Жаңа Оңтүстік Уэльс Либерал партиясының тарихы

Кіріспе

Орталық оң жақ

Фракциялар: Орталық және көбінесе Жаңа Оңтүстік Уэльс Либералдық партиясы деп танылатын бұл партия, Австралия Либералдық партиясының Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы бөлімшесі болып табылады. Қазіргі уақытта партия Жаңа Оңтүстік Уэльсте Ұлттық партиямен коалиция құрып оппозицияда отыр. Бұл партия Австралияның материгіндегі оппозициядағы федералды Либералдық партияның бір бөлігі, Тасмания бұл ерекшелік болып табылады. 1944 жылдың қазанында Либералдық партия құрылғаннан кейін, 1945 жылдың қаңтарында Либералдық партияның Жаңа Оңтүстік Уэльс бөлімшесі құрылды. Сонымен қатар, келесі айларда Демократиялық партия және Либералды-Демократиялық партия Либералдық партияға қосылып, жаңа партияның Жаңа Оңтүстік Уэльс бөлімшесімен алмастырылды. Құрылғаннан бері 74 жыл ішінде партия сегіз штаттық сайлауда жеңіске жетті, ал Еңбек партиясы 13 штаттық сайлауда жеңіске жеткен. Партия 27 жыл (1965 жылдан 1976 жылға дейін, 1988 жылдан 1995 жылға дейін және 2011 жылдан 2023 жылға дейін) үкіметте болды, ал Еңбек партиясы 46 жыл үкіметте болды. Сегіз лидер Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі болды; олардың бесеуі – сэр Роберт Аскин, Ник Грейнер, Барри О’Фаррелл, Майк Бэйрд және Гладис Бережиклиан кем дегенде бір штаттық сайлауда жеңіске жетті.

Өмірбаян

1943 жылғы федералды сайлаудан кейін Либералды-демократиялық партия (ЛДП), Біріккен Австралия партиясы (БАП) және Ұлттық партия жаңа партия құру мақсатында бірігу туралы келісімдерді бастады, оған Демократиялық партия деген ат беру ұсынылды. Либералды-демократиялық партия (ЖОУ) 1943 жылдың сәуір және мамыр айларында бірнеше ай бұрын құрылған жаңа партиялар еді. 1943 жылдың қараша айына қарай келіссөздер дерлік аяқталып, бірігуге мүмкіндік туды. Аудандық партия бірігуге қатысудан бас тартты, бірақ жаңа партиямен ынтымақтастыққа дайын екенін білдірді. Дегенмен, 1943 жылдың 24 қарашасында өткен біріктіру конференциясында ЛДП UAP хатшысы Х.У. Хорсфилдті жаңа партияның хатшысы қызметінде қалдыруға және оның қызметкерлерін сақтап қалуға келіспегендіктен конференциядан шығып кетті. Сол конференцияда Ұлттық партия мен Жаңа Оңтүстік Уэльс Демократиялық партиясы бірікті. Осылайша ЛДП Демократиялық партиядан тәуелсіз күйінде қалды. Демократиялық партияның алғашқы басшысы бұрынғы премьер-министр Александр Мейр болды, бірақ ол 1944 жылдың 2 ақпанында отставкаға кетіп, 10 ақпанда Реджинальд Уивер оның орнына келді. Сайлауда Уивер басқарған Демократиялық партия дауыстардың 19%-ын және Заңнамалық Ассамблеядағы 90 орынның 12-сін жеңіп алды. Алайда ЛДП дауыстардың 4%-дан азын алып, бір мандатқа ие бола алмады. Демократиялық партияның хатшысы Хорсфилд 1944 жылдың 26 шілдесінде отставкаға кетіп, ЛДП пен Демократиялық партияның қайтадан бірігуіне жол ашты. Бірақ федералды UAP басшысы Роберт Мензиес қазан айындағы конференцияда "либералды бағыты бар" жаңа саяси қозғалыс құруды жоспарлап отырғанын жариялағаннан кейін екі күн өткен соң ЛДП мен Демократиялық партия арасындағы келіссөздер тоқтап, партиялардың бірігуі орындалмады. Либералды партияның Жаңа Оңтүстік Уэльс бөлімшесі 1945 жылдың 4 қаңтарында құрылып, уақытша басшылық тағайындалды, оның құрамында 20 ЛДП және Демократиялық партия мүшелері болды, олардың ішінде Уайт, Уивер және Билл Спунер есімдері бар. ЛДП ұсынған Спунер 9 қаңтарда алғашқы төраға болып тағайындалды. ЛДП Либералды партияның құрылуын қолдады және 1945 жылдың 15 қаңтарында Либералды партияға ресми түрде қосылды. Демократиялық партия да құрылуды қолдады, бірақ Либералды партияның аймақтық бөлімшесі толық құрылғанша таратылуды кейінге шегерді. Уивер және Демократиялық партияның парламенттік мүшелері Либералды партия басшылығының Демократиялық партия мүшелері мен жақтастарына қатысты көзқарасына наразылық білдірді, ал Уивер 1945 жылдың ақпан айында штаттық Либералды партияның уақытша кеңесінен отставкаға кетті. Бірақ ол 1945 жылдың наурыз айында отставкасын кері алып, Демократиялық партияның барлық парламенттік мүшелері Либералды партияға қосылатынын мәлімдеді. 1945 жылдың ақпанында өткен сайлауда Либералды партия мүшесі Эрик Херншоу Жаңа Оңтүстік Уэльс парламентіне сайланды. Демократиялық партияның парламенттік мүшелері, соның ішінде Уивер сол кезде Либералды партияға қосылмағандықтан, Херншоу Жаңа Оңтүстік Уэльс парламентіне Либералды партияның алғашқы мүшесі болды. Уивер және басқа да Демократиялық партия парламенттік мүшелері 1945 жылдың 20 сәуірінде Либералды партияға қосылып, Уивер ЖОУ Либералды партиясының алғашқы парламенттік басшысы болды. Сол күні Манли округінен тәуелсіз депутат және бұрынғы UAP мүшесі Альберт Рид те Либералды партияға қосылды. Осылайша Либералды партияның заң шығарушы ассамблея мүшелерінің саны 14-ке жетті. Уивер сол жылдың қараша айында қайтыс болды, ал оның орнына Мейр ЖОУ Либералды партиясының басшысы болды. Мейр төрт айдан кейін 1946 жылдың наурыз айында Австралия Сенатына сайлауға түсу үшін отставкаға кетіп, оның орнына партия басшысы ретінде Вернон Третт тағайындалды. Третт келесі сегіз жыл бойы штаттық парламенттегі оппозициялық Либералды партияны басқарды.

