Кіріспе

1975 жылы түсірілген Джин Уайлдердің фильмі

"Шерлок Холмстың ақылды ағасының оқиғасы" – 1975 жылы түсірілген американдық музыкалық комедиялық фильм. Басты рөлдерде Джин Уайлдер, Марти Фелдман, Мэделин Кан, Дом ДеЛуиз, Рой Киннир және Лео МакКерн ойнаған. Бұл фильм Уайлдердің режиссерлік дебюті, ол өзі жазған түпнұсқа сценарий негізінде түсірілген. Дуглас Уилмер мен Торли Уолтерс тиісінше Шерлок Холмс және доктор Уотсон рөлдерін сомдаған. Уилмер бұрын 1960 жылдардағы BBC телесериалында Шерлок Холмс рөлінде ойнаған, ал Уолтерс Уотсон рөлін тағы үш фильмде ойнады: "Шерлок Холмс және өлімге алып баратын әшекей" (1962), "Лондонның ең жақсы үйі" (1969) және "Күміс жалын" (1977).

Сюжет

1891 жылы Сыртқы істер министрі Лорд Редклиф Виктория патшайымынан кездейсоқ құжат алады; сол түні оның сейфінен құжат ұрланады. Шерлок Холмс пен доктор Уотсон осы істі талқылайды. Біршама уақыт жасырын күтуді шешкен Холмс, Ватсонға он жылдар бойы ағасының көлеңкесінде есімдері танылмаған кіші інісі Сигерсонға істерді тапсыратынын айтады. Теміржол станциясында Холмс хабарды Скотланд-Ярдтың тіркеу кеңсесінің кызметкері Орвилл Саккерге жеткізеді. Сигерсонның пәтеріне келген Сакер оны фехтование және қылышпен шабуылдауды жаттықтырып жатқанын көреді. Сигерсон Шерлоктың жетістіктерін қайталай алмағанына қынжырсып, ағасын "Тақсыр Холмс" деп аяқсыз сөздермен қысым көрсетеді. Содан кейін өзін Бесси Белвуд деп таныстыратын, бірақ шын мәнінде Джени Хилл, музыкалық зал әншісі келеді. Ол опера әншісі Эдуардо Гамбетти оны ұятты хат жібергені үшін шантаж жасайды деп санайды. Сигерсон Хиллдің қойылымына қатысып, оның өміріне екі рет жасалған қастандықтан құтқарады. Келесі күні ол оны гримеркасында азғырады. Ол Редклифтің сейфінен құжатты ұрлағанын және Редклифтің әкесі екенін мойындайды. Сигерсон Редклифпен кездескенде, Хиллдің шын мәнінде Редклифтің никелеріне тұрғанын біледі. Із Гамбеттиге жетеледі, ол қылмыстық гений профессор Мориартимен құжатты сатуға келісім жасады, ал шетелдік державалар оны алу үшін 50 000 фунт стерлинг ұсынды. Мориарти төлейді, бірақ сенімсіз Гамбетти құжатты операның тұсаукесері кезінде беруді ұсынады, осылайша ақшаны сақтауға уақыт алады. Сигерсон мен Сакер операға кіріп, ол тез арада хаосқа ұшырайды. Сигерсон мен Мориарти сахна артында кездесіп, Сигерсонды сыртқы балконға тіреп қоятын қылышпен шайқасады. Өлім қаупі астында Сигерсон Мориартидің ойынша құжатты беруге келіседі. Мориарти құжатты ашып, крестик-нолик ойынын көреді: Сигерсон нағыз құжатты Шерлокқа қайтару үшін орналастырған. Соңғы сахнада Сигерсон Холмс Джени мен Редклифтің тойына қатысу үшін саябақта жүгіріп барады. Саябақтағы орындықта отырған Джени Сигерсонға тойды тоқтатқанын айтады, ал Шерлок пен Уотсон жасырын түрде бақылайды. Сигерсон мен Джени қуанышпен келісіп, билейді.

Өндіріс

Джин Уайлдер Ричард Ротпен түскі ас ішкенде, Уайлдерге Шерлок Холмсты пародиалау ұсынылды, бірақ Уайлдер мұндай танымал кейіпкерді мазақ етуге күмәнін білдірді. Бір аптадан соң Рот қайтадан Уайлдерге келіп, ол Шерлок Холмс туралы фильм туралы ойлап көргені туралы сұрады. Уайлдер: "Жоқ, бірақ мен Шерлоктың өте қызғанышпен қарағыз ағасы Сиги туралы көп ойладым". Уайлдер "Жас Франкенштейн" фильмінің түсірілімі аяқталып жатқанда сценарий жазуға кірісті, сондай-ақ өзімен бірге ойнаған Мадлен Кан мен Марти Фельдман үшін рөлдер жазды. Уайлдердің сценарийі Марти Фельдманның кейіпкері, Сержант Орвилл Стэнли Сакердің атының Джон Уотсонға алғаш берілген аты, Ормонд Сакермен ұқсас екенін көрсетеді, бұл Конан Дойлдің кейіпкерлерін жақсы білуін көрсетеді. "Жас Франкенштейн" түсірілімінде Мел Брукс Уайлдерге ол енді фильмдерге сценарий жазып жатса, өзінің сценарийлерін қорғау үшін режиссерлікке көшуіне тура келетінін ескертті. "Ақылды бауырдан" кейін Уайлдер келесі он жылда тағы үш фильмге сценарий жазып, режиссерлік етіп, басты рөлде ойнады ("Әлемдегі ең ұлы махаббат" 1977 жылы, "Қызыл киімдегі әйел" 1984 жылы және "Жұлдызды бал айлары" 1986 жылы).

Кассалық жинақ

Фильм Солтүстік Америкада көрсетілім кезінде 9,4 миллион долларлық табыс әкелді.

Сыни жауап

The New York Times газетінің Винсент Канби бұл фильмін "шаттыққа шақыратын, комедиялық ойын" деп атады, ол жас Франкенштейн сияқты "жанрына деген құрмет пен жылы сезімдерге толы". Variety журналынан Артур Д. Мерфи: "Гин Уайлдер енді Брукске ақылға сыймас юмордың құрметті пантеонына қосылды, өйткені Уайлдердің сценарийі, басты кейіпкері және режиссерлік дебюті – барлығы да керемет". Chicago Tribune газетінен Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың екісін берді, оны "керексіз" деп сипаттап, Сигерсонды "тәттілікке толы фильмнің ортасында сұр кейіпкер" деп атады, ол "үлкен детективті тек атымен және кейде киімімен еске түсіреді. Мұнда шын мәнінде оқиға жоқ, тіпті құпия да жоқ". Los Angeles Times газетінен Чарльз Шамплин оны "жеңіл, оңай, шапшаң, бірақ күшпен емес, кәсіби, мейірімді және ұнамды Холмс үйіне жасалған саяхат" деп мәлімдеді. The Washington Post газетінен Гари Арнольд оны Уайлдердің жазушы-режиссерлік мансабының "құштарлықты, жігерлендіретін бастамасы" деп атады, ол "көрнекі және ойлы комедиялық қиялды жұмыста көрсетеді". The New Yorker журналынан Паулин Каел Уайлдер "актерлер үшін рөлдер жазды, бірақ олар ойнауы үшін кейіпкерлер жасамады. Ол көптеген тартымды, қызықты эпизодтарды ұсынды, бірақ актерлерді жаңа нәрсемен таң қалдыруға немесе олармен бірге оқиғаға араласуға мүмкіндік беретін ешқандай түсінік болған жоқ". The Monthly Film Bulletin журналынан Джон Пайм оны "бөлек алғанда, тұтас фильмнен жақсырақ, және негізінен Уайлдердің өзінің, Марти Фельдманның, Мадлин Канның және әсіресе, әрдайым энергиялы, резеңке бетті Дом ДеЛуиздің жеке орындарына арналған көрме" деп атады.

Үй медиасы

Фильм 2006 жылдың 4 сәуірінде DVD форматында шықты.