Кіріспе
Лендерс бәліштері – Америка Құрама Штаттарында алдын ала қаптамаланған бәліш индустриясын құраған бәліш бренді. 1927 жылы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында Лендер отбасымен құрылған, ол Солтүстік Америкада бәліштерді маркетингтеу, тарату және сату саласында жетекші болды. Лендерс мұздатылған бәліштерді енгізіп, супермаркеттерде алғашқы қаптамаланған бәліштерді сатты және ақырында әлемдегі ең ірі бәліш өндірушісіне айналды. Компания 1984 жылы Kraft Foods компаниясына сатылды. 2003 жылы ол Pinnacle Foods құрамына кірді. 1994 жылы бөлме температурасындағы жаңа бәліштерді өндіру басталды. 2012 жылы Лендерс компаниясының кірісі шамамен 70 миллион доллар құрады. 2018 жылы Pinnacle Foods компаниясы Conagra компаниясына сатылды, кейін Лендерс бәліштері Pinnacle компаниясынан Bimbo Bakery компаниясына сатылды.
Lender's Bagels is a brand of bagels that pioneered the pre packaged bagel industry in the United States. Established in 1927 in New Haven, Connecticut, by the Lender family, it became a North American leader in the marketing, distribution and sales of bagels. Lender's introduced frozen bagels and sold the first packaged bagels in supermarkets, eventually becoming the world's biggest bagel producer. The company was sold to Kraft Foods in 1984. In 2003, it became part of Pinnacle Foods. In 1994 it began production of room temperature fresh bagels. In 2012, Lender's revenue was about $70 million. In 2018 Pinnacle foods was sold to Conagra, which then sold Lender's Bagels out of Pinnacle to Bimbo Bakery.
Басталуы
Lender's Bagel Bakery компаниясын Польшаның Хелм қаласынан шыққан еврей нан пісірушісі Гарри Лендер құрды. Ол 1927 жылдың тамызында Люблиннен АҚШ-қа көшіп келген. Оның тегі – "ауылдық тұрғын" немесе "ауылдық жерде тұратын адам" деген мағынаны білдіретін идиш тіліндегі сөздің транслитерациясы (қазіргі Германияның Länder аймақтарымен салыстыруға болады). Алғаш Пасаик қаласында (Нью-Джерси) бәліш пісіретін шеберханада жұмыс істегеннен кейін, Лендер Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында Оак көшесіндегі жеке шеберханасын 600 долларға сатып алды. Ол отбасын АҚШ-қа шақырып, 1929 жылдың 30 желтоқсанында олар келді. Ол кезде Нью-Хейвеннің халқы 162 мыңнан асып, олардың көп бөлігі жаңадан көшіп келгендер еді. 25 мың яһуди халқы – қала тұрғындарының шамамен алтыдан бір бөлігін құрады. "Нью-Йорк бәліш шеберханасы" деп аталған Лендердің бәліш шеберханасы – АҚШ-та Нью-Йорк қаласынан тыс ашылған алғашқы бәліш шеберханаларының бірі болды. 2007 жылы алғашқы Лендердің бәліш шеберханасының орны ойын алаңына айналдырылды; ол Гарри Лендердің ұлдарының бірінің есімімен аталып, "Мюррей Лендер ойын алаңы" деп берілді. 1934 жылы Лендер Нью-Хейвеннің көпұлтты ауданындағы үлкен итальяндық нан пісіретін орнына көшті. Ол бұл процесті құпия ұстады, бірақ екі жылдан кейін шеберхана мұздатылған бәліштерді қатемен жеткізіп, құпия ашылды. Алғашқыда клиенттер ашуланды, бірақ бұл бәліштердің соңғы екі жылда оларды қанағаттандырған бәліштермен бірдей екенін түсінгенде, олардың ықыласына ие болды. "Нью-Йорк бәліш шеберханасы" мұздатылған бәліштерді сатуға кірісті, оларды Нью-Хейвеннен тыс жерлерге, мысалы, яһудилер арасында танымал болған Кэтскилл курорттарына жеткізді. Оның бизнесі бәліштердің жаңа түрлерін жасады, ал өндіріс еңбекке көп күш жұмсалатын ашық, жалпақ пештерден айналмалы пештерге көшірілді.
Үлкен ауқымды кеңейту
1965 жылы нан пісіру зауыты, қазір "Лендерс Бейгел Бейкері" деп аталады, кеңейту үшін жеткілікті резервтік қуаты болу үшін Вест-Хейвендегі Бостон Пост-Жолындағы зауытқа көшірілді. Бизнес өте жылдам өсті, сондықтан бір жылдың ішінде нан пісіру зауыты толық қуаттылықпен жұмыс істеді. 1974 жылы Lender’s өзінің басты бәсекелесін – Нью-Йорктің Буффало қаласындағы Abel’s Bagels компаниясын сатып алды. 1978 жылы отбасы Коннектикут штатының Ориндж қаласында “H. Lender and Sons” деген атпен бәліштерді сататын мейрамхана ашты; екі жылдан кейін Хамденде тағы біреуін ашты. Lender’s Bagels компаниясы Kraft Foods компаниясына сатылғаннан кейін, мейрамхананың атауы S. Kinder Restaurants болып өзгертілді. Атаудың шығу тегі – идиш тіліндегі “esst, kinder” деген сөздері, яғни “же, балалар”. Марвин мен Мюррей Лендер басшылығымен Lender’s Bagels ақырында жоғары деңгейде автоматтандырылған нан пісіру зауытына айналып, қазіргі заманғы автоматтандырылған бәліш зауытының негізін қалады. Компания Вест-Хейвенге көшкен кезде алты қызметкерден 1984 жылы 600-ге дейін өсті, жылына 750 миллионнан астам бәліш шығаратын төрт зауыттан шамамен 60 миллион долларлық бәліш сатады. Өнеркәсіпке қосқан үлесін мойындау үшін ол Ұлттық Тоңазытылған Тағамдар Қауымдастығының төрағасы болып сайланды және Халықаралық Дели-нан пісіру қауымдастығы мен Тоңазытылған Тағамдар Қауымдастығының Даңқ залына енгізілді. Халықтың денсаулыққа пайдалы тағамдарға қызығушылығының артуына және ақ нанның танымалдылығының төмендеуіне жауап ретінде ол бәліштерді табиғи пісірілген өнім ретінде насихаттауды бастады, ал Lender’s Bagels өнімдерінің қаптамасына өз еркімен тамақтану құндылығы туралы ақпаратты қосатын алғашқы өнімдердің бірі болды. Мюррей Лендер Джонни Карсонның “The Tonight Show” бағдарламасына қонақ ретінде қатысты. Ол Әулие Патрик күніне арналған жасыл бәліштерді, президент Линдон Б. Джонсонның Овалдық кеңселерде тамақтанып жатқанда суретке түсуі үшін овал пішіндес бәліштерді және 1983 жылы G7 саммитіне қатысқан әлемдік көшбасшылардың бейнесінде жасалған миниатюралық безендірілген “бағалы бас” бәліштерін жасады.
Жаңа меншік иелері
1984 жылдың көктемінде Лендер отбасы Лендердің тоңазытылған бәліштерін Kraft Foods компаниясына сатты, бірақ Марвиннің келесі екі жыл бойы президент, ал Мюррейдің өкіл болып қалатыны туралы шарт қойды. Мюррей Лендер сатуды өзіне тән стильде, "ғасырдың үйлену тойы" деп жариялады. Мюррей мен Марвин 2 метрлік Лендер бәліші "Ленді" жаңа жарға, Kraft Philadelphia брендінің қаймақ ірімшігі "Филге" кездесу үшін жолаққа шығарды. Соңғысы жыл сайынғы "Бейгелфест" фестивалінің орны және бүгінгі күнгі жұмыс істеп тұрған жалғыз Лендер бәліш зауыты. Крэфт, Лендер бәліштерін жарнамалауға жылына 12-15 миллион доллар жұмсап, 1996 жылы компанияны Kellogg Company компаниясына 455 миллион долларға сатты. Сарапшылар Келлогтың жаңа бәліштерге деген сұраныс артып келе жатқанда, тоңазытылған өнімге инвестиция салғанын сынады. 1999 жылдың қазан айында Келлог бизнесті Сан-Францискодағы Aurora Foods компаниясына 275 миллион долларға сатты және 2000 жылдың наурыз айында Нью-Хейвен зауытында өндірісті тоқтатты. 2003 жылы Aurora компаниясын Pinnacle Foods сатып алды, ал ол 2007 жылдан бері Blackstone Group компаниясының еншілес кәсіпорны. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, Lender's Bagels бренді әртүрлі бәліштерді шығаруда, оның ішінде басқа бәліштерге қарағанда көбірек диеталық талшық және белок қамтитын Healthy Grain бәліш бренді де бар. 2011 жылы Lender's компаниясының кірісі 23,4 миллион 6 бәліштен тұратын жиынтықтың сатуынан 40,9 миллион доллар, 7,6 миллион тоңазытылған бәліштен 12,7 миллион доллар, ал 15,8 миллион салқындатылған бәліштен 28,2 миллион доллар құрады. Чикагодағы SymphonyIRI Group нарық зерттеу компаниясының мәліметінше, Lender's әр сегментте ең көп сатылатын бренд. 2012 жылы Lender's Bagels сату көлемі 70 миллион доллардан асты. Бұл бағалау көптеген сарапшылар, әсіресе Нью-Йорк тұрғындары тарапынан сынға алынды, олар тек жаңа піскен бәліш ғана нағыз бәліш екенін айтты.