Даму теориясы
-
Жанұялардың даму тізбегінің иллюстрациясы
Ұрық суреті – даму кезеңдерін көрсетеді. Өсімдіктер мен жануарларда ұрық жасушасынан пайда болады. Биология сабақтарында қолданылады.
-
Түрлер арасында биологияны зерттеу үшін қолданылатын организмдер
Биологияда түрлерді зерттеу үшін қолданылатын модельдік организмдер: зерттеу мақсаты, адам ауруларын зерттеудегі рөлі, эволюциялық байланыс.
-
Ұлпа пішінінің қалыптасу процесі
Морфогенез: ұлпалардың және организмнің пішінін қалыптастыру биологиялық процесі. Даму, өсу, дифференциация және қатерлі ісіктердегі рөлі.
-
Табиғи іріктеу механизмі және эволюцияның негіздері
Табиғи іріктеу – популяциядағы қасиеттердің өзгеруіне (эволюцияға) әкелетін, жеке даралардың фенотипіне байланысты тіршілік және көбеюдегі айырмашылық. Дарвиннің теориясы.
-
Организмінің пайда болуы мен дамуы
Организмінің дамуы: онтогенез – ұрықтанудан бастап ересекке дейінгі физиологиялық және психологиялық өсу процесі. Өмірбақи даму тарихы туралы біліңіз.
-
Кезеңдік эволюция және тұрақсыз аралық формалар
Эволюцияның кванттық теориясы: жылдам түр өзгеруі, аралық формалардың тұрақсыздығы, және жоғары таксономдық топтардың пайда болуы. Қазыбалар бойынша ашылулар.
-
Организмдердің даму процестерінің салыстырмалы зерттеуі
Эволюциялық даму биологиясы: организмдердің даму процестерін салыстыру арқылы эволюцияны зерттейді. Женетика, эмбриология және ататектік гендер туралы ақпарат.
-
Түрлердің ұқсас белгілерін тәуелсіз дамуы
Тәуелсіз эволюция: түрлерде ұқсас белгілердің қайта пайда болуы. Ұқсас функциялы, бірақ тектік жақындығы жоқ құрылымдар – конвергентті эволюцияның нәтижесі.
-
Кеңейтілген Фенотип: Ричард Докинздің эволюциялық теориясы
Ричард Докинстің «Кеңейтілген Фенотип» кітабы эволюция теориясындағы маңызды тұжырымдамаларды ұсынады. Гендердің организмге ғана емес, қоршаған ортаға да әсері зерттеледі.
-
Жоғалған қасиеттердің қайта оянуы
Атавизм – жоғалған қасиеттердің қайта пайда болуы. Эволюциялық өзгерістерде бұрынғы гендердің түзілуі, мутациялар мен гендік қателер нәтижесінде көрінеді.
-
Эволюциялық сақталу және қажеттілігін жоғалтқан мүшелер
Эволюциялық қалдықтар: ағзалардағы қажеттілігін жоғалтқан мүшелер. Текшелу, себептері, мысалдары (құстар қанаттары, адамның вомероназаль мүшесі).
-
Қазылған қалдықтарға ұқсас тірі организмдер
Тірі қазбалар: қазба жәндіктеріне ұқсас, қазіргі заманда сақталған түрлер. Геологиялық тұрақтылық, генетикалық өзгерістер туралы біліңіз.
-
Асимметрия: Симметрияның жоқтығы немесе бұзылуы
Асимметрия – бұл симметрияның жоқтығы немесе бұзылуы. Биологиялық жүйелерде жиі кездеседі, молекулалардың құрылысында маңызды рөл атқарады.
-
Тіршілік әртүрлілігінің пайда болу процестерін зерттеу
Эволюциялық биология: Жердегі тіршілік әртүрлілігінің қалыптасуы, табиғи іріктеу, жалғасу және түр пайда болу процестерін зерттейді. Гендік өзгерістер маңызды.