After the 1943 federal election, the Liberal Democratic Party (LDP), United Australia Party (UAP) and Commonwealth Party began discussions on a merger to form a new party, proposed to be also named Democratic Party. The Liberal Democratic Party (NSW) were new parties formed a few months prior in April and May 1943 respectively. By November 1943, discussions were almost completed and unity was likely. The County Party refused to join in the merger but expressed they would co operate with the new party. However, during the unity conference on 24 November 1943, the LDP walked out of the conference as they were not willing to support retaining the secretary of the UAP, H. W. Horsfield, as the secretary of the new party, as well as retaining members of his staff. Instead, during the same conference, the Commonwealth Party and the New South Wales Democratic Party. As such, LDP remained a separate party to the Democratic Party. The initial leader of the Democratic Party was the former premier Alexander Mair, but he resigned on 2 February 1944 and was replaced by Reginald Weaver on 10 February. At the election, the Democratic Party led by Weaver won 19% of the vote and 12 of the 90 seats in the Legislative Assembly. However, the LDP received less than 4% of the primary vote and did not win a seat. Horsfield, the secretary of the Democratic Party, resigned on 26 July 1944, paving the way for a LDP Democratic merger again. However, two days after federal UAP leader Robert Menzies announced that he was planning to set up a new "political movement with a Liberal policy" at an October conference, negotiations between LDP and Democratic Party broke down and the party merger did not take place. The New South Wales division of the Liberal Party was formed on 4 January 1945 with a provisional executive appointed, consisting of 20 LDP and Democratic Party members including White, Weaver and Bill Spooner. Spooner, who was nominated by the LDP, was appointed as the first chairman on 9 January. The LDP was willing to support the formation of the Liberal Party and dissolved itself on 15 January 1945, officially joining the Liberal Party. The Democratic Party also supported the formation but held off dissolution until a state branch of the Liberal Party had been fully constituted. Weaver and parliamentary members of the Democratic Party were dissatisfied with the Liberal Party executive's attitude towards Democratic Party members and supporters, with Weaver tendering his resignation from the provisional council of the state Liberal Party in February 1945. However, he withdrew his resignation in March 1945, and announced that all Democratic Party parliamentary members would join the Liberal Party. In the 1945 Ryde state by election in February, Liberal member Eric Hearnshaw was elected to the New South Wales parliament. As Democratic Party parliamentary members including Weaver at that time had not yet joined the Liberal Party, this made Hearnshaw the first Liberal Party member in the New South Wales parliament. Weaver and other Democratic parliamentary members finally joined the Liberal Party on 20 April 1945, with Weaver becoming the first parliamentary leader of the NSW Liberal Party. On the same day, Albert Reid, independent member for Manly and a former UAP member, also joined the Liberal Party. This brought the total number of Liberal Party legislative assembly members to 14. Weaver died later in the year in November and he was succeeded by Mair as NSW Liberal Party leader. Mair resigned four months later in March 1946 to contest the Australian Senate, and was succeeded by Vernon Treatt as party leader. Treatt led the Liberal Party opposition in the state parliament for the next eight years.

