Кіріспе

Финкампен (швед. Finnkampen, сөзбе-сөз "Фин шайқасы"), Suomi Ruotsi maaottelu (сөзбе-сөз "Финляндия-Швеция матчы") немесе Ruotsi ottelu (Sverigekampen, сөзбе-сөз "Швеция шайқасы") – 1925 жылдан бері Швеция мен Финляндия арасында жыл сайын өткізілетін халықаралық жеңіл атлетика жарысы. (1980-ші жылдардың соңынан бері) бұл тек екі елдің қатысуымен өтетін жалғыз жыл сайынғы халықаралық жеңіл атлетика жарысы, ол кәсіби деңгейде ұйымдастырылады. Екі күндік жарысқа көп көрермен келеді, 2011 жылғы жарысқа 50 000-нан астам билет сатылды. Үш мәрте әлем чемпионы атанған Каролина Клюфт 2012 жылы өткен жарыста Швеция құрамасы сапында соңғы рет өнер көрсетті.

Жарыс

Жарыс екі халықаралық жарысқа бөлінеді: біреуі ерлерге, екіншісі әйелдерге арналған. Сонымен қатар, ерлер мен әйелдер арасында жастар жарыстары да өткізіледі. Әр ел әр түрдегі жарыстардағы ең үздік үш қатысушысын ұсынады, бірақ эстафеталарда әр елден төрт қатысушы (бір команда) болады. Дәстүр бойынша, жарыстар кезекпен ұйымдастырылып келеді, Финляндия жұп жылдары, ал Швеция тақ жылдары қабылдайды. Бірақ соңғы жылдары бұл тәртіп бірнеше рет өзгерді, кейде бір ел қатарынан екі рет жарыс өткізді. Мұның себебі стадиондарды жөндеу жұмыстары мен ірі халықаралық жарыстардың болуы. Әр жарысын аяқтаған барлық қатысушыларға ұпай беріледі (біліктіліксіз жарыстан шеттетілген, жарысты аяқтамаған немесе жарыс бағдарламасында нәтиже көрсетпеген спортшыларға ұпай берілмейді), ол жарыстағы соңғы орынға байланысты есептеледі. Әр жарыста 1-ден 6-ға дейін ұпайлар беріледі: 7, 5, 4, 3, 2, 1, ал эстафеталарда 1-ші орынға 5, 2-ші орынға 2 ұпай беріледі. Нәтижелеріне қарағанда, бұл жарыс әлемдік деңгейдегі жарысқа жатпаса да, әлемде одан да қатал және беделді жарыстар аз. Бұл көбінесе орта қашықтыққа жүгіруде байқалады, онда уақыттан гөрі тактика маңыздырақ, және жылдар бойы осындай жарыстарда түрлі әдістер қолданылып келді. Мысалы, 1992 жылы ерлер арасындағы 1500 метрлік жүгіруде алты спортшының барлығы дисквалификацияланды. Бұл жарыстың тағы бір маңызды ерекшелігі – ол командалық жарыс екендігі. Күтілген алтыншы орынның орнына төртінші орынға қол жеткізген қатысушының нәтижесі, күтілген бірінші орынды жеңіп алған "жұлдыз" спортшының нәтижесімен бірдей, тіпті одан да маңызды болуы мүмкін. Жеңімпаздан жарты айналым қалып қойған бесінші және алтыншы орынды таластырушылардың күресі де жеңімпаздың өзінен маңызды болуы мүмкін. Жарыс соңғы қатысушы марафондық жолды асып өткенше аяқталмайды. Көптеген қатысушылар үшін бұл халықаралық жарыс жылдың ең беделді жарысы болып табылады. Финляндиядағы жарыстар әрдайым Хельсинкиде, 1939 жылдан бері Хельсинки Олимпиадалық стадионында өткізіледі, бірақ 2016 және 2018 жылғы жарыстар Олимпиадалық стадионды жөндеуге байланысты Тампередегі Ратина стадионында өтті. Швециядағы жарыстар көбінесе Стокгольмдегі Стокгольм Олимпиадалық стадионында өткізіледі. 1999 жылдан 2012 жылға дейін олар Гетеборгтегі Улеви стадионында, көрермендер сыйымдылығының артық болуына байланысты өткізілді.

