Кіріспе

Кескелдер түрі

Пантера кескелі (Furcifer pardalis) – Мадагаскардың шығыс және солтүстік бөліктерінде тропикалық орман биомында кездесетін кескелдің бір түрі. Бұған қоса, ол Реюньон және Маврикийге, сондай-ақ АҚШ-тың Флорида штатына әкелінген.

Таксономия

Пантера хамелеоны алғаш рет француз натуралисі Жорж Кувье 1829 жылы сипаттады. *Pardalis* деген атау жануарлардың өрнектеріне сілтеме жасайды, себебі ол латын тілінде "нымырлаулы мысық" немесе "пантера сияқты дақты" деген мағынаны білдіреді. "Хамелеон" сөзі латын тіліндегі *chamaeleō* сөзінен шыққан, ол ежелгі грек тіліндегі χαμαιλέων (*khamailéōn*) сөзінен алынған. Грек сөзі "жердегі арыстан" деген мағынаны білдіретін *khamaí* ("жерде") және *léōn* ("арыстан") сөздерінен құралған. Грек сөзі аккад тіліндегі *nēš qaqqari* ("жер арыстаны") сөзін аудармалайды. Осыдан "пантера хамелеоны" деген ағылшынша атауы пайда болған. Қазіргі уақытта салыстырмалы түрде кең таралған және түсі әртүрлі болатын бір түр ретінде қарастырылса да, генетикалық зерттеулер мен шаруашылық жағдайында көбейтуден алынған мәліметтер оны бірнеше түрге бөлу қажеттігін көрсетеді.

Сипаттама

Пантер хамелеондарының ұзындығы 16-20 дюйм (40-51 см) жетеді, аналықтары әдетте аталықтарынан кіші болады. Жыныстық диморфизмнің бір түрі ретінде, аталықтарының түсі аналықтарына қарағанда әлдеқайда жарқын. Жыныстық диморфизмнің тағы бір түрі – дене мөлшері, аталықтары аналықтарынан гөрі әлдеқайда ірі және ауыр болып табылады, сондықтан дене мөлшеріндегі айқын жыныстық айырмашылық ретінде қарастырылады. Түсі орналасқан жеріне байланысты өзгереді, пантер хамелеондарының әртүрлі түсті үлгілері жиі «жергілікті түрлер» деп аталады, олар олардың табылған географиялық орнымен аталған. Носи-Бе, Анкифи және Амбанья аймақтарындағы пантер хамелеондары көк түсті болады, ал Амбилобе, Анцирананна және Самбава аймақтарындағылары қызыл, жасыл немесе қызғылт сары түсті болады. Маронцетра және Таматаве аймақтарында негізінен қызыл түсті үлгілер кездеседі. Аймақтар арасында және ішінде көптеген басқа түс фазалары мен үлгілер табылады. Аналықтары, олардың қай жерде табылғанына қарамастан, әдетте қызғылт, құмдық немесе ашық қызғылт түстермен араласқан қоңыр түсті болып қалады, бірақ әртүрлі түс фазаларында үлгілер мен түстерде шамалы айырмашылықтар бар. Барлық хамелеондар сияқты, пантер хамелеондары да ерекше аяқ-қол құрылымына ие. Әр аяқтағы бес саусақ екі және үш саусақтың топтарына біріктірілген; осы ерекше аяқтары пантер хамелеонына тар тармақтарда берік ұстауға мүмкіндік береді. Әр саусақта қабық сияқты беттерде, мысалы, тауға өрмелегенде, жақсырақ ұстау үшін өткір тырнақтар бар. Алдыңғы аяқ-қолдарында әр аяқтың сыртқы (дистальды) жағында екі, ал ішкі (медиальды) жағында үш саусақ бар. Артқы аяқтарында орналасу кері: екі саусақ медиальды біріктірілген, ал үш саусақ дистальды біріктірілген. Пантер хамелеондарының тілі өте ұзын (кейде олардың денесінен де ұзын), олар оны ауыздан жылдам созып, негізінен құрлықта тіршілік ететін жәндіктерді және өте сирек, өсімдік материалдарын ұстай алады. Тілінің ұшы жемге жабысқаннан кейін, ол тез ауызға тартылады, онда пантер хамелеонының күшті жауы оны қысып, жейді.

Ауқым

Пантер хамелеондары Мадагаскарға тән; бұл түр елдің шығыс және солтүстік-шығыс аймақтарының жазық жерлерінде кеңінен таралған. Пантер хамелеондарының кең термонейтральді аймағы бар, яғни олар дене температурасын белсенді түрде өзгертуге тырыспайтын температура диапазонына ие; сондықтан күндіз дене температурасы 24-36 градус Цельсий аралығында өзгеруіне мүмкіндік береді.

Көбею

Пантер хамелеондары кем дегенде жеті айлық болғанда жыныстық жарақаттанады.

Тұтқында

Бұл түрдің бояуы, ірілігі және тұтқындықта көбейіп өсуге бейімділігі халықаралық жануар саудасында жоғары сұранысқа ие. Пантера хамелеондары әдемі түстерінің арқасында кейде үй жануары ретінде ұсталады. Басқа хамелеон түрлерімен салыстырғанда күтімі оңай болғанымен, пантера хамелеондарын тұтқындықта ұстау көбінесе қиын деп есептеледі. Жабайы пантера хамелеондарының өмір сүру ұзақтығы қысқа; жабайыда аз ғана жануарлар бір жылдан астам өмір сүреді. Тұтқындықтағы жануарлар жабайыдағы туыстарындарынан ұзақ өмір сүруі мүмкін; дұрыс күтіммен аналықтары 3 жылға дейін, ал аталықтары 5-7 жылға дейін өмір сүре алады.