Кіріспе

Джеральд Аунжие (1640 – 30 маусым 1677) – Бомбейдің 1-ші губернаторы. 1669 жылы Сурат фабрикасының президенті және Бомбей губернаторы болып тағайындалды, бұл қызметтерді өмірінің соңына дейін, 1677 жылға дейін атқарды. Қаланың бастапқы өсіп-дамуына жауапты болды. Ол Бомбейді «Құдайдың көмегімен салынуға арналған қала» деп атағандығы айтылады. Оның басшылығымен Бомбей аралындағы шағын қала сауда-саттық үшін маңызды орталыққа айналды. Бомбейге ең жақсы саудагерлерді, шеберлерді және басқа да мамандық иелерін қоныстандыру үшін көп күш жұмсалды. Ол діни төзімділік принциптерін қабылдады, жергілікті басқаруды нығайтты және соттар құру және жергілікті Бандари жастарынан жасалған жасақты құру арқылы қолдау көрсетілген саудаға ерекше назар бөлді, ол кейін Бомбей полициясына айналды. Encyclopædia Britannica, 11-ші басылым, 4-том, 2-кесімде оның Франсис Аунжиердің інісі, Лонгфордтың 3-ші лорды және Ирландиядағы Лонгфордтың 1-ші графы екені жазылған. Геральд Аунжиердің өмірі мен қызметі туралы маңызды зерттеулер кеңінен қолжетімді болмаса да, оның Бомбейді қалыптастырудағы үлесін Да Кунья, Дуглас және Эдвардс сияқты ертедегі көрнекті тарихшылар өздерінің жеке еңбектерінде мойындады. Тарихшы Фирозшах Малабари өзінің «Бомбейдің қалыптасуы» атты кітабында Геральд Аунжиеге арналған толық тарауды жазды. Тарихшы С. М. Эдвардс Аунжиердің ең үлкен еңбегі: «Азиялық ұлттардың келіспейтін элементтерін біртекті массаға біріктіру, әртүрлі діндер мен нәсілдердегі көптеген адамдардың қалай татулық пен үйлесімде өмір сүруі керек деген мәселені шешу – осы мақсатты өзіне қойды және оны іске асырды».

Ерте өмір

Джеральд Аунжиердің Үндістандағы ерте жылдары туралы көп мәлімет жоқ, оның Англиядағы балалық шағы мен жастық кезеңі туралы одан да аз белгілі. Ол 1640 жылы дүниеге келді, ол Амброз Аунжиер пастордың, Дублин қаласындағы Сент-Патрик соборының пребендариі және Дублин архиепискобы Ланселот Булкелидің қызы Гризель Булкелидің екінші ұлы болды. Ол Лонгфорд бароны, Франсис Аунжиердің немересі еді.

Оның аты тарихшы Дугласқа француздық Анжер қаласынан шыққан болуы мүмкін деген болжам жасауға мүмкіндік берді, ал оның ата-бабалары 1572 жылы Әулие Варфоломей күні қарсаңында болған протестанттардың қырғынынан кейін Англияға қашқан болуы ықтимал. Жас Аунжиер, әдетте, Англияда білім алған және жақсы білім-ғылыммен сусындаған, мұны оның Англиядағы басшыларына және Бомбейдегі қарауындағы адамдарға жазған көптеген хаттары көрсетіп тұр, олардағы кең және пайдалы оқу оның зейінін тартқан.

Мансап

Сэр Джордж Оксенден (губернатор) сияқты, Аунжер жас кезінде Компания қызметіне қабылданды және сатылап жоғарылауға көтерілді. 1661 жылдың қараша айында Сураттағы фактор болып тағайындалды, ал 1663 жылға қарай Сураттағы қойма сақшысы қызметін атқарды. 1662 жылы Ұлыбритания королінің атынан Бомбей қаласы мен аралын иеленген кезде Марлборо графымен бірге бару үшін Сурат фабрикасы тарапынан жіберілді. Сэр Джордж Оксенденнің 1669 жылдың 14 шілдесінде қайтыс болуымен Аунжер Сурат фабрикасының президенті болды, бұл қызмет оның ішінде Бомбей порты мен аралының губернаторы болып табылатын лауазым еді.