Тарих

Финнкампен алғаш рет 1925 жылы Хельсинкиде өткізілді. Оған қатысушылардың бірі 1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының бес дүркін олимпиада чемпионы Пааво Нурми болды. Жарыстар 1927, 1929 және 1931 жылдары ұйымдастырылды. Сегіз жылдық үзілістен кейін келесі жарыс 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын өтті, соның салдарынан 1941 және 1944 жылдар аралығында жарыс тоқтатылды. 1940 жылғы жарыс Финляндия, Швеция және Германия арасында үш елдің қатысуымен өтті, әр елден тек екі спортшыдан ғана әр түрден бақ сынасты. Халықаралық жарыс 1945 жылдан бері ерлер арасында, ал 1964 жылдан бері әйелдер арасында үздіксіз өткізіліп келеді, дегенмен әйелдер арасындағы алғашқы жарыс 1953 жылы өткізілген.

1931 жылғы бөліну

Алғашқы жарыстар Швеция мен Финляндия арасындағы күйреу-көтерілу қарым-қатынасының күшті ықпалында болды. 1931 жылғы жарыс Финляндияның жеңісімен аяқталды, бірақ тректе туған шиеленіс 800 метрлік жүгіруде екінші орын алған спортшылардың арасында төбелес салдарына әкелді. Ойындардан кейінгі банкетте Финляндияның жаңа төрағасы және болашақ президенті Урхо Кекконен Финляндия енді бұл жарыстарға қатыспайтынын жариялады. Бұл шиеленістің көп бөлігі IAAF президенті және IOC вице-президенті Зигфрид Эдстрем бастаған шведтердің Пааво Нурмиді кәсіби спортшы деп жариялап, халықаралық жарыстардан шеттету әрекеттерінен туындады. Кекконеннің сөйлегенінен кейін шведтердің күш-жігері күшейді және Нурмиге 1932 жылғы Лос-Анджелестегі жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға тыйым салынды. 1939 жылға дейін сегіз жыл өтті, содан кейін финдер 1940 жылы Хельсинкиде жоспарланған жазғы Олимпиада ойындары қарсаңында қайтадан қатысуға шешім қабылдады.

