Сла́вниктер – 10 ғасырда Богемиядағы әулет. Ақ Хорваттардан шыққан, Либицеде билік еткен. Пржемысл әулетімен күресіп, жеңіліске ұшырады. Тарих, Богемия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Славниктер/Славники немесе Славникидтер (; Slawnikiden; Sławnikowice) – 10-ғасырдағы Богемия герцогтығындағы әулет. Олардың ақ хорваттардан таратыны саналады. Жартылай тәуелсіз княздықтың орталығы – Сидлина және Эльба өзендерінің қосылған жерінде орналасқан Либице бекінісі болды. Славниктер Богемияны бақылау үшін Премислидтер әулетімен күресіп, ақырында оларға жеңіліп қалды.
The Slavniks/Slavníks or Slavnikids (; Slawnikiden; Sławnikowice) was a dynasty in the Duchy of Bohemia during the 10th century. It is considered to be of White Croat origin. The center of the semi independent principality was the gord of Libice located at the confluence of the rivers Cidlina and Elbe. The Slavníks competed with the Přemyslid dynasty for control over Bohemia and eventually succumbed to them.
Этимология
Slavník атауы протославян тіліндегі *slava ("дәңқ") + *nikъ сөздерінен туындаған.
The name Slavník comes from the Proto Slavic *slava ("glory") + * nikъ.
Шығуы және ерте тарихы
Көптеген ғалымдар бұл династияны Богемиядағы ақ хорваттардың әулеті деп санайды. Славниктер отбасы туралы қазіргі білімнің басым бөлігі Иоанн Канапарий, Бруно Кверфурт және Косма Праганың еңбектерінен алынған. Принц (дукс) Славник (†981) әдетте әулеттің негізін қалаушысы деп есептеледі, себебі одан бұрынғы ешқандай танымал тұлға белгілі емес. Сондықтан, оның есімі бүкіл отбасына берілген. Бруно Кверфурттың сөзіне сүйенсек, Славник Саксония герцогы Генрих I-нің немересі, анасы жағынан белгісіз славян әйелінен туған, ал ол Отон I-нің заңсыз ұлы Вильгельмнің анасы болған. Осы байланыс Славник ұлы Войтех, Прагалық әулие Адальберт пен Отто III арасындағы достық қатынасты, сондай-ақ Оттоның (Гнезненский конгресі) әулие Адальбертті қасиетті деп жариялауға және Адальберттің інісі Радим Гауденцийді Гнезненский соборының алғашқы архиепископы етіп тағайындауға жасаған күш-жігерін түсіндіреді. Канаприй мен Кверфурттық Бруноның айтуынша, Славник – асыл текті билеуші болған, ол кең аумақты басқарып, көптеген алтын-күміс пен қызметшілері болғанымен, қарапайым мінезді, кедейлерге жомарт адам еді. Оның әйелі Стрезислава – қарапайымдылығымен және мейірімділігімен ерекшеленетін асыл текті әйел, ол "оның патшалық қанына лайық" славян әулетінен шыққан. Осылайша, ол ақсүйектер мен қара халықтың сыйлылығына ие болды. Славниктің кем дегенде 6 ұлы болды, олардың екеуі – Войтех (Адальберт) және заңсыз Радим (Гауденций) кейіннен әулиелерге айналды. Славник герцогтығы көршілерімен, атап айтқанда, туған-туысқан саксон Оттон әулетімен, Премыслид әулетімен немесе Зликанмен (Стрезиславамен байланысты деп есептеледі) және поляк Пиаст әулетімен достық қарым-қатынас орнату арқылы өзінің шартты тәуелсіздігін сақтауға тырысты.