Либералды партияның қатысуы

Либералды/Ұлттық коалиция 2011 жылғы штаттық сайлауда үлкен жеңіске жетті, Либералды партия төменгі палатадағы 93 орынның 51-ін жеңіп алды, бұл өзінің көпшілігін құруға жеткілікті болды. Либералды партияның лидері Барри О'Фаррелл коалицияны сақтап қалуды жөн көрді. Содан бері коалиция Либералды лидерлер Майк Бэрд, Гладис Бережиклян және Доминик Перроттет басшылығымен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатын басқарып келеді, олардың алғашқы екеуі 2015 және 2019 жылғы штаттық сайлауларда жеңіске жетті. 2019 жылғы сайлау маңызды болды, себебі Коалиция 1971 жылғы сайлаудан бері Жаңа Оңтүстік Уэльсте үшінші рет қатарынан билікке ие болды. Бұл сондай-ақ әйел лидер (Гладис Бережиклян) партияны штаттық сайлауда жеңіске жеткізген алғашқы жағдай және Австралияда еңбекші емес әйел лидердің штаттық сайлауда жеңіске жеткенінің алғашқы мысалы болды. Ол 2021 жылдың 5 қазанында қызметтен кетті және партия лидері мен премьер-министр лауазымына Перроттет тағайындалды.

Алдын ала іріктеу рәсімдері

2018 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс Либералдық партиясы кандидаттарды іріктеудің жаңа ережелерін қабылдауға келісті, бұл ережелерді бұрынғы премьер-министр және Уорринга округінің Либералдық партиясының мүшесі Тони Эбботт және партияның оң қанаты қолдады. «Уорринга ережелері» деп аталған бұл ережелер жергілікті ұйымдарға жергілікті, штаттық және федералдық кандидаттарды таңдау үшін барлық құқықты мүшелерінен плебисцит өткізуге мүмкіндік берді. Партияның штаттық атқару комитеті мен штаттық кеңесі дауыстардың 25% үлесін сақтап қалды. Оң фракция мүшелері штаттық атқару комитетіне қарағанда консервативті екеніне сенгендіктен, осы ережелерді қабылдауға ықпал еткені хабарланды, ал штаттық атқару комитеті партияның орталық көзқарастағы мүшелерінің бақылауында болды.

2022 жылғы федералды сайлау

2021 жылдың 30 қарашасында партия COVID-19 салдарынан туындаған қиындықтарға байланысты мемлекеттік атқарушы билік мүшелерін сайлау жоспарланған жылдық жалпы жиналысын (ЖЖЖ) өткізе алмады. Федералды партия жетекшісі және премьер-министр Скотт Моррисонның өкілі болған министр Алекс Хоук, сондай-ақ Либералдық партияның ішкі кандидаттарды қарау комитетінің отырыстарына қатыспаған. ЖЖЖ өткізбеу партия конституциясын бұзуға алып келуі мүмкін, бұл мемлекеттік атқарушы билік 2022 жылдың 28 ақпанынан кейін өкілеттігін жойғанын білдіреді, ал бұл 2022 жылдың мамырында өтетін федералды сайлауға Жаңа Оңтүстік Уэльс штатынан үміткерлерді таңдау үшін федералды атқарушы биліктің араласуын қажет етеді. Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы соты осы күнден кейін де мемлекеттік атқарушы биліктің өкілеттігін сақтай алатынын шешті. 2022 жылдың 2 наурызында мемлекеттік атқарушы билік, кандидаттар әлі бекітілмеген округтерде алдын ала іріктеуге қатысты конституциялық талаптарды ескермей, арнайы өкілеттіктерді пайдаланып, плебисциттерді жеделдетуге тырысты. Алайда, бұл үшін қажетті 90% мемлекеттік атқарушы биліктің қолдауына қол жеткізе алмады. 8 наурызда комитет үш қолданыстағы федералды парламент мүшесін, олардың екеуі министрлерді алдын ала іріктеуді растады. Федералды атқарушы билік сондай-ақ штаттық партияға басқа федералды округтердегі үміткерлерді бекіту үшін 2022 жылдың 25 наурызына дейін уақыт берді. Сенатқа үміткерлер бекітілгенімен, штаттық партия 2022 жылдың 27 наурызына дейін бірнеше округ бойынша үміткерлерді анықтай алмады. Осының салдарынан, сол күні федералды атқарушы билік штаттық партияны екінші рет уақытша таратуға дауыс берді және 2 сәуірге дейін қалған бекітілмеген округтердегі үміткерлерді іріктеу үшін Моррисон басқарған комитетті тағайындады. Осы округтер үшін жоспарланған алдын ала іріктеу сайлаулары тоқтатылды. Жергілікті бөлімшелердің алдын ала іріктеуіне қарсы шыққан мүшелердің қатарында Сиднейдегі кәсіпкер Мэтью Камензули болды, ол штаттық атқарушы биліктің мүшесі еді. 2022 жылдан бастап бұл мүшелер мәселені сотқа көтеріп, комитеттің 2022 жылдың 8 наурызындағы үш қолданыстағы парламент мүшесін және 2022 жылдың 2 сәуіріндегі тоғыз басқа кандидатты алдын ала іріктеудің заңдылығын күдік тудырды. Камензули мәселені жоғары сотқа апелляция ретінде берді, бірақ ол 8 сәуірде қабылданбады. Камензули де партиядан шығарылды.

