Кіріспе

Адам күшімен жұмыс істейтін қозғалтқыштың бір түрі – доңғалақты тісті дөңгелек немесе жүгіру жолағы. Ол сыртқы түрімен су дөңгелегіне ұқсауы мүмкін, ал оны адам аяқтарымен педальдарды басып (жүгіру жолағы) немесе адам немесе жануар ішінде тұрып (доңғалақты тісті дөңгелек) айналдыру арқылы жұмыс істеуге болады. Бұл құрылғылар қазірде қуат алуға немесе жазалауға қолданылмайды, ал "жүгіру жолағы" термині орында жүгіруге, серуендеуге немесе басқа да жаттығулар жасауға арналған жаттығу құралын білдіреді.

Тарих

Төңкергіштер су көтеру, крандарды қозғалуға келтіру немесе астық ұнтақтау үшін қолданылған. Олар грек және римдік әлемінде кеңінен қолданылды, мысалы, суды құрғатуға арналған кері ағынды су доңғалағында. Олар орта ғасырларда готикалық соборларды салу кезінде тастарды көтеру үшін жиі пайдаланылды. 1225 жылға қатысты әдеби сілтеме бар, ал бір төңкергіш кран Дербиширдегі Честерфилд қаласында сақталған және Мұражайда орналасқан. Ол 14 ғасырдың басына жатсады және 1947 жылы алынып тасталғанға дейін шіркеу мұнарасының үстінде орналасқан. Олар Ренессанс дәуірінде Флоренция соборын салу кезінде Брунеллескинің жұмысында кеңінен қолданылды. Ұлыбританиядағы ерте Виктория дәуірінде түрмелерде жазалау түрі ретінде қылмыстық жүгіру тетіктері пайдаланылды. 1827 жылы "The Times" газетінде жарияланған, ал 1838 жылы Уильям Хоунның "Кестелік кітабында" қайта басылған мәліметтерге сәйкес, тұтқындардың күніне орташа жүретін қашықтығы әртүрлі болды: Льюс түрмесінде 6600 вертикальді футқа тең, ал Уорвик түрмесінде жаз айларында он сағат ішінде 17000 вертикальді футқа дейін. 1902 жылы британ үкіметі төңкергішті жазалау құралы ретінде пайдалануға тыйым салды.