Кіріспе
Джон Сартен (24 қазан 1808 - 25 қазан 1897) – Англияда туған американ суретшісі, ол АҚШ-та мезотинт гравюрасын дамытуға бастаушы болды.
John Sartain (October 24, 1808 – October 25, 1897) was an English born American artist who pioneered mezzotint engraving in the United States.
Өмірбаян
Джон Сартен Англияның Лондон қаласында дүниеге келген. Ол сызықпен қашау өнерін үйреніп, Уильям Янг Оттлидің «Ерте Флоренция мектебі» (1826) еңбегіндегі бірнеше пластиналарды жасады. 1828 жылы ол мезотинттер жасауға кірісті. Ол Джон Варли мен Генри Джеймс Рихтерден сурет салуды оқыды. 1830 жылы, 22 жасында, ол Америка Құрама Штаттарына көшіп, Филадельфияда қоныстанды. Ол жерде Джошуа Шоу мен Мануэль де Франкадан тәлім алды. Америка Құрама Штаттарына келгеннен кейін шамамен он жыл бойы ол майлы бояумен портреттер мен пил сүйегіне миниатюралар салды. Осы уақытта ол банкноттарға виньеткалар жасаумен және кітаптарға арналған суреттерді ағашқа түсірумен де айналысты. Ол 33-дәрежелі масон болды. Ол Америка Құрама Штаттарында мезотинт қашау өнерін дамытты. 1841–1848 жылдары Джордж Рекс Грэм басып шығарған «Грэхам журналы» үшін пластиналар жасады және оның жұмысы басылымның күрт табысқа ие болуына себеп болды деп ойлады. 1843 жылы Сартен Кемпбеллдің шетелдік жарты айлық журналының редакторы және иесі атанды. Ол сонымен бірге Эклектикалық мұражайға да қызығушылық танытты, кейіннен Джон Х. Агню жеке басқару кезінде, ол тек пластиналарды қашап жасады.
"Сартейн" журналы
1848 жылы Нью-Йорктегі "Union Magazine" журналының жарты үлесін сатып алды. Ол оны Филадельфияға көшіріп, онда "Сартеннің Одақ журналы" деп аталды және 1849 жылдан 1852 жылға дейін Грэммен бірге жариялады. Осы төрт жыл ішінде ол өте танымал болды. Осы уақыт ішінде редакциялық жұмысынан және өзі байланыста болған мерзімді басылымдар үшін тұрақты түрде жасалатын гравюралардан басқа, Сартен кітаптарға иллюстрация үшін көптеген тақталар жасады. Сартен Эдгар Аллан Поның әріптесі және досы болды. 1849 жылдың 2 шілдесінде, По қайтыс болғанға дейін төрт ай бұрын, автор күтпеген жерден Филадельфиядағы Сартеннің үйіне келді. "Көзінде жабайы және қорқынышты көрініс" бар, "сары және құлпыраған" По Сартейнге оны қудалап жатқанын және қорғауға мұқтаж екенін айтты; По мойынын қырып, танымауы үшін шапыратын пышақ сұрады. Сартен оны қайшымен кесуді ұсынды. По пойызда жүргенде өзін өлтіруге сөз байласып жатқан адамдардың сөзін естігенін айтты. Сартен оны не үшін өлтіргісі келгенін сұрағанда, По "әйелдерге байланысты мәселе" деп жауап берді. Бірақ кейіннен Сартен Поға түнде өзімен бірге қалуға рұқсат бергенде, По оған бәлкім ол галлюцинация көрген болуы мүмкін екенін айтты. Бұл оқиға По қайтыс болғанға дейін төрт ай бұрын болды. Сартен сондай-ақ Аннабель Лидің алғашқы ресми басылымын, сонымен қатар По қайтыс болғаннан кейін жариялады.