Жергілікті билікпен қарым-қатынасы

Аунгиер 1670 жылғы 3 қазанда Шиважи Суратқа шабуыл жасаған кезде Суратты басқарды. Ол британдықтардың бекінісін қорғап, олардың ішіндегі адамдардың өмірін және мүлкін сақтап қалды. Ол моғолдар мен маратхалардың агрессиясын басқаруда үлкен біліктілік танытты. Оның екеуіне де берген тұрақты жауабы: "Британдықтар – саудагерлер, біз ешбір тарапты қолдамаймыз". Ол Шиважиге үш рет елші жіберіп, оныңмен шарттар жасасты. Оның елшілері Шиважидің тәж кию рәсіміне қатысты.

Бомбей губернаторы

Ауньер 1670 жылғы 11 қаңтарда Сураттан жолға шығып, бірнеше күннен кейін Бомбейге жетті. Қала губернатордың орынбасары капитан Генри Янгқа қатысты көптеген тәртіпсіздіктер туралы айыптаулармен көтеріліп тұрды, және Аунжиердің алғашқы міндеті осы айыптауларды тергеу болды. Ол Бомбейді басқару үшін қажетті ережелер мен регламенттерді анықтауға дереу кірісті, оларсыз басқа реформалардың мәні болмас еді. Сураттағы саудагерлердің соғыстар мен зорлық-зомбылықтың үнемі қауіп-қатерінен алған сабағынан кейін, оның бірінші ойы қалаға толық бейбітшілік пен қауіпсіздік қажеттігі болды. Сондықтан ол сот жүйесін құруға және Бомбейдің бекіністерін нығайтуға кірісті. Ол Бомбейдің жалпы жер салымын анықтау мақсатында аралды зерттеуді де бастады. Бұл сапар бір айға жуық уақытқа созылса да, болашақ жұмыстардың негізін қалады. 1671 жылы Аунжиер Моғол губернаторының тудырған кешігулері мен кедергілерінен, содан кейін Шиваджидің келуінен Суратта қалып қойғандықтан көңілі тоңды. Бұл үкімет орталығын Сураттан Бомбейге көшіру туралы оның шешімін нығайтты, бұл ұсыныс оның 1687 жылы қайтыс болғаннан кейін іске асырылды. Бомбейдің кіріс туралы есебі, оның күтіп ұстауға жұмсалатын шығын жиналған кірістен әлдеқайда көп екенін көрсетті. Аунжиер сауданы ынталандыру және салық жинауды жақсарту үшін бірқатар шаралар жүзеге асырды. Ол сот жүйесінің сенімді болуына ерекше мән берді, бұл аралда тұратын барлық адамға сенімділік сыйлар еді. Оның пікірінше, еуропалық жүйе үнділіктердің қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандыра алмас.

Панчаяттар құру

Сураттан Бомбейге бай саудагерлер мен керуендерді тартудың маңыздылығын сезінген ол, әр қауымның өкілдерінен тұратын Панчаятар құрды. Бұл, әділдікке және басқаруға қол жеткізуді әр қауымның ең байларымен қатар, ең кедейлеріне де мүмкіндік берді. Осы бір сараңдық шешімі қауымдар арасындағы пайдалы бәсекелестікті күшейтті және әрбір Панчаятың өз қауымының тәртібіне жауапты болуын қамтамасыз етіп, заң мен тәртіпті орнатты.

Мүліктік құқықтар

Бомбейді британдықтарға беру кезінде жергілікті португал үкіметі көшiру процесiн қиындату үшiн бар күшiн салды. Осындай шаралардың бiрi – қандай да болжаса құнды жерлердiң көпшiлiгi жеке тұлғалардың меншiгiнде екенiн және осыдан кейiн патшалыққа немесе компанияға берiлмейтiнiн жариялау болды. Аунжиер тұрғындарды жыл сайынғы жалдау төлемдерiн жасау арқылы жылдам басқарудың орнына мүлiктiк құқықтар бойынша келісімге келiп, жағдайды жақсартты.