-
Эволюциялық биология тақырыптарының тізімі
Эволюциялық биология: эволюция тарихы, гендік эволюция, түр пайда болу, табиғи іріктелу, генетика, және адам эволюциясы туралы маңызды түсініктер.
-
Биоматематика және теориялық биология негіздері
Биоматематика – биологияның математикалық модельдеу арқылы құрылымын, дамуын зерттейтін саласы. Теориялық биология, математикалық талдау, биомодельдеу.
-
Долло заңы: Эволюцияның қайтымсыздығы
Долло заңы: Эволюция қайтымсыз! Белгиялық палеонтолог Луи Доллоның 1893 жылғы қағидасы, организмнің бұрынғы күйіне дәл сондай жағдайда да орала алмайтынын көрсетеді.
-
Ортаны өзгерту арқылы тіршілік әрекетінің эволюциялық әсері
Ниша құрылысы – организмнің өзінің ортасын өзгертүі. Жануарлардың ұя салуы, өсімдіктердің микроклиматқа әсері осыған жатады. Эволюцияға әсер етеді.
-
Тіндерді жаңарту, қалпына келтіру және өсу процесі
Жасуша жаңарту, тіндердің өсуі және қалпына келтіруі – биологиядағы маңызды үдеріс. Геномдардың, жасушалардың және ағзалардың жаңғырту қабілеті туралы біліңіз.
-
Ұяшық даму жолы мен эпигенетикалық ландшафт
Жан клеткасының даму жолы: Creode ұғымы, C.H. Уэддингтонның биологиялық теориясы, дамудың реттелуі, қалыпқа келтіру және тұрақты траектория.
-
Жүйретілген мінез-құлықтың эволюцияға әсері
Эволюцияға үйренген мінез-құлықтың әсері: Болдуин эффектісі, жаңа ортаға бейімделу, табиғи іріктеу, генетикалық өзгерістер. Дарвиндік эволюция теориясы.
-
Дарвин машинасы: эволюциялық процестің моделі
Дарвин машинасы: эволюциялық алгоритм, табиғи іріктеу арқылы сапаны арттырады. Түрлену, іріктеу, мұрагерлік принциптеріне негізделген жүйе.
-
Эволюциялық алгоритмдер және гендік экспрессия бағдарламалау
Генетикалық алгоритмдер: Женелік экспрессия бағдарламалау (GEP) компьютерлік модельдерді дамытады. Өздігінен оқу, бейімделу қабілеті, геном-фенотип жүйесі.
-
Биологиялық ұйымдастыру сатысындағы таңдау бірліктері
Эволюция, табиғи іріктеу бірліктері: ген, жасуша, организм, түр. Әлеуметтік мінез-құлықтың (альтруизм) эволюциясы және таңдау деңгейлері туралы ақпарат.
-
Эволюциялық медицина: Денсаулық пен ауруды түсінудегі жаңа көзқарас
Эволюциялық медицина: денсаулық & ауруларды түсіну үшін эволюциялық теорияны қолдану. Қатерлі ісік, аутоиммундық аурулар зерттеуде маңызды.
-
Жақын себеп пен түпкі себептің айырмашылығы
Жақын себеп – байқалатын нәтижеге тікелей әкелген оқиға. Зерттеулерде, деректер ғылымында маңызды. Мысал: Кеме неге батты? Суға тесік салғандықтан.
-
Эволюцияда қасиеттердің өзгеруі мен қайта қолданылуы
Эволюцияда белгінің өзгеруі: эксаптация, қасиеттердің жаңа функцияларға бейімделуі. Мысалы, қанаттар алғашқыда жылуды сақтау үшін, кейін ұшуға пайда болды.
-
Даму үрдісіндегі уақытша өзгерістер мен эволюция
Эволюциялық дамудағы гетерохрония – даму үрдісінің уақытындағы, жылдамдығындағы өзгерістер. Мүшелердің пішініне, өлшеміне әсер етеді. Генетикалық факторлар маңызды.