Poe asked for a razor so that he could shave off his mustache to become less recognizable. Sartain offered to cut it off himself using scissors. Poe had said he had overheard people while on the train who were conspiring to murder him. Sartain asked why anyone would want to kill him, Poe answered it was "a woman trouble". However, later when Sartain let Poe stay the night with him at his house, Poe informed him that he may have been hallucinating. This incident was four months before Poe's death. Sartain's also published the first authorized printing of Annabel Lee, also posthumously.
Филадельфиядағы жылдар
Филадельфияға келгеннен кейін Сартен ондағы өнер мәселелеріне белсенді қызығушылық танытты. Ол Суретшілер қорының қоғамында, әйелдерге арналған дизайн мектебінде және Пенсильванияның Көркемсурет академиясында түрлі лауазымдар атқарды, сондай-ақ қаланың басқа да білім беру мекемелерімен тығыз байланыста болды. Ол Еуропаға бірнеше рет сапар шекті, ал 1862 жылы екінші сапарында Амстердамдағы «Artis et Amicitiæ» қоғамының мүшесі болып сайланды. 1876 жылы Филадельфияда өткен ғасырлық көрменің өнер бөліміне Сартен жетекшілік етті. Оның ондағы қызметінің құрметі ретінде Италия королі оған Италия Корольдік орденінің кавалері атағын берді. Оның архитектуралық білімі жиі қолданылды: ол Филадельфиядағы Фэрмонт паркіндегі Рудольф Симерингтің Вашингтон ескерткіші жөніндегі комиссияның жұмысына белсенді қатысты, сондай-ақ 1869 жылы Филадельфиядағы Монумент зиратында Джордж Вашингтон мен Лафайеттің ескерткіштері үшін медальондар жасады. Оның «Көп көрген қарттың естеліктері» (Нью-Йорк, 1899) атты еңбегі ерекше қызығушылық тудырады. Сартен 1897 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Ол жылы 89 жасында қайтыс болғаннан кейін Монумент зиратына жерленді. Оның өмірінің соңында Филадельфиядағы әйелдерге арналған дизайн мектебі оның 28 жылдық директорлық қызметін еске алу үшін Джон Сартейн стипендиясын құрды. 1956 жылы зират қалалық билік тарапынан жабылып, Темпл университетіне берілді, ол оны тұраққа айналдыру үшін тазартты. Сартеннің денесі талап етілмеді, ол және тағы 20 000-ға жуық талап етілмеген денелер Лаунвью зиратындағы үлкен жаппай қабірге қайта жерленді. Қабір тастары, оның ішінде зираттың 70 фут биіктігіндегі Джордж Вашингтон мен генерал Лафайеттің орталық ескерткіші және оның отбасының ескерткіші (барлығы Сартеннің жобалауымен) Делавэр өзеніне тасталды, олар Бетси Росс көпірінің негізі ретінде пайдаланылды.
Отбасы
Джон Сартен Сузанна Лонгмайт Суэйнге үйленді және олардың сегіз баласы болды. Сэмюэл (1830–1906), гравёр болған; Генри (1833–1895); Уильям (1843–1925); және Эмили Сартен суретші мамандығын меңгерді. Эмили Сартен алғашқыда әкесінің басшылығымен гравер ретінде өнермен айналысты, содан кейін 1875 жылға дейін Парижде Эварист Виталь Люминаистен сабақ алды. Уильям Сартен 24 жасқа дейін әкесінің қадағалауымен гравюра жасады. 1867–1868 жылдары Кристиан Шуссельдің жетекшілігімен және Пенсильвания академиясында оқыды. Содан кейін Парижге барып, Леон Боннаттан білім алды. 1877 жылы ол АҚШ-қа қайтып оралып, Нью-Йоркте қоныстанды, онда 1880 жылы Ұлттық дизайн академиясының мүшесі болып сайланды. Ол Америка суретшілері қоғамын құрушылардың бірі болды. Ол пейзаждар мен адам бейнелерін суреттеді.