Кіріспе

Жағатыншпур тарихы индуист, мұсылман, маратха және британдық биліктерінің бірігуінен тұрады. Шығыс Үндістан компаниясы 1600 жылы Харихарпурдағы қару-жарақ қоймаларын құрды. Жағатыншпур атауының шығу тегі мен номенклатурасын түсіну көбінесе аңыздарға байланысты. Аңыз бойынша, Жағатыншпур (бұрынғы Харихарпур) атауы 1786 жылдан бері Кiтапша Пури немесе Кiтапша Чакадасында Амилдар болған Бхагат Сингхтың ұлы Джағатсинхтың есімімен Моғол немесе Маратха билігінде табысты ауыл ретінде пайда болды. Бхагат Сингх Моғол немесе Маратха билігінде Амилдар болып жұмыс істеді. Маратха әкімшілігі бұл жерді өз билігінде ұстап, 1748 жылы Джагат Сингхті кіріс жинауға тағайындады. Ол Пешкуш пен Назрананы жинады және ұзақ мерзім бойы сөзсіз және үздірілмейтін әкімші болып қызмет етті. Елді мекендер жөніндегі офицер С. Л. Маддоның мәліметінше, сол аймақтағы Әмілдарлардың есімімен ауылдарға атау беру дәстүрі болған. Жағатыншпур 1877-78 жылдардағы кіріс картасына сәйкес, 1877 жылға дейін кіріс алатын ауыл ретінде тіркелген. Бұл аңыздың бір бөлігі шындыққа жақын, себебі Моғол билігі кезінде Амил әкімшілік бірлігі енгізілген, және ол Маратха билігі кезінде де сақталған. Маратха билігі басталғанға дейін Жағатыншпур ауылы ретінде болған емес. 1633 жылы осы жерге келген британдық теңізші Брутон өзінің есебінде Жағатыншпур туралы ештеңе айтпаған. Оның сөзіне қарағанда, дәл сол жер Харихарапур, гүлденген ауыл болған. Харихарпур XVII ғасырдың бірінші жартысына дейін маңызды ауыл болып саналған және Маратха билігі кезінде Каттак Чакаданың құрамында Прагана деп жарияланған. 1817 жылға дейін Жағатыншпурдың кіріс алатын ауылы Прагана немесе Тана деп жариялануға жеткіліксіз маңызға ие болған.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша Джагатсинхпур ауданының халқы 1,136,971 адамды құрайды, бұл шамамен Кипр мемлекетіне немесе АҚШ-тың Род-Айленд штатына тең. Бұл көрсеткіш Үндістандағы 640 ауданның ішінде 410-шы орынға сәйкес келеді. Ауданның халық тығыздығы... 2001-2011 жылдар аралығындағы халық өсімі 7,5% құрады. Джагатсинхпурда әр 1000 еркекке 968 әйел шақалдайды, ал орташа сауаттылық деңгейі 86,59% болса, ерлердің сауаттылығы 92,38%, әйелдердің сауаттылығы 80,6% құрайды.

Мәдениет

Жағатыншпур Сарала ғибадатханасымен де танымал және Одишаның мәдени орталығы ретінде белгілі. Сарала Дас – 15 ғасырдағы Одия әдебиетінің ақыны және ғалымы, ол үш Одия кітабы – Махабхарата, Виланка Рамаяна және Чанди Пуранасымен ең танымал. Одия әдебиетінің бастаушысы ретінде оның еңбектері келешек ұрпақтар үшін бердік ақпарат көзіне айналды. Ауданның театрлық үйірмелері де бар, олар көпшілік алдында тікелей қойылымдарды көрсетудің ежелгі дәстүрін сақтайды. Бұл үйірмелер Одишаның барлық халқы үшін басты ойын-сауық құралына айналды. Парбати Ганнатия, Бенирампур операсы, Гури Ганнатия, Туласи Ганнатия, Дургашри Ганнатия, Тарапур операсы және Тринатх Ганнатия – опера мәдениетін дамытатын Жағатыншпур ауданының жергілікті театрлық үйірмелерінің бірнешесі. "Калинга Балиятра", Парадептегі "Боитабандан" мерекесі және Челитола ежелгі теңіздік күштің ұмытылмас естелігін оятады. Дашахера, Ганеш Пуджа, Макар Мела, Зилла Махотсав, кітап көрмесі жергілікті және халықтық мәдениетке тән мәдени естеліктерді нығайтады.