-
Табиғи процестерде мақсаттылық пен бағыттылық
Тірі организмдердегі табиғи іс-әрекеттердің мақсатқа бағытталған сипаттары – телеономия. Эволюция, бейімделу және репродуктивтік сәттілік туралы біліңіз.
-
Эволюциялық биологиядағы өзара әрекеттесушілер және табиғи іріктеу
Эволюция теориясы, табиғи іріктеу, мұралық қасиеттер, және организмдердің өзара әрекеттесуі жайлы маңызды ақпарат. Дарвиннің эволюциялық теориясы түсіндіріледі.
-
Эволюциялық бейімделу және табиғи іріктеу туралы тұжырымдар
Эволюция, адаптация, табиғи іріктеу – адаптациялизм ғылыми көзқарасы. Бейтарап эволюция, даму шектеулері сынға ұшырады. Эволюциялық зерттеулер.
-
Эволюциялық ізденістер: «Даукинстің мысығы» және биоморфтар моделі
Даукинс мысығы – эволюцияны түсіндіретін ой эксперименті. Кездейсоқ өзгерістер мен табиғи іріктеудің маңыздылығын көрсетеді. Биоморфтар моделі де қарастырылады.
-
Эволюциялық эпистемология: Тұжырымдамалар мен даму жолдары
Эволюциялық эпистемология: танымның биологиялық дамуы, білімнің табиғи іріктелу арқылы эволюциясы, абстракцияның тарихы. Биология & философия тоғысқан жер.
-
Эволюциялық биологиядағы түрлердің біртекті дамуы
Эволюция теориясы: Филетикалық градиенттізм – түрлердің біртекті, жай өзгерісі. Ата тектік және ұрпақтық түрлер арасында айқын шекара жоқ. Punctuated equilibrium-пен салыстыру.
-
Eva Jablonka
-
Климат өзгеру контекстінде зиянды қасиеттер мен бейімделудің кері жақтары
Мала адаптация – эволюциялық қасиет, пайдалы емес, зиянды. Адамдар мен жануарларда кездеседі, уақыт өте келе проблема тудыруы мүмкін.
-
Facilitated variation
-
Популяцияның фенотипін тұрақтандыру қабілеті
Канализация – популяцияның генотип/орта өзгерістеріне қарамастан, бірдей фенотип өндіру қабілеті. Эволюциялық тұрақтылық, даму жолдарының эволюциялық қалыптасуы.
-
Тіршілік тарих стратегияларын зерттеудің аналитикалық аясы
Тіршілік тарихы стратегиялары: эволюциялық теория, организмдердің өмірлік цикліне, дамуына, көбеюіне & ұзақ өмір сүруіне қатысты зерттеулер.
-
Эволюциялық даму психологиясы: Табиғи іріктеу және адам мінез-құлқының дамуы
Эволюциялық даму психологиясы: адам мінез-құлқының эволюциялық негіздері, генетика, орта & даму арасындағы байланыс, бейімделу стратегиялары.
-
Биологиялық модулділік эволюциясының негіздері
Биологиялық модулділік – желілік белсенділікті арттыратын, эволюциялық процестерге ықпал ететін жүйе ұйымдастыру қабілеті. Гүнтер Вагнердің теориясы бойынша, адаптация жылдамдығының таңдауы маңызды.
-
Жануарлардың филумдық құрылысының морфологиялық ерекшеліктері
Жануарлардың түкiлiмдерiнiң морфологиялық ерекшелiктерi, дене құрылысы (Bauplan) туралы мағлұмат. Эволюциялық даму биологиясы, кембрий жарылысы.
-
Түрлердің әртүрлі жылдамдықпен эволюциялануы және мозаикалық эволюция
Эволюция: түрлер арасындағы және ішіндегі белгілердің әртүрлі жылдамдықпен өзгеруі. Мозаикалық эволюция, гетерохрония, адам эволюциясы – мақалада толыққанды ақпарат!
-
Co-adaptation
-
Phenoptosis