Кіріспе

Сонарды төмендетуге және дыбысты өзгертуге арналған плиткалар

NOTOC

Анехоикалық плиткалар – әскери кемелер мен су асты кемелерінің сыртқы қабықтарына, сондай-ақ анехоикалық камераларға жабылатын, мыңдаған кішкентай қуыстардан тұратын резеңке немесе синтетикалық полимер плиткалар. Олардың екі функциясы бар: белсенді сонардың дыбыс толқындарын сіңіріп, кері сигналды азайту және бұрмалау арқылы оның тиімді радиусын төмендету. Сондай-ақ, кемеден шығатын, әдетте қозғалтқыштарынан таралатын дыбыстарды әлсіретіп, пассивті сонармен анықтау қашықтығын қысқарту.

Үшінші рейхтегі даму

Эхосыз плиткалар технологиясын екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кригсмарин әзірледі. Ол «Альберих» кодолық атымен, Рихард Вагнердің «Нибелунгтер сақинасы» музыкалық драмасындағы Рейн алтынының көрінбейтін күзетшісі – ер жұлдызының атымен аталады. Жабыншама шамамен төртбұрышты, белгілі қалыңдықтағы табақтардан тұрады және екі түрлі диаметрде тесіктер қатарымен жабдықталған: бірінің диаметрі болса, екіншісінің – . IG Farben компаниясы бұл плиткаларды арнайы жасалған синтетикалық каучук ретінде шығарды. Олар тұрақтандырылған, полярлы емес, жоғары молекулалық салмақты полиизобутилен гомополимерін, төмен температурада серпімділік қасиеттерімен қолданып жасалған. Каучук материалы «Oppanol» тауарлық белгісімен танымал болды. Материал біртекті емес, ішінде ауа қуыстары болды; осы қуыстар ASDIC-тің әлсіреген көрінісіне себепкер болды. Жабыншама 10-18 кГц жиілік диапазонында эхоны 15%-ға дейін азайтатын. Дегенмен, эхоның бұл нашарлауы су қысымының әсерінен қысылатын қуыстарға байланысты, барлық тереңдікте біркелкі болмады. Жабыншаманың қосымша артықшылығы – ол дыбыс өткізбейтін материал ретінде әрекет етіп, U- қайықтың өзінің қозғалтқыш шуын басаңдататын. Алғашқыда жабысқақтың синтетикалық каучукты қысым корпусымен және қаптамамен біріктіруге жеткіліксіз күші бар екені анықталғандықтан, қиындықтар туындады. Сонымен қатар, жабыншама қайықтың жылдамдығын айтарлықтай төмендетті. Жабысқақ материалмен байланысты мәселелер 1944 жылдың соңына дейін толық шешілмеді. Жабыншаманы жағу үшін арнайы жабысқақ және сақтық қажет болды, U- қайықта мыңдаған сағаттарға созылған желімдеу және қадау жұмыстары жүргізілді. Жаңа жабысқақты сынаған алғашқы U- қайық – U 480, VIIC типіндегі қайықта іске қосылды. Германия тарапынан ұсынылған зерттеулер мен технологиялар негізінде жасалған эхосыз жабыншаманы жапондық суасты қайықтары да қолданды, бірақ олардың құрамы Альберих немесе Тарнматте сияқты неміс каучугінен жасалған плиткалардан мүлдем өзгеше болды.

Қазіргі қолданысы

Соғыстан кейін бұл технология 1960 жылдардың соңына дейін қолданылмады, содан кейін Кеңес Одағы өзінің су асты кемелерін резеңке плиткалармен қаптауға кірісті. Бастапқыда плиткалар түсіп қалуы мүмкін еді, бірақ технология жетілген сайын, плиткалардың су асты кемелерінің дыбыстық қолтаңбасын (акустикалық белгілерін) айтарлықтай азайтуға көмектесетіні анық болды. Қазіргі ресейлік плиткалардың қалыңдығы шамамен 100 мм, және олар су асты кемелерінің дыбыстық қолтаңбасын 10-нан 20 децибелге дейін төмендеткен (яғни бастапқы күшінің 10%-дан 1%-ға дейін). Қазіргі плиткалар әртүрлі тереңдікте нақты дыбыс жиіліктерін жасыру және шағылыстыру үшін әр түрлі өлшемдегі қуыстармен бірнеше қабаттан тұрады. Теңіз инженерлері су асты кемесінің бөліктерін жабу үшін әртүрлі материалдарды қолдана алады, олар корпустың ішіндегі сол жердегі механизмдерге тән нақты жиіліктерді жұтуға қажет. Корольдік теңіз күштері 1980 жылы дыбыс өткізбейтін плиткаларды қолдана бастады, ол екінші рет күрделі жөндеуден өткен кезде орнатылды. АҚШ Әскери-теңіз күштері де 1980 жылы Batfish су асты кемесімен бірге дыбыс өткізбейтін плиткаларды қолдана бастады. Соңғы жылдары дерлік барлық заманауи әскери су асты кемелері дыбыс өткізбейтін плиткаларды пайдалану үшін жобаланған.