Климат және жауын-шашын

Жаз айларында ауа райы ыстық, жыл бойы ылғалдылығы жоғары және мол жауын-шашын осы ауданның ерекшелігі болып табылады. Ауданның орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 1514,6 мм құрайды. Ең жоғары температура 38 градус, ең төменгі температура 12 градусқа жетеді. Жылдық жауын-шашынның шамамен 80–83%-ы муссон кезеңіне толады. Аудан бойынша орташа жаңбырлы күндер саны 72-ге жуық. Жауын-шашынның көп бөлігі оңтүстік-батыс муссонының әсерінен туындайды. Ауданның жауын-шашын мөлшері көбінесе болжамсыз, тең емес келеді, сондай-ақ ұзақ құрғақшылықтар ауыл шаруашылығында құрғақшылыққа себеп болады. Ауданның айлық салыстырмалы ылғалдылығы сәуір-мамыр айларында 62%-дан тамыз айында 83%-ға дейін өзгереді. Муссон кезеңінде ылғалдылық 93%-ға дейін жетеді және көбінесе 80%-дан асып түседі.

Экономика

Жагатыншпур ауданының экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген, бұл халықтың басым бөлігінің негізгі кәсібі. Жалпы халықтың 70 пайызы ауыл шаруашылығы және оған байланысты өндіріске тәуелді. Ауданның маңызды егістері – күріш, қант қамысы, куркума, мақта және жұт. Өңдеу, өндіріс, жөндеу және балық шаруашылығы салалары да экономикалық дамуға үлес қосады. Жагатыншпур индустрияландыру көрсеткіштері бойынша штаттың алдың қатарлы аудандарының бірі. Мұнда 120 орташа масштабты кәсіпорын, 5 шағын кәсіпорын, 603 қол өнер кәсіпорындары, 9 ірі және орташа масштабты кәсіпорын, сондай-ақ ауданда құрылысы жоспарланған бірнеше кәсіпорын бар. 1960 жылдары салынған Парадип заманауи терең су порты, ірі шетелдік тікелей инвестициялардың арқасында қазір маңызды бизнес орталығына айналды. Ауданның порты елдегі маңызды инвестициялық орталықтардың біріне айналды, 3,5 триллион рупийден (68,84 миллиард АҚШ доллары) астам инвестиция тартылды, оның ішінде 2,74,134 крор рупийлік Мұнай-химия және Петрохимиялық Инвестициялық Аймағы (МХПИА) бар. IOC компаниясы Парадипта жылына 15 миллион тонналық мұнай өңдеу және петрохимиялық кешенін іске қосты. Индиялық теміржолы да аймақтың инфрақұрылымын жақсарту үшін 82 шақырымдық Парадип-Харидаспур кең табанды теміржол желісін салуды қолға алды. НГ 5(А) жолының жаңартылуы да қарқынды жүріп жатыр. Бхубанешвардан Парадипке дейін жаңа, толығымен жаңа жол салынуы жоспарланған. Білікті және кәсіби топтар экономикалық өсуге үлкен үлес қосып, Одиша экономикасындағы өнеркәсіптік әлеуеттің толыққанды пайдаланылмауына қарамастан, экономикалық күшті арттыруда маңызды рөл атқарады. Экономикалық тұрғыдан алғанда, бұл мемлекет өзін-өзі қамтамасыз етеді және елдің экономикалық дамуына көмектеседі. 2017–2018 жылдарға арналған жоспарда ауданға орталық, орталықтандырылған және мемлекеттік жоспарлар бойынша барлығы 38720,87 миллион рупий бөлу көзделген. Жоспарлық қаражаттың 62 пайызы мемлекеттік бюджеттен, оның ішінде мемлекеттік жоспардан және мемлекеттік үлесінен, сондай-ақ RKVY, MGNREGS, GGY, IAY сияқты маңызды бағдарламалардан түседі. Қалған 38 пайызы Орталық үлесі (CS) және Орталық жоспары (CP) ретінде қол жетімді болады.

