түрлердің пайда болуы" еңбегінің бесінші басылымында: «Түрлердің өзгеруіне ұзақ жылдар кеткенімен, олардың бірқалыпты күйінде қалу кезеңдерімен салыстырғанда, бұл кезеңдер ықтимал түрде қысқа болған» деп жазды.
The word phyletic derives from the Greek φυλετικός phūletikos, which conveys the meaning of a line of descent. Phyletic gradualism contrasts with the theory of punctuated equilibrium, which proposes that most evolution occurs isolated in rare episodes of rapid evolution, when a single species splits into two distinct species, followed by a long period of stasis or non change. These models both contrast with variable speed evolution ("variable speedism"), which maintains that different species evolve at different rates, and that there is no reason to stress one rate of change over another. Evolutionary biologist Richard Dawkins argues that constant rate gradualism is not present in the professional literature, thereby the term serves only as a straw man for punctuated equilibrium advocates. In his book The Blind Watchmaker, Dawkins observes that Charles Darwin himself was not a constant rate gradualist, as suggested by Niles Eldredge and Stephen Jay Gould. In the first edition of On the Origin of Species, Darwin stated that "Species of different genera and classes have not changed at the same rate, or in the same degree. In the oldest tertiary beds a few living shells may still be found in the midst of a multitude of extinct forms The Silurian Lingula differs but little from the living species of this genus". Lingula is among the few brachiopods surviving today but also known from fossils over 500 million years old. In the fifth edition of The Origin of Species, Darwin wrote that "the periods during which species have undergone modification, though long as measured in years, have probably been short in comparison with the periods during which they retain the same form".