Нәтижелер

ЖылОрналасқан жерЖеңімпаз (ерлер)НәтижеЖеңімпаз (әйелдер)Нәтиже1925ХельсинкиФинляндия99–85––1927СтокгольмШвеция98–86––1929ХельсинкиШвеция93–90––1931СтокгольмФинляндия104–76––1939СтокгольмФинляндия112–102––1940ХельсинкиШвеция111–103––1945СтокгольмШвеция105–79––1946ХельсинкиШвеция114.5–68.5––1947ГётеборгШвеция106–78––1948ХельсингборгШвеция138–76––1950СтокгольмШвеция123–88––1951ХельсинкиФинляндия216–194––1953Стокгольм/ЮвяскюляШвеция217–193Швеция58–481954Хельсинки/ЭскилстунаФинляндия207–202Швеция64–421955Стокгольм/ВалкеакоскиФинляндия213–196Швеция58–481956ХельсинкиФинляндия209–201––1957Стокгольм/ЛахтиФинляндия208–201Швеция64–421958Хельсинки/ЙёнчёпингФинляндия232–177Швеция66–511959Гётеборг/ВаммалаФинляндия209–200Швеция64–531960Хельсинки/ЛинкёпингФинляндия216–194Швеция67–501961Стокгольм/КуоволаФинляндия220.5–189.5Швеция68.5–48.51962ХельсинкиФинляндия219–190––1963СтокгольмФинляндия220–190––1964ХельсинкиФинляндия210.5–199.5Швеция64–531965СтокгольмШвеция210–200Швеция65–521966ХельсинкиШвеция208.5–199.5Швеция62–551967СтокгольмШвеция212–198Швеция66–511968ХельсинкиФинляндия208.5–199.5Швеция64–521969СтокгольмШвеция212.5–195.5Швеция75–601970ХельсинкиФинляндия227–182Швеция82–531971ГётеборгФинляндия224–183Швеция71–641972ХельсинкиФинляндия236.5–173.5Финляндия73–601973СтокгольмФинляндия223–187Финляндия77–691974ХельсинкиФинляндия207–200Финляндия75–601975СтокгольмФинляндия214–191Финляндия94–621976ХельсинкиФинляндия223–187Финляндия91–661977СтокгольмФинляндия212–194Финляндия86–691978ХельсинкиФинляндия240–168Финляндия85–721979СтокгольмФинляндия214–194Финляндия80–771980ХельсинкиФинляндия232–178Швеция79–781981СтокгольмФинляндия214–196Швеция81–751982ХельсинкиФинляндия215–193Швеция79–781983СтокгольмФинляндия234–176Швеция83–741984ХельсинкиФинляндия216–193Финляндия155–1451985СтокгольмШвеция219–185Швеция166–1561986ХельсинкиШвеция210.5–198.5Швеция184–1381987СтокгольмФинляндия210.5–197.5Финляндия165–1571988ХельсинкиФинляндия229.5–180.5Финляндия170–1501989СтокгольмШвеция213–197Финляндия184–1381990ХельсинкиФинляндия217–193Финляндия182–1401991СтокгольмШвеция226–183Финляндия197–1471992ХельсинкиШвеция198–187Финляндия195–1491993СтокгольмШвеция215–192Финляндия198–1441994СтокгольмШвеция219–190Финляндия174–1701995ХельсинкиФинляндия213–196Финляндия196–1461996ХельсинкиШвеция205.5–202.5Финляндия215–1731997СтокгольмФинляндия207.5–198.5Финляндия223–1651998ХельсинкиФинляндия206–200Финляндия210–1781999ГётеборгШвеция210–198Финляндия212–1752000ХельсинкиШвеция216–194Финляндия219–1912001ГётеборгШвеция218–185Швеция213–1972002ХельсинкиФинляндия223–187Швеция215.5–192.52003ХельсинкиФинляндия205–203Швеция208.5–201.52004ГётеборгШвеция217–191Швеция228.5–178.52005ГётеборгФинляндия212–197Швеция230–1792006ХельсинкиФинляндия204–201Швеция226–1832007ГётеборгФинляндия203–199Швеция219–1892008ХельсинкиФинляндия215–193Швеция209.5–197.52009ГётеборгШвеция208–200Швеция213–1972010ХельсинкиФинляндия214–195Швеция226–1822011ХельсинкиФинляндия206–194Швеция225–1822012ГётеборгШвеция220–187Финляндия223–1872013СтокгольмШвеция235–173Швеция215–1952014ХельсинкиШвеция216–193Швеция206–2042015СтокгольмШвеция231–179Финляндия213.5–193.52016ТампереШвеция210–200Швеция213–1972017СтокгольмШвеция216–188Швеция232.5–177.52018ТампереФинляндия206–202Швеция216–1942019СтокгольмШвеция228–181Швеция217.5–192.52020ТампереШвеция206–201Швеция221–1862021СтокгольмШвеция230–201Швеция223.5–207.52022ХельсинкиШвеция227.5–204.5Швеция225.5–205.5