Generally it is considered by many scholars to be a dynasty of White Croats in Bohemia. The vast majority of what is known about the Slavnik family, is from the works by John Canaparius, Bruno of Querfurt, and Cosmas of Prague. Prince (dux) Slavník (†981), is generally considered as the founder of the dynasty, as there is no other known older relevant personality. He therefore also gave the name to the whole family. According to Bruno of Querfurt, Slavník was the grandson of the Saxon duke Henry I, by maternal line most probably of an unknown Slavic woman, with whom Otto I had an illegitimate son William. This connection explains the friendly relationship between Slavnik's son Vojtěch, Saint Adalbert of Prague, with Otto III, and the Otto's efforts (Congress of Gniezno) around St. Adalbert's canonization, and the installation of Adalbert's brother Radim Gaudentius as the first archbishop of Gniezno Cathedral. According to Canaprius and Bruno of Querfurt, Slavnik was a noble ruler, and although he ruled over a vast territory and had plenty of gold and silver and minions, he was a humble man, generous towards to the poor people. His wife Střezislava, a noble woman characterized by modesty and compassion, came from a noble Slavic family, "worthy of his royal blood". As such, they were appreciated by both nobles and common people. Slavník had at least 6 sons, among whom two – Vojtěch (Adalbert) and the illegitimate Radim (Gaudentius) – later became saints. Slavnik's duchy tried to keep its quasi independence by maintaining friendly relationships with its neighbours, such as with the blood related Saxon Ottonian dynasty, or with the Přemyslid dynasty or Zlicans (supposedly related to Střezislava), and with the Polish Piast dynasty.
Славниктердің құлдырауы
Славниктердің мұрагері – оның ұлы Собеслав болды, ол князьдіктің тәуелсіздігін нығайтуға асықты. Мысалы, Праганың басымдығына қарамастан, ол Либицеде монета соғуды бастады, нумизматтар арасында күміс сенарлар деп белгілі. Прага Болеслав II билеген Богемия герцогтығының астанасы болды, ал Прага діни округі 973 жылы құрылды. Бірақ, 982 жылы Адалберт діни округ басшысы болып тағайындалғаннан кейін, Богемияның Болеслав II мен Польшаның герцогы Болеслав I Хробры арасындағы қақтығыс 985 жылы күшейді, ал 989 жылы Адалберт діни округтен кетіп, 991 немесе 992 жылдары ғана қайта оралды, содан кейін бітім шарты жасалды. Ол Бржевнов монастырын құруға қол жеткізді, бірақ ол басқа князьдіктің ақсүйек отбасынан шыққандықтан, діни округте Болеслав II-нің жеткілікті өкілеттігі мен қолдауы болмады, сондықтан 994 жылдың соңында епископтық орнын Болеслав II-нің інісі Страхквасқа ұсынды, бірақ ол одан бас тартты. 995 жылы Адалберт тағы да уақытша Римге кетіп қалды. Осы қақтығыстардың нәтижесінде олардың құлдырауына себеп болды. Славниктер Болеслав II-ге көмектеспеді, олар бейтарап болды немесе Польшаның Болеслав I-імен одақтасты. Бұл Болеслав II-ге тікелей сын болды; ол күшті қарсыластарға жол бере алмады және Славник жерлерін өзінің герцогтығына қосуға ниеттенді. 995 жылдың қыркүйек айының басында, Собеслав Болеслав пен Отто III-нің одақтасы ретінде Лузация тайпаларымен соғыс кезінде, Болеслав II 28 қыркүйекте Либицеге шабуыл жасап, отбасының барлық мүшелерін өлтірді, бірақ ол бастапқыда Собеславтың бауырларына оның оралуына дейін бітімге келуді уәде еткен еді. Либицеде болмағандықтан, Славниктер отбасының үш мүшесі ғана аман қалды: Собеслав, Адалберт және Радим (Гауденций).
Slavnik's heir was his son Soběslav who rushed to consolidate the princedom's independence. For instance, he began to coin money in Libice, known among numismatists as the silver senars, in spite of the primacy of Prague. Prague was the capital of the Duchy of Bohemia, ruled by Boleslaus II, and the Diocese of Prague was founded there in 973. However, after Adalbert was appointed the head of the Diocese in 982, a conflict escalated between Boleslaus II of Bohemia and Poland's Duke Bolesław I Chrobry in 985, and in 989 Adalbert left the Diocese, only to return in 991 or 992 when a truce was signed. Although he managed to found the Břevnov Monastery, as he was from another principality's noble family, he did not have enough authority and support by Boleslaus II in the Diocese, and in late 994 offered his episcopal see to Strachkvas, Boleslaus II's brother, who nevertheless refused it. In 995 Adalbert again temporarily left for Rome. In these conflicts lies the answer of their downfall. Slavniks did not help Boleslaus II, they were either neutral or allied with Bolesław I of Poland. This was a direct challenge to Boleslaus II; he could not afford any mighty rivals and was determined to add the Slavnik lands to his dukedom. In early September of 995, while Soběslav was at war against Lusatian tribes as Boleslaw's and Otto III's ally, Boleslaus II with confederates (the Vršovci) stormed Libice on September 28, and massacred all of the family, although he originally promised a truce to Soběslav's brothers until his return. Only three Slavnik family members survived, because they were not present at Libice at that time: Soběslav, Adalbert and Radim (Gaudentius).