On 30 November 2021, the party was unable to hold its scheduled annual general meeting (AGM) to select members of the state executive due to complications from COVID 19. Minister Alex Hawke, who was the representative of federal party leader and Prime Minister Scott Morrison, also allegedly failed to attend internal Liberal Party nomination review committee meetings. Not holding an AGM could constitute a breach in the party constitution, which meant that the state executive could not continue in office after 28 February 2022, and this would mean that the federal executive would have to step in to choose New South Wales candidates for 2022 federal election, due in May 2022. The Supreme Court of New South Wales ruled that the state executive could still continue after this date. On 2 March 2022, the state executive tried to fast track pre selection plebiscites in seats that did not have candidates finalised, by overriding the constitutional requirements for plebiscites with special powers. However, this did not attain the required 90% state executive support to do so. The committee confirmed the pre selection of three incumbent federal members of parliament, two of whom were ministers on 8 March. The federal executive also gave the state party until 25 March 2022 to finalise candidates in other federal seats. While the Senate candidates could be finalised, the state party was still unable to do so for a number of seats by 27 March 2022. As a result, on that day, the federal executive voted to temporarily dissolve the state party for the second time and appointed the same Morrison led committee to preselect candidates in other remaining unfinalised seats until 2 April. Pre selection ballots intended to be held for these seats in the coming week were all cancelled. Members who opposed overriding local branch preselection include Sydney businessman Matthew Camenzuli, who was a member of the state executive. as of 2022, these members have brought the matter to court, seeking to challenge the legitimacy of the committee's preselection of the three incumbent members of parliament on 8 March 2022 and nine other candidates on 2 April 2022. Camenzuli brought the matter further to High Court for appeal but it was dismissed on 8 April. Camenzuli was also expelled from the party.

Сайлау нәтижелері

Сайлау орындары жеңілді ± Жалпы дауыс саны % Позиция Лидері1947 6 470,485 29,60% Вернон Третт1950 11 604,428 37,51% Вернон Третт1953 9 432,739 27,94% Вернон Третт1956 5 594,740 35,11% Пэт Мортон1959 1 603,718 35,35% Пэт Мортон1962 3 671,716 34,85% Боб Аскин1965 6 807,868 39,59% Азшылық коалициясы Боб Аскин1968 4 831,514 38,47% Боб Аскин1971 7 799,801 35,74% Боб Аскин1973 2 843,325 33,85% Боб Аскин1976 4 978,886 36,29% Эрик Уиллис1978 12 754,796 26,98% Питер Коулман1981 4 775,463 27,62% Брюс Макдональд1984 8 967,395 32,17% Ник Грейнер1988 17 1,147,613 35,80% Ник Грейнер1991 7 1,053,100 34,16% Азшылық коалициясы Ник Грейнер1995 3 1,121,190 32,84% Джон Фейхи1999 9 927,368 24,82% Керри Чикаровски2003 0 944,888 24,72% Джон Броджен2007 2 1,061,269 26,94% Питер Дебнам2011 29 1,602,457 38,58% Барри О’Фаррелл2015 14 1,545,168 35,08% Майк Бэрд2019 2 1,456,010 31,99% Глэдис Береджиклиан2023 10 1,259,253 26,78% Доминик Перроттет