Ерлер

ОқиғаЖаңалықАтлетҰлттықТүсінікОрынRef100 м10.19Peter Karlsson1996Хельсинки, Финляндия200 м20.47Johan Wissman2007Гетеборг, Швеция400 м45.79Markku Kukkoaho1974Хельсинки, Финляндия800 м1:44.5Pekka Vasala1972Хельсинки, Финляндия1500 м3:36.06Samuel Pihlström3 қыркүйек 2023Стокгольм, Швеция5000 м13:29.26Andreas Almgren4 қыркүйек 2021Стокгольм, Швеция10000 м28:04.86Martti Vainio1978Хельсинки, Финляндия3000 м тіктеп жүгіру8:20.8Anders Gärderud1974Хельсинки, Финляндия110 м кедергі13.44Robert Kronberg2000Хельсинки, Финляндия400 м кедергі48.86Niklas Wallenlind1992Хельсинки, ФинляндияБиік секіру2.35 mStefan Holm2004Гетеборг, ШвецияҚамыт секіру6.00 mArmand Duplantis24 тамыз 2019Стокгольм, ШвецияҰзық секіру8.24 м (+0.4 м/с)Thobias Montler5 қыркүйек 2021Стокгольм, ШвецияҮштік секіру17.51 mChristian Olsson2003Хельсинки, ФинляндияДоп тастау20.86 mReijo Ståhlberg1978Хельсинки, ФинляндияДіск тастау69.42 mDaniel Ståhl25 тамыз 2019Стокгольм, ШвецияБалға тастау79.35 mOlli Pekka Karjalainen2002Хельсинки, ФинляндияЖасыл тастау89.36 mSeppo Räty1990Хельсинки, Финляндия10000 м жүру (трек)38:03.95Perseus Karlström24 тамыз 2019Стокгольм, Швеция4 × 100 м эстафета39.2724 тамыз 1996Хельсинки, Финляндия4 × 400 м эстафета3:05.81Emil JohanssonAnders PihlbladAndreas KramerNick Ekelund Arenander5 қыркүйек 2021Стокгольм, Швеция

Әйелдер

ОқиғаЖаңалықАтлетҰлттықТүсінікОрынRef100 м11.31Линда Хаглунд1978Хелсинки, Финляндия200 м22.95Ирен Экелунд2013Стокгольм, Швеция400 м50.78Ритта Салин1974Хелсинки, Финляндия800 м2:00.50Малин Эверлёф1998Хелсинки, Финляндия1500 м4:09.32Сара Куивисто3 қыркүйек 2023Стокгольм, Швеция5000 м15:14.09Сара Лахти3 қыркүйек 2023Стокгольм, Швеция10000 м31:57.15Мидде Хамрин1990Хелсинки, Финляндия10 км (жол)32:32Сара Лахти2 қыркүйек 2023Стокгольм, Швеция3000 м тіктеп жүгіру9:33.25Эмилия Лиллемо3 қыркүйек 2023Стокгольм, Швеция100 м кедергі12.80Сусанна Каллур2007Гётеборг, Швеция400 м кедергі54.58Анне Луизе Скоглунд1986Хелсинки, ФинляндияБиіктікке секіру2.01 мКайса Бергквист2002Хелсинки, ФинляндияҚамытпен секіру4.61 мАнжелика Бенгтссон25 тамыз 2019Стокгольм, ШвецияҰзындыққа секіру6.82 мРинга Ропо Юннила1989Стокгольм, ШвецияҮштік секіру14.34 мХели Койвула2002Хелсинки, ФинляндияДопты лақтыру18.65 мФанни Роос4 қыркүйек 2021Стокгольм, ШвецияДыбылды лақтыру61.87 мАнна Сёдерберг2008Хелсинки, ФинляндияБалғаны лақтыру73.09 мКриста Терво3 қыркүйек 2023Стокгольм, ШвецияЖақсыны лақтыру63.56 мПаула Тарвайнен2006Хелсинки, Финляндия5000 м жүру (жол)20:54.62Сари Эссаях1995Хелсинки, Финляндия4 × 100 м эстафета43.61Эмма РиенасКаролина КлюфтДженни КаллурСусанна Каллур2005Гётеборг, Швеция4 × 400 м эстафета3:33:302002Хелсинки, Финляндия