Салдары
Собэслав Польшада уақытша тұрып, Болеслав І-нің қолдауына ие болды. Ол билеуші ретінде Адалберт үшін Болеслав II-ге шарапат етуге тырысып, Адалберттің қайтарылуын өтінді, бірақ дворяндар мен халық Адалбертті қабылдамады, оның болашақ кек алу ниеттерінен қорқып. 996 жылы Страхквас Премислид Прагада епископ болып тағайындалуға дайындалып тұрғанда, рәсім барысында күрт қайтыс болды. Екі әулет арасындағы шиеленістің күші Премислид билеушілерінің Адалберттің денесі үшін прустардан құн талап етуден бас тартуында көрінді, сондықтан оны Болеслав I сатып алды және Отон III-пен бірлесіп, оны тез қасиетті деп жариялады. Одан кейін Богемияда уақытша тәртіпсіздік күшейді, Болеслав III және Владивож сияқты екі әлсіз герцог билікке келді, бұл Болеслав I-нің Праганы уақытша бақылауына әкелді. Бір жыл өткен соң Собэслав 1004 жылы Прагадан польша әскерлерінің шегінуін қорғап тұрғанда, Прага маңындағы көпірде богемиялықтардың қолынан қаза тапты.
Soběslav temporarily lived in Poland and was comforted by Bolesław I. The ruler also stood out as an intermediary for Adalbert toward Boleslaus II, appealing for Adalbert's return, but the nobility and the people did not accept Adalbert, as they were afraid of his possible vengeful intentions. In 996, when Strachkvas Přemyslid was going to assume the office of a bishop in Prague, he suddenly died during the ceremony. The strength of the conflict of the two dynasties is also demonstrated by the Přemyslid rulers' refusal to ransom Saint Adalbert's body from the Prussians who murdered him, so it was purchased by Bolesław I, and was quickly canonized by the common effort with Otto III. Soon after, a temporary anarchy escalated in Bohemia, as two weak dukes Boleslaus III and Vladivoj followed, leading to the Bolesław I's temporary control of Prague. Eventually, a year later, Soběslav was killed by Bohemians defending a bridge near Prague, shielding the retreat of Polish forces from Prague in 1004.
Аумағы
Прагалық Космастың жазбасын зерттеген чех археологы Э. Шимектің (1930) пікірінше, Славяник княздығының орталығы Либице – Сидлина және Эльба өзендерінің құсылған жерінде орналасқан каструм, сондай-ақ Стара Курим бекінісі болған. Оған Литомышль каструмы да кірген, ал олардың шығыс шекарасы қазіргі Оңтүстік-Батыс Польшадағы Ниса өзеніндегі Клодзко каструмына дейін жеткен. Солтүстікке қарай олардың жері Шарватцеге дейін созылған, бұл ақ хорваттардың бұрынғы немесе жаңадан салынған елді мекені болуы мүмкін. Батыста олардың аумағы Джизера өзені бойымен, ал оңтүстік-батыста Влтава және Мже өзендерінің шағын бөлігі бойымен жатқан. Аталған аумаққа Нетолице, Дудлеби және Чинов сияқты елді мекендер кірген.
According to the Czech archaeologist E. Šimek (1930), who researched the note by Cosmas of Prague, the center of the Slavnik's principality was Libice, a castrum located at the confluence of the rivers Cidlina and Elbe, and fort Stara Kouřim. It included castrum Litomyšl, and their border in the East went as far as castrum Kłodzko on the Nisa river in now South Western Poland. In the North their land went as far Charvatce, probably previous or newly founded settlement by the White Croats. In the West their territory stretched along the rivers Jizera, and further in the South West along Vltava and in the short part Mže. The territory included settlements Netolice, Doudleby and Chýnov.