Кіріспе

Тетрасульфур тетранитриді — формуласы S4N4 болатын бейорганикалық қосылыс. Бұл жарқын қызғылт сары, түссіз кристалдық қосылыс күкірт нитридінің ең маңызды екі элементті қосылысы болып табылады, яғни құрамында тек күкірт пен азот элементтері бар қосылыстар. Ол көптеген S N қосылыстарының алғышарты болып табылады және оның ерекше құрылымы мен байланысы үшін үлкен қызығушылық тудырады. Азот пен күкірттің электронегативтіліктері ұқсас. Атомдардың қасиеттері осылай өте ұқсас болғанда, олар көбінесе ковалентті байланысқан құрылымдар мен қосылыстардың кең отбасын құрайды. Дейін, көптеген S N және S NH қосылыстары белгілі, олардың негізгісі ретінде S4N4 саналады.

Құрылымы

S4N4 D2d нүктелік топтық симметриясы бар ерекше "экстремалды бишек" құрылымын қабылдайды. Оны күкірт пен азот атомдары кезектесіп орналасқан (гипотетикалық) сегіз мүшелі сақинадан (немесе қарапайым тілмен айтқанда, "деформацияланған" сегіз мүшелі сақинадан) туындаған нұсқа ретінде қарастыруға болады. Сақинадағы күкірт атомдарының жұптары 2,586 Å қашықтықта орналасқан, бұл бір кристаллдық рентгендік дифракция арқылы анықталған, тор тәрізді құрылымға әкеледі. Траннсанулярлы S–S өзара әрекеттесулерінің мәні әлі де зерттелуде, себебі бұл қашықтық ван дер Ваальс қашықтықтарының қосындысынан әлдеқайда қысқа, бірақ молекулалық орбитальдық теория тұрғысынан түсіндірілген.

Қышқыл- негіз реакциялары

S4N4 азот арқылы SbCl5 және SO3 сияқты күшті Льюис қышқылдарына байланысып, Льюис негізі ретінде әрекет етеді. Бұл аддукттарда құрылым бұрмаланған. S4N4 Васка комплексімен ([Ir(Cl)(CO)(PPh3)2]) окистелу қосылу реакциясына түсіп, екі күкірт және бір азот атомы арқылы байланысқан алты координациялық иридий комплексін құрайды.

Қауысқан қосылыстар

Селеннің аналогы – Se4N4, тетраселен тетранитриді.

Қауіпсіздік

S4N4 соққыға сезімтал. Таза үлгілер элементтік күкірт қоспасы бар үлгілерге қарағанда соққыға көбірек сезімтал.