Нема Паракқа компания патенті

Нема Паррак Диуде тұратын, беделді бания саудагері болды, ол Бомбейге көшу алдында белгілі бір талаптар қойды. Ол компанияның мөрімен патент беруді талап етіп, өзінің және оның қауымының дінін тек өздері үшін ғана емес, сондай-ақ ұрпақтары үшін де мәңгілік сақтау құқығын қамтамасыз етуді сұрады. Ортағасырлық Үндістан тарихында билеушілердің діни төзімділік таныту мысалдары көп болғанымен, бұл діни төзімділікті қамтамасыз ететін патент берген үкіметтің алғашқы мысалдарының бірі болуы мүмкін. Патентті Ауньер 1677 жылдың 22 наурызында берді.

Бхандари әскерлері

Ол аралдың 100 маңызды жер иелерінің күтіп ұстаған 600-ге жуық Бхандари жасақтарының қызметін пайдаланды. Ол Махим, Севри және Сионда штаб-пәтері орналасқан Бхандари жасақтарын ұйымдастырды.

Ақша шағатын үйдің құрылуы

Бай саудагерлерді қызықтырған оқиға – 1676 жылы "рупия, пие және бужурк" монеталарын соғу үшін Монета қазбасының ашылуы болды. 1678 жылы Тавернье бұл валютаның бекініс шебінде және елде шамамен екі-үш лигаға дейін айналысқанын хабарлады.

Британдық заң бойынша Бомбейдегі алғашқы өлім жазасы

Аунжие 1674 жылы ағылшын сарбаздарының көтерілісін басу үшін шақырылды, және біз біле алатынымызша, Бомбей қаласында британдық заң бойынша алғашқы өлім жазасын орындауды бұйырды. Аталған жаза 1674 жылғы 21 қазанда орындалды, сол күні капрал Фейк атып өлтірілді.

Жетістіктер мен мұра

Португалия патшасы Бомбей аралдарын Англия королі Чарльз II-ге бергенмен, Үндістандағы португалдықтар аумақты тапсырудан бас тартты. 1675 жылға дейін Ауньер Колаба және Ежелгі әйел аралын иеленді, осылайша биліктің британдықтарға өтуі аяқталды. Оның негізгі аралды солтүстіктегі Донгриден портына дейін бекіту жоспары 1715 жылға дейін күтілді, ол кезде Чарльз Бун қаланың губернаторы болды. Ол білікті жұмысшылар мен саудагерлерге Бомбей қаласында бизнес ашуға түрлі жеңілдіктер ұсынды. Оның ұсыныстары Гуджараттан көптеген саудагерлер мен шеберлерді жаңадан дамып келе жатқан қалаға тартып алуға жеткілікті болды. Осының нәтижесінде Бомбей алғашқы халық тығырылуын бастан өткерді. 1661 және 1675 жылдар аралығында халық саны алты есеге өсті. Ауньер Малабар төбесіне жақын жерде парси жұмысшылары мен саудагерлеріне «Тыныштық мұнарасын» салу үшін жер берді. Оның басшылығымен 1670 жылы Бомбей қаласында алғашқы баспахана ашылды. Ауньер қызметке келген кезде Бомбей халқы шамамен 10 000 адамды құрады, ал сегіз жылдан кейін, оның қайтыс болған кезде 80 000-ға жетті. Кірістер де 2823 фунт стерлингтен 9254 фунт стерлингке дейін өсті. Ауньер Бомбей губернаторы болған кезеңде Сент-Томас шіркеуінің негізі салынды. 1675 жылы Ауньер ағылшын христиан қауымына сыйлаған күміс кесе қазіргі епархиялық собордың құнды мұраларының бірі болып саналады. Ауньер 1677 жылдың 30 маусымында Сурат қаласында қайтыс болды. Оның қабірі сэр Джордж Оксенденнің қабіріне жақын жерде орналасқан. Оның қабірі көп жылдар бойы белгісіз болды және 1916 жылы Лорд Керзонның бұйрығымен тақташа орнатылды.