Кіріспе

Бразилиялық джиу-джитсудың бразилиялық негіз салушысы (1913–2009)

Ұлы Рорионның айтуынша, Грейси бразилиялық тарихтағы алғашқы спортшы-батырлардың бірі саналады; 1997 жылы ол американдық жекпе-жек өнері журналы Black Belt-тің "Жыл адамы" деп танылды. Грейси әулетінің патриархы, оның көптеген мүшелері жарыс спортында, оның ішінде аралас жекпе-жек (ММА) спортында сәтті мансапқа қол жеткізді.

Ерте өмір

Грейси 1913 жылдың 1 қазанында Бразилияның Белем қаласында дүниеге келген. Көпшілік пікірге қарамастан, ол талантты спортшы болды және бала кезінен бастап ескек есу мен жүзу спортымен айналысып, жарыстарға қатысