Кіріспе
Ресейлік телекоммуникация провайдері, MegaFon (МегаФон) – бұрын Солтүстік-Батыс GSM деп аталған ұялы телефон операторы, Ресейдегі екінші ірі ұялы телефон операторы және үшінші ірі телекоммуникация операторы. Ол GSM, UMTS және LTE стандарттарында жұмыс істейді. Компания Ресейде 62,1 миллион және Тәжікстанда 1,6 миллион абонентке қызмет көрсетеді. Штаб-пәтері Мәскеуде орналасқан. 2002 жылы компания бірнеше өңірлік компанияларды сатып алғаннан кейін атауын Солтүстік-Батыс GSM-нан MegaFon-ға өзгертті, соның арқасында Ресей аумағының барлығын қамтиған алғашқы GSM компаниясы болды. "МегаФон" атауы орыс тілінде мегафон сөзімен бірдей жазылып, айтылады; сонымен қатар, "мега" сөзі "үлкен" мағынасын, ал "фон" сөзі "телефон" мағынасын білдіреді.
the cellular phone operator
MegaFon (МегаФон), previously known as North West GSM, is the second largest mobile phone operator and the third largest telecom operator in Russia. It works in the GSM, UMTS and LTE standard. The company serves 62.1 million subscribers in Russia and 1.6 million in Tajikistan. It is headquartered in Moscow. In 2002 the company changed its name from North West GSM to MegaFon when it acquired several regional companies, becoming the first GSM company in Russia to cover all its territory. The name "MegaFon" in Russian is spelled and pronounced exactly like the Russian word for megaphone; other connotations are mega as "big" and fon as "telephone".
Тарих
1993 жылдың 17 маусымы – NorthWest GSM АҚ (Санкт-Петербург) тіркелген күні. Александр Малышев алғашқы Бас директор болды. Басты халықаралық инвесторлардың қатарында скандинавиялық Sonera (Финляндия), Telia International AB (Швеция) және Telenor Invest AS (Норвегия) компаниялары болды. Телекоммуникациялық жабдықты Nokia жеткізді. 1994 жыл – Ресейдегі алғашқы GSM (2G) желісінің коммерциялық жұмысын бастау. 1999 жыл – компанияның абоненттерінің саны 100 мыңнан асты. Сол кезде Солтүстік-Батыс GSM желісі Санкт-Петербург және Ленинград облысын толық қамтыды, сондай-ақ Ресейдің Солтүстік-Батысының солтүстік аймақтарында белсенді түрде кеңейді. 1999 жылдың шілдесінде North West GSM Еуропаның барлық елдерімен роуминг келісімдерін жасасқан алғашқы ресейлік оператор болды. Сол жылы Санкт-Петербург метрополитенінде Ресейде алғаш рет ұялы байланыс жұмыс істеді, ал оператордың қосымша қызметтеріне WAP арқылы интернетке қол жеткізу кірді. 2000 жыл – компания акционерлері жаппай нарыққа бағытталған жаңа стратегияны қабылдады. 2001 жылдың қарашасында Солтүстік-Батыс GSM абоненттерінің саны 500 мыңнан асты. 2002 жылдың мамырында Солтүстік-Батыс GSM абоненттерінің саны 1 миллионнан асты. 2002 жылдың 7 мамырында North West GSM АҚ брендін өзгерту барысында MegaFon АҚ болып қайта аталды. Компанияның брендін өзгерту 2002 жылдың 28 сәуірінде логотипін өзгерту арқылы басталды. Сол сәтте Солтүстік-Батыс GSM компаниясы Sonic Duo АҚ (Мәскеу), Ural GSM АҚ (Екатеринбург), Mobicom Kavkaz АҚ (Краснодар), Mobicom Center АҚ, Mobicom Novosibirsk АҚ, Mobicom Khabarovsk АҚ, MCS Povolzhie АҚ, Volzhsky GSM АҚ (Саранск, Мордовия Республикасы) компанияларымен біріктірілді. 2007 жылдың 2 қазанында MegaFon Санкт-Петербург және Ленинград облысы аумағында IMT 2000/UMTS (3G) үшінші буын желісінің алғашқы ресейлік бөлігін іске қосты. Бұл елде алғаш рет сынақ коммерциялық пайдалану үшін UTRAN (UMTS Жер үсті радиожелісі желісі) радиожелісі қосалқы жүйесі іске қосылды және 30 базалық станцияны қамтыды. 2007 жылдың 24 қазанында MegaFon Санкт-Петербург және Ленинград облыстарында 3G желісін іске қосу туралы хабарлады. Ресейде алғаш рет жаппай пайдаланушылар үшін келесі қызметтер қолжетімді болды: GPRS/EDGE технологиясының қолданыстағы GSM желілеріндегіге қарағанда он есе жоғары (2G және 2,5G) деректер беру жылдамдығында интернетке қол жеткізу, жоғары сапалы мобильді теледидар, бейнебайланыс. 2008 жылдың желтоқсанында MegaFon акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы MegaFon АҚ-ты Sonic Duo АҚ (Мәскеу), Ural GSM АҚ (Екатеринбург), Mobicom Kavkaz АҚ (Краснодар), Mobicom Center АҚ, Mobicom Novosibirsk АҚ, Mobicom Khabarovsk АҚ, MCS Povolzhie АҚ-пен біріктіру түрінде қайта ұйымдастыру туралы қаулы қабылдады. Абоненттер саны 43,2 миллионнан асты. 2009 жылдың 16 наурызында MegaFon Stolichny филиалы негізінде "PROSTO" (Тек байланыс үшін) виртуалды ұялы байланыс операторын құрды. 2009 жылдың 1 шілдесінде қайта ұйымдастыру аяқталды, енді Ресейдегі ұялы байланыс қызметтерін MegaFon АҚ Солтүстік-Батыс, Столичный, Кавказ, Орталық, Волга, Урал, Сібір және Қиыр Шығыс филиалдары көрсетеді. 2009 жылдың 25 қыркүйегінде TT mobile АҚ брендін өзгерту туралы хабарланды. Жаңа компанияның атауы – MegaFon Таджикистан. 2010 жылдың 1 наурызынан бастап Ostelecom АҚ Цхинвали облысында (Грузияның оккупацияланған аумағы) MegaFon брендімен телекоммуникациялық қызметтер көрсетуді бастады. 2010 жылдың маусым айында MegaFon Synterra компаниясының 100% акцияларын сатып алды, бұл желілік инфрақұрылымды нығайту және алыс қашықтыққа байланыс, интернетке тікелей және мобильді кеңжолақты қол жеткізу, сондай-ақ конвергенциялық қызметтер нарығындағы позицияларды нығайту үшін жасалды. Үш айдан кейін MegaFon акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы Synterra компаниясынан PeterStar АҚ 100% акцияларын сатып алуды бірауыздан мақұлдады. 2010 жылдың үшінші тоқсанының қорытындысы бойынша MegaFon мобильді байланыс операторының табысы бойынша екінші орында тұрды. 2010 жылдың үшінші тоқсанының қорытындысы бойынша MegaFon қосылған құнға қызмет көрсетуден (VAS) түскен түсімдердің үлесі бойынша Үш ірі оператордың арасында көшбасшы болды. 2010 жылдың қорытындысы бойынша MegaFon Ресейдің ұялы байланыс провайдерлері арасында абоненттер саны бойынша екінші оператор (МТС-тен кейін) болды. 2010 жылдың қорытындысы бойынша MegaFon Ресейдің ірі үш операторының ішіндегі кіріс бойынша екінші орынға ие болды. 2011 жылдың 20 шілдесінде TT mobile АҚ брендін өзгерту туралы хабарланды. MLT бренді MegaFon Tajikistan болып қайта аталды. 2011 жылдың желтоқсанында компания MegaLabs құрды, 100% еншілес компания, бұл қосымша қызметтерді жобалау және іске қосудың бірыңғай орталығы. 2012 жылдың тамызында MegaFon Ресейде алғашқы смартфонды – Megafon Mint-ті, жаңа Intel Atom (кристаллдық жүйе) процессормен шығарды. 2013 жылдың желтоқсанында компания кабельдік теледидар хабар таратуға лицензия алды. 2014 жылдың қаңтарында компания төртінші буын желілерінде халықаралық роуминг деректерін іске қосты. Қызмет алғашқы болып Швейцария және Оңтүстік Корея елдерінде қолжетімді болды. Сол айда MegaFon бас директоры Иван Таврин VK.com-ның 12% үлесін, Ресейдегі ең танымал әлеуметтік желінің негізін қалаушысы Павел Дуровтан сатып алды. 2014 жылдың ақпанында MegaFon директорлар кеңесі SMARTS Volgograd компаниясының 100% дауыс беру үлесін сатып алу туралы келісімді мақұлдады, бұл компания SMARTS ұялы фирмасының бөлімшесі болып табылады және елдің Волга және орталық аймақтарын қамтиды. Сол айда MegaFon Мәскеудегі Саябақ сақинасының ішінде LTE Advanced (LTE A) желісінің фрагментін коммерциялық түрде іске қосты. Бұрын MegaFon LTE A желісін 2014 жылғы Сочидегі қысқы Олимпиадада сынап көрді. Бұл үшін MegaFon 2600 МГц диапазонындағы жиілік спектрінің ерекше комбинациясын және Skartel желілік ресурстарын мобильді виртуалды желі операторы (MVNO) ретінде пайдаланды. 2021 жылы компанияның кірісі 313 миллиард рубльді құрады. 2022 жылдың наурызында MegaFon GSMA қауымдастығынан шығарылды. 2023 жылдың сәуір айында MegaFon АҚШ санкцияларына түсті, себебі ол ресейлік миллиардер Әлішер Усмановқа тиесілі USM компаниясының құрамында болды. MegaFon санкцияларды "әділетсіз және заңсыз қадам" деп мәлімдеді және ЕО санкцияларына қарсы шағымдануға көшті.
