Кіріспе

1876 жылғы жылқы еті науқаны, сондай-ақ саз науқаны және аштық науқаны деп аталатын, генерал Джордж Крук басқарған әскери экспедиция болды. Ол Кіші Бигхорн шайқасында Джордж Армстронг Кастердің 7-ші кавалериялық полкіне қарсы үлкен жеңіске жеткендіктері үшін күтілетін жазадан қашып жүрген сиу тайпасының тобын қуу мақсатымен ұйымдастырылды. Жақсырақ жабдықтамаға ие болмаған және лайлы ауа-райымен қиындыққа тап болған әскерлер, соңында аттары мен есектерін жараланған немесе шаршаған кезде сойып, жеуге мәжбүр болды. Жылқы еті науқаны Слим-Батт шайқасымен аяқталды, оның нәтижесінде Америка Жылқысының қарттық ауылы қолға түсіріліп, тоналды.

Өмірбаян

Дакота аймағының Қара төбелеріне байланысты даулар 1876 жылғы Ұлы Сиу соғысы кезінде АҚШ армиясы мен аймақтағы көптеген американдық үндістер тайпалары (Лакота, Сиу, Арапахо және Солтүстік Шайен) арасында күшейді. Наурыз айында генерал Крук ұйымдастырған және полковник Джозеф Ж. Рейнольдс басқарған Паудер-Ривер шайқасынан кейін, тума халқының резервацияларға көшірілуі мақсатымен көктемде үлкен әрекеттер жасалды. Жауды қоршап, қашуына мүмкіндік бермеу үшін бірнеше әскер колонналары құрылды. Круктың жасағы – 2-ші және 3-ші кавалериялық полктер мен 4-ші және 9-шы жаяу әскер полктері Форт-Феттерманнан солтүстікке қарай шайқасқа бет алды. Бірақ олар Сиу және Шайен тайпаларымен кездесіп, Роузбуд шайқасына қатысты, бұл оларды Дакотадағы колонналарға жеткізуді кешіктірді. Ал Кіші Бигхорн шайқасы оларсыз өтті. Армияның жоғары сатыдағы қолбасшыларының ниеті – өз әскерлерін Кастердің жасағымен біріктіріп, тума тайпаларының лагерьлерін басып алып, шайқаста жеңіске жету еді. 1876 жылдың 22 маусымында Кастер әскер мен жабдық күшею туралы ұсыныстан бас тартты. 24 маусымда Кастердің әскері Кіші Бигхорн өзенінен шығысқа қарай он төрт шақырым жердегі Кроус-Нест деп аталатын биік жерде паналады; сол жерден олар жылқы үйірін көрді. Осы биік жерден сол кездегі Ұлы жазықтағы ең ірі американдық үндістер жиынына куә болды. Бұл жиынды Хункпапа Лакота тайпасының діни көшбасшысы Сидяң Булл шақырған еді, және шамамен 1800 адамды, соның ішінде Беделді жауынгерлер Қара Жылқы мен Галл да бар еді. Кастер аймақта 800-ден астам жауынгер бар екенін көрсеткен агенттерден алынған жалған ақпарат негізінде алға жылжыды, бұл 7-ші кавалерия жасағының шамамен санымен тең еді. Кастер мен оның қол астындағы әскерлер Battle Ridge деп аталатын тума тайпаларының лагеріне жақын төбеде орналасты. Қара Жылқының басшылығымен тума жауынгерлер Кастердің әскерін талқандап, оның жасағының қалған аз бөлігін қазіргі Соңғы тұрақ төбесі деп аталатын жерде қорғануға мәжбүр етті. Кастер мен оның адамдары Сиу және Шайен тайпаларының біріккен күштерінен қырылып, американдық әскери тарихындағы ең ауыр жеңілістердің бірі болып тарихта қалды. Шайқастан кейін АҚШ әскерін күшейте бастап, Кастерге қарсы жеңіске жеткен үнді жауынгерлерін қуу науқанын бастады.

Жылқы еті

Кіші Бигхорн шайқасынан кейін жергілікті жауынгерлердің көпшілігі аймақтан қашып кетті және шамамен екі ай бойы оларды қумайтын болды. АҚШ әскері сол екі айдың көп бөлігін тайпалармен күресуге қабілетті күшті жинап, дайындаумен өткізді. Бір мыңнан астам атты және жаяу әскерді, сондай-ақ көптеген үндістандық жетекшілерді басқарған генерал Джордж Крук, ақырында сиу тайпасына қарсы жазалау әскери жорылына жетекшілік етті. Әскерлері үшін азық-түлік жетіспесе де, Крук Блэк-Хиллз бағытына жылдамдады. Осының нәтижесінде өткен шеру, сол кездегі ауыр жаңбыр салдарынан туған қиын жағдайларға байланысты «Пара шеруі» деп, ал азық-түлік пен жабдықтың жетіспеуіне байланысты «Аштық шеруі» деп аталды. Бірақ, әскерлердің негізгі тағамы – өздерінің жылқылары болғандықтан, бұл шеру көбінесе «Жылқы еті шеруі» деп аталады.

Доктор Клементстің баяндамасы Дакота аймағының қиын өңірлерінен өткен шаршатарлық сапарды сипаттайды, онда дауылды ауа райынан олар лайға айналған көлдерге ұшырады. Шеру аяқталар алдында көптеген сарбаздар ауырып, жараланды, ал басқалары жылқыларынан түсіп, аттарды жеу үшін лайда қадам басқанға мәжбүр болды. Бұл апатты Кіші Бигхорн шайқасынан кейінгі қайғылы оқиға болды, АҚШ армиясының ең талантты генералы саналған генерал Крук өз күшінің көп бөлігін аштық пен аурудан жоғалтты.

Слим-бэтс шайқасы

8 қыркүйекке дейін әскерлер ат әскерінің аттарының етімен күн көріп отырды. Крук Дедвудқа, Қара төбелердегі кеншілер қаласына, азық-түлік жеткізу үшін пойыз және азық-түлікті алып, оны өз колоннасына жеткізу үшін шағын әскер тобы туралы сұрау жіберді. Жолда олар Лакота тайпасын, әсіресе, қазіргі Оңтүстік Дакота штатындағы Слим-Баттс маңындағы Оглала тайпасының еркек, әйел және балаларының лагерін тапты. 9 қыркүйек күні таңда капитан Ансон Миллс басқарып келген шамамен 150 сарбаз Оглала лагеріне шабуыл жасады, бірақ Лакота тайпасы қарсылық көрсетті. Слим-Баттс шайқасы Кіші Бигхорн шайқасынан бері Солтүстік жазықтағы ең ірі шайқастардың біріне айналды. Крук келесі күні қалған күштерімен келді, бірақ Оглала лагері әлі де үлкен болды. Нәтижесінде, Круктың әскерлері Оглала тайпасының қыс бойына жететін құрғатылған еттен жасалған үлкен қорын басып алды және 37 Оглала жауынгерін тұтқынға алды немесе өлтірді. 1876 жылдың 13 қыркүйегінде Круктың әскерлері өздерінің азық-түлігін тасымалдаған пойызға тап болғанда, жылқы етімен жасалған жорық аяқталды. АҚШ әскері Лакота тайпасын тапты, бірақ әскерлер оларды қууға тым шаршады.