Білім

Ауданның барлығында 1456 бастауыш мектеп, 661 жоғары бастауыш мектеп және 324 орта мектеп бар. Бұған қоса, ауданда 35 кіші колледж және 18 жоғары оқу орны бар. Олардың ішіндегі ең танымалдары – SVM автономды колледжі. Ол 1963 жылы құрылған. Колледж гуманитарлық ғылымдар, табиғаттану және экономика бойынша бакалавриат курстарын, сондай-ақ BBA және BCA сияқты ақылы бакалавриат курстарын ұсынады. Ауданның басқа да атақты білім беру орындары: С. К. Академия мектебі, Адикаби Сарала Дас Махавидьялая (Тиртол), Сидха Баранга білім және технология кіші колледжі (Пунанга), Туласи ГадиБрамха әйелдер колледжі (Кадуапада), Бижу Патнайк (көпші) колледжі (Ашрампатна), Парадеп колледжі (Парадеп), Мемлекеттік политехникалық колледж, Баликуда колледжі, Алака Махавидьялая, Саватика ғылым және білім колледжі (Жағатынгпур).

Денсаулық

Ауданның бір аудандық бас ауруханасы, 17 гомеопатиялық аурухана, 9 қоғамдық денсаулық сақтау орталығы, 37 П.Х.Ц. және 12 Аюрведа диспансері бар. Барлық 20 ауруханада 268 төсек орын бар, ал ауданда 8 ICDS жобасы жұмыс істейді. 2004 жылғы Одишаның адам дамуы жөніндегі есебіне сәйкес, Жагатсингхпур адам даму индексі бойынша 19-шы орынды, инфрақұрылымдық даму индексі бойынша 3-ші орынды (2000–2001 жылдары) және 1999–2000 жылдары денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамыту бойынша 4-ші орынды иеленді.

Мал шаруашылығы

Аудан бойынша 12 мал дәрігерлік диспансер, 92 тірі малға көмектесу орталығы және 102 жасанды ұрықтандыру орталығы бар. Жылдар бойы ауданның сүт өндірісі 101 мың тоннаға дейін артты, ал жұмыртқа және ет өндірісі тиісінше 35,77 миллион дана және 2808,38 тоннаны құрады.

Қаржылық мекемелер

Ауданда 19 ұлттандырылған банк және 7 жеке банк бар, олардың барлығында 88 филиал жұмыс істейді. Оның ішінде 42 филиал ауылдық жерлерде, ал 46 филиал шала қалалық жерлерде орналасқан. Бұдан басқа, ауданда 12 кооперативтік банк және CARD банкінің филиалдары да жұмыс істейді.

Көлік

Оның ішінде 10,40 шақырым ұлттық/экспресс-көлік жолы, 133 шақырым мемлекеттік автомобиль жолы, 41 шақырым МДР, 225,90 шақырым ОДР, 1570 шақырым жалпыға ортақ жол, 808 шақырым мемлекеттік автомобиль жолдары және 736,04 шақырым ауылдық жол бар. Катакқа дейінгі темір жол желісі 68,12 шақырым енді темір жолмен және 9 темір жол станциясымен байланысты. Жагатыншпур қаласына ең жақын темір жол станциясы - Гораханат темір жол станциясы, ол Жагатыншпурдан шамамен 10 шақырым қашықтықта орналасқан. Пойыздар жиі жүрмейді, сондықтан жолмен бару ыңғайлы. Ең жақын әуежай - Бхубанешвардағы Бижу Патнаик халықаралық әуежайы, ол Жагатыншпурдан шамамен 70 шақырым қашықтықта орналасқан. Бижу Патнаик халықаралық әуежайынан Парадипке чартерлік рейстерді Pawan Hans компаниясы ұсынады. Жагатыншпур жол арқылы басқа қалалармен жақсы байланысқан. Үндістанның Жол көлігі және автомобиль жолдары министрлігі Жагатыншпурды жаңа ұлттық тас жолмен байланыстыруға шешім қабылдады. Бхубанешвар, Каттак, Парадип, Мачхагаон, Наугаон, Нахарана, Бахарана, Тандикуль, Катара, Сидала, Руркела, Пури, Какатапур, Баласор, Бхадрак және Одишаның басқа да маңызды қалаларынан Жагатыншпурға жиі автобус қатынасы бар. Жагатыншпур Каттактан 40 шақырым, ал Бхубанешвардан 60 шақырым қашықтықта орналасқан.

Сапарға баратын жерлер

Сарала Пита (Жанкад): Жанкад – Сарала Девидің қасиетті ордасы, Шактизмнің ең рухани биік деңгейдегі көрінісі саналады. Дурга мен Сарасватинің құдайлық бейнесінің синтезі ретінде қарастырылатын Сарала мәдениеті – Веда, Тантрик және Вайшнав дәстүрлерінің бірігуі. Бұл Одишадағы ең танымал сегіз Шакта қасиетті орындарының бірі. Ол сондай-ақ 15 ғасырдағы Одишаның тұңғыш эпикалық ақыны Адикаби Сарала Даспен байланысты. Горакхнат храмы: Горакхнат храмы – Одишадағы көптеген Шива храмдарының бірі. Парадип порты: Парадип порты – Үндістанның маңызды теңіз порты, сауда-саттық үшін қолданылады. Теңіз, жағажай, жағалау жолдары, бұғаздар, сағалар және Маханади өзенінің саға аралдарындағы ормандар осы жерді туристерге тартымды етеді. Шри Сидха Хайпхута Бата Махапуруша Пита: Тиртол қаласынан 10 шақырым қашықтықтағы Деракана ауылында орналасқан. Гада Кужанга: Кунджа Бехари құдайымен танымал, Гарх Кужанга Субхадра Кшетра деп те аталады. Чандапур: Махило ауылының шетінде, типік ауылдық атмосферада, 30 жыл бұрын салынған Рагхунатх Джу және Чандрашехар құдайларының ғибадатханасы орналасқан. Бір кешенде Рагхунатх-Ю деп аталатын Шри Рама және Чандрасехар деп аталатын Шиваның сирек кездесетін үйлесімін табуға болады. Джагацинхпур: Одишаның Шабарматы деп белгілі Алака Ашрамы осы жерде орналасқан. Джагацинхпурға туристердің көптеп келуіне тарихи маңызы бар ғибадатханалар, жағажайлар және мүсіндер ықпал етеді. Соманатх храмында Шива храмы бар. Шива лингасын Шри Мучукунда Свами орнатқан, сондықтан бұл бейне көпшілік арасында Мучукунда Соманат деп аталады. Салажанга Ашрамы Наугаонхаттан 7 шақырым қашықтықта орналасқан. Сиали жағажайы – Баликуда аймағынан 20 шақырым қашықтықта орналасқан Джагацинхпур ауданының ең тартымды жағажайы. Бұл демалысқа танымал орын. Джагацинхпурдан Баликудаға қарай 6 шақырым қашықтықтағы Диасахидегі Туласи Гади Ашрам храмы қоғамдық және отбасылық жиындар үшін тағы бір тартымды орын. Амбасалдағы (Баликуда аймағынан 2 шақырым қашықтықта) Джаганнатх храмы ең көне храмдардың бірі саналады. Садипурдағы Кунджа Бихари храмы Джагацинхпурдан 9 шақырым қашықтықта орналасқан. Сидха Баранга Пита – Пунанга қаласында, Джагацинхпур қаласынан 2 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл – Джаганнат пен Хануманның храмы. Астасамбху Шива храмы Хажипур ауылында орналасқан. Дхьянкуд Джаганнатх храмы Хажипур ауылында орналасқан. Билуахай өзенінің жағасында. Махабир питхасы Балитутадағы Нуаган қаласында орналасқан. Джатадар Муханның жанында. Дхалатангада орман бөлімі Чхапада теміржол станциясына жақын орналасқан. Мұнда бұғылар, қояндар және басқа да жануарлар бар. Бандара – Деви өзенінің Бенгал шығанағымен кездесетін жері. Сиддхешвор храмы Бахалода, Наугаоннан 4 шақырым қашықтықта орналасқан.

Видхан Сабха сайлау округтері

Жағатыншпур ауданының 4 Видхан Сабха сайлау округі және сол жерлерде сайланған мүшелер. № Сайлау округіРезервацияАссамблея округінің шегі (аудандар)14-ші құрылтайдың депутатыПартия101ПарадепЖоқПарадеп (Қ), Кужанг, Тиртол (бөлігі) Самбит Рутрей БЖД102ТиртолСКБириди, Рагхунатпур, Тиртол (бөлігі) Бижай Шанкар Дас БЖД103Баликуда-ЭрасамаЖоқБаликуда, Эрасама Рагхунандан Дас БЖД104ЖағатыншпурЖоқЖағатыншпур (Қ), Наугаон Прасанта Кумар Мудули БЖД