Жабдықтар брендтілігі
2015 жылдан бастап компания "MegaFon" брендімен аппараттық өнімдерді өндіруді бастады. Оларға стационарлық және ұялы телефондар кіреді.
Меншік
Компания 2012 жылы Мәскеу және Лондон қор биржаларында листингке шықты. 2018 жылдың шілдесінде компанияның директорлар кеңесі енді ашық компания болу стратегиялық маңызға ие емес екенін және нарықтан GDR акцияларын қайта сатып алып, бастапқыда Лондон қор биржасынан шығуға тырысатынын хабарлады. GDR акциялары 2018 жылдың қазан айында Лондонда саудадан алынып тасталды. GDR акцияларын қайта сатып алу компанияның 75%-дан астам үлесін біріктірді, бұл 2018 жылдың желтоқсанында аз үлесті акционерлерге міндетті ұсыныс жасауға себеп болды. Акциялар 2019 жылдың маусым айында Мәскеу биржасынан шығарылды. Қазіргі таңда компания акциялары USM Telecom (43,68%) және USM-нің толық иелігіндегі AF Telecom Holding (56,32%) арасында бөлінген.
Грузия
Грузияның Ұлттық коммуникация комиссиясы (GNCC) «МегаФонды» заңсыз бизнес-операцияларға және Грузияның әскери және экономикалық аннексиясына қатысқандығы үшін айыптады. GNCC мәліметінше, «МегаФон» компаниясы 2005 жылдан бастап Грузияның қақтығыс аймақтарында, әсіресе Оңтүстік Осетия аймағында лицензиясыз ұялы телефон байланысын қамтамасыз еткен. Компания негізінен ТМД бейбітшілік мандаты бойынша Грузияда орналасқан Ресей әскери күштерінің дислокацияланған аймақтарын қамтыды. Қалған аумақты негізінен «Geocell» Ltd. және «Magticom» грузин ұялы байланыс операторлары қамтыды. 2008 жылдың көктемінде GNCC Грузияның ұялы байланыс компанияларынан аймақтағы байланыс құрылғыларының бұзылуы және «МегаФон» антенналарының орнатылуы туралы шағымдар алды. GNCC «МегаФонның» лицензиясыз байланысын анықтау үшін мониторингтік сапарлар жүргізді. GNCC «МегаФон» компаниясына екі айыппұл салды: біріншісі – 2008 жылдың шілдесінде 5000 GEL (3750 АҚШ доллары), екіншісі – бұзушылықтың қайталануы үшін 500 000 GEL (шамамен 350 000 АҚШ доллары) көлемінде, 2008 жылдың қыркүйегінде. Грузия заңнамасында заңсыз кәсіпкерлік қызметі үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылғандықтан, GNCC Грузияның Бас прокурорына «МегаФон» компаниясы жасаған бұзушылықтар туралы хабарлады. Грузияның Бас прокуроры «МегаФон» компаниясының негізгі лауазымды тұлғаларына қарсы қылмыстық іс қозғауды күткен. 2008 жылдың 2 қазанында Тбилиси қалалық соты GNCC шешімін қолдап, «МегаФонды» Грузияда лицензиясыз телекоммуникациялық қызметтер көрсету үшін жауапты деп тапты. «МегаФонның» екінші әкімшілік айыппұлға қатысты апелляциялық шағымы 2008 жылдың қарашасында Тбилиси қалалық сотында қаралуға тиіс еді.
Тажикстан
Ресейден тыс жерде MegaFon-ның жалғыз еншілес компаниясы – Тәжікстанның TT Mobile компаниясы.
Сын
2012 жылдың қарашасына дейін MegaFon компаниясы Ресей телекоммуникация және тұтыну нарығы органдарынан 63 миллион абонентімен жасалған келісімшарттарды өзгерту және оларды Ресей заңнамасының талаптарына сәйкес келтіру туралы бірнеше тапсырыс алды. MegaFon компаниясының Ресей арбитраждық соттарында осы тапсырыстарға шағымдану әрекеттері сәтсіз аяқталды. Сондай-ақ 2012 жылы Ресей соттарындағы бірнеше арбитраждық іс бойынша MegaFon тұтынушылардың құқықтарын бұзғандығы туралы шешім қабылданды. MegaFon Ресей заңнамасының талаптарын орындамады және Федералды байланыс агенттігі Россвязьға заңмен талап етілетін сәйкестік сертификаттарын ұсынбады. 2021 жылдың 28 қаңтарында Либералды-демократиялық партиясының депутаттары ресейлік оппозиционер Алексей Навальныйға жасалған улануға жауап ретінде британдық футбол клубтарымен байланысты ресейлік олигархтарға (оның ішінде MegaFon атқарушы директоры Алишер Усманов және «Челси» клубының иесі Роман Абрамович) санкциялар салуды ұсынды.