Кіріспе

Ұзақ мерзімді немесе "үздіксіз" бейне электроэнцефалографиялық (ЭЭГ) мониторинг – эпилепсиямен ауыратын науқастарда кеңінен қолданылатын диагностикалық әдіс. Ол пациенттің ұзақ уақыт ауруханада жатуын қамтиды, әдетте бірнеше күн немесе апталар бойы, осы кезеңде ми толқындары ЭЭГ арқылы тіркеледі және физикалық әрекеттер үздіксіз бейнебақылау арқылы қадағаланады. Эпилепсиямен ауыратын науқастарда бұл техника көбінесе ұстамалар кезінде мидың активтілігін анықтау үшін қолданылады. Осындай зерттеулерде электродтар тікелей ми бетіне орналастырылды. Жануарлар үстінде жүргізілген қосымша зерттеулер 1900 жылдардың басында жалғасты, оның ішінде 1912 жылы Владимир Владимирович Правдич-Неминскийдің, 1914 жылы Наполеон Цибулский мен Еленска Мацижинаның, ал 1924 жылы Ханс Бергердің алғашқы адам ЭЭГ тіркеуі жасалды. Бұл жетістіктер ЭЭГ-нің қазіргі заманғы техникаларына жол ашты, олар сыртқы ЭЭГ бас киімдерін пайдаланып инвазивті емес өлшемдерді жүзеге асыруға мүмкіндік береді және 1950 жылдары Уильям Грей Уолтермен қалыптастырылды. Осы оңай қолданылуы мен техникалардың негізінде, ұзақ мерзімді ЭЭГ мониторингі деп аталатын ЭЭГ мониторингінің ұзақ мерзімді әдісі әзірленді, ол ұзақ мерзімді тест форматында осы бірдей ми толқынын бақылау техникаларын қолданады. Бұл тест форматы үйде немесе клиникалар мен ауруханаларда кеңейтілген мониторингті жүргізуге мүмкіндік береді, онда бұрын стандартты ЭЭГ мониторингі қолданылмайтын еді. Екі жағдайда да, бұл ЭЭГ өлшеу техникалары мидың нейрондық топтарының әрекет потенциалын инвазивті емес өлшеуге мүмкіндік береді. Бұл электродтық түрлендіргіштерден алынған электр сигналдары дифференциалдық күшейткіштерді пайдалану арқылы шаштың немесе мидың бір аймағынан екіншісіне дейінгі потенциалдардың айырмашылығын өлшеу үшін күшейтіледі. Алынған аналогты сигнал деректерді өңдеу және сақтау үшін аналогты-цифрлық түрлендіргіш арқылы цифрлық сигналға түрлендіріледі, содан кейін нейрондық активтілікке байланысты емес сигнал шуын жою үшін сүзгіленеді. Соңғы сигнал сыртқы компьютер экранында ЭЭГ сигналдарының визуализациясы ретінде көрсетіледі. Басқа ЭЭГ техникалары бұл жасушалық жауаптарды уақыт бойынша немесе кеңістік бойынша қосып, белгілі бір іс-әрекеттер кезінде немесе белгілі бір тітіркендіргіштерге жауап ретінде мидың қай аймақтары активті екенін анықтауға көмектеседі.

Медициналық қолданысы

Ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингі эпилептикалық ұстамаларға жауапты ми қабығының аймақтары – эпилептогендік аймақтарды анықтау үшін қолданылады. Ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингі ЭЭГ-ге ұқсас, онда ми толқындары жүйке дәрігерімен, әдетте клиникалық нейрофизиология саласында білімі бар маманмен мерзімді түрде бақыланып, талданады. Невролог мониторингтің аяқталуын анықтайды және жиналған деректерді интерпретациялаудан кейін қорытынды есеп дайындайды. ЭЭГ және бейнемониторинг нәтижелері ми функциясының эпизодтық бұзылуларын және оның физикалық көріністерін сипаттау үшін пайдаланылады; көптеген жазбалар уақыт өте келе эпилептикалық ұстамалардың белгілерін және белгілі бір кезеңде ұстамалардың қаншалықты ауыр/жиі болатынын көрсетеді. Ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингінің мақсаттарына мыналар кіреді: нақты пациентте ұстамалар мидың қай жерінде басталатынын анықтау, ұстамалардың ауырлығын (өлшем бойынша), ұстамалардың жиілігін, ұстама кезіндегі физикалық белсенділіктің ұзақтығы мен айқындығын (status epilepticus, ұзаққа созылған ұстамалар немесе қалыпқа оралмаған ұстамалардың жиілеуінің көрсеткіші болуы мүмкін) және эпилептикалық ұстамаларды психогендік эпилепсия емес ұстамалардан ажырату. Бұған қоса, пациенттердің аудио жазбалары (сөзді және сөзсіз) ұстамалар кезінде тіркелуі мүмкін. Осы мәселелердің әрқайсысы пациенттің эпилепсияны емдеу үшін хирургиялық араласуға жарамдылығын бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Ересектерде ұзақ мерзімді ЭЭГ мониторингі әдетте үш процедураның біреуін қамтиды: ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингі, ұйқыдан айырылған ЭЭГ мониторингі және 24 сағаттық амбулаториялық мониторинг.

Қауіп-қатерлер / асқынулар

Ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингін дұрыс жүргізу үшін науқас ауруханаға немесе емханаға жатқызылады, онда ұйқыдан айыру әдістері немесе науқастың эпилепсияға қарсы дәрі-дәрмектерін уақытша тоқтату арқылы эпилепсиялық ұстамалар туындауы мүмкін. Осындай әдістермен бақылаудағы науқас ғана емес, ұстамалардың жиілеуіне, сондай-ақ ұстама түрінің немесе қарқындылығының өзгеруіне бейім болады. Мұндай ұстамалық мінез-құлықтың өзгеруі науқастың агрессия, психоз, өзін-өзі зақымдау сияқты бақылаусыз психикалық мінез-құлықтан зардап шегу қаупін арттырады, сондай-ақ құлау және эпистатус сияқты ұстамамен байланысты жарақаттарға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингін қолданатын бақылаудағы науқастардың қауіпсіздігіне қатысты электродтардың нашаруы және шектеулер сияқты қолданылатын жабдықтағы техникалық проблемалар да жатады. Осы қауіпсіздік мәселелерінің барлығы қызметкерлерді оқыту және білім беру арқылы шешіледі. Диагностикалық мақсаттарда қолданылғанда, ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингі басқа инвазивті ми мониторингі әдістерімен салыстырғанда салыстырмалы түрде қауіпсіз процедура болып табылады. Дегенмен, ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингі көбінесе инвазивті емес процедура болғанымен, жағымсыз оқиғалардың пайда болу мүмкіндігі сақталады. Мұндай жағымсыз оқиғалардың көбінесе дұрыс процедуралық тәртіппен алдын алуға болады. Егер жағымсыз оқиға орын алса, ауруханада жату мерзімінің ұзаруы немесе өлімге соқтығу ықтималы төмен.

Қоғам және мәдениет

Неврологтар мен науқастар үшін ұстамаларды бақылау жеңілдегендіктен, ЭЭГ және ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ ауруханада және үйде күтім көрсетудің стандартты әдісіне айналды. Осы ЭЭГ деректері мен ақпараттық журналдар пациенттің жағдайы туралы маңызды мәліметтер береді, олар басқа жағдайда дұрыс тіркелмеуі немесе байқалмауы мүмкін, сондай-ақ пациентке немесе күтіммен айналысатын адамға қауіпсіздік және бақылау сезімін сыйлайды. Ұзақ мерзімді ЭЭГ пайдалану эпизодтардың толыққанды оқиғаларын тіркеуге мүмкіндік береді, осылайша мидағы эпилептогендік аймақты анықтауға қажетті семиологиялық белгілерді ұсынады, осы оқиғалар сол жерде пайда болады. Үйдегі ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингі қаржылық жүктемені азайтады, себебі пациент ұзақ уақыт бойы ауруханада немесе күтім орталығында болмайды, сонымен қатар эпилепсияны тудыруы мүмкін факторлар орында қалуына мүмкіндік береді. Мысалы, пациенттің үйдегі әдеттері, ұйықтағанда төсегінің сезімі немесе үйдегі стресс деңгейі эпизодтың басталуына әсер етуі мүмкін. Бұл бұрмаланған деректер неврологқа эпизодтың қайда басталып, қайда аяқталғанын немесе вообще эпизод болды ма, жоқ па, анықтауға кедергі келтіруі мүмкін. Үйдегі құрылғыларды пайдалану күнделікті мамандардың деректерді жинау, жабдықты күту, жабдықтың қауіптілігі және бейнежазба құрылғысының жарықтандыру мәселелері үшін келуіне де әкелуі мүмкін. Жануарлар моделін пайдалану, сонымен қатар, адамдардағы ұстамалармен тікелей байланысты емес факторларды ескеруге мүмкіндік береді, мысалы, эпилепсиялық статус адамның өмір бойына, отбасылық тарихына және даму кезеңінде миға қалай әсер ететіні. Осылайша, ұстамалардың тұқым қуалаушылығы, таралуы және көптеген буын бойындағы жалпы дамуын жақыннан бақылауға және зерттеуге болады. Қазіргі уақытта ұзақ мерзімді бейне ЭЭГ мониторингін қолдана отырып жүргізіліп жатқан зерттеулер көбінесе C57BL/6J деп аталатын егешқұйрық моделіне бағытталған, оны мінез-құлқылық конвульсивті (CS) және электрографиялық конвульсивті емес (NCS) ұстамаларды тудыру үшін қолдануға болады. Бұл ұстамалар 4-18 апталық кезеңде бақылана алады, бұл көптеген адамдар үшін өте ұзақ мерзім. Осы егешқұйрықтарды бақылау кезінде эпизодтың ұзақтығы, қырық амплитудасы, қырық аралықтары және қырық жиілігі сияқты факторлар CS және NCS сынақ кезінде қалай дамитынын анықтау үшін мұқият бақыланады. Эпилепсиялық статустың сатыларын анықтау үшін, мысалы, Racine сатылары мен CSS индекстері сияқты шкалалар қолданылады, бұл эпизодтың ауырлығын және олардың белгілі бір цикл ішінде қалай өзгеруі мүмкін екенін анықтауға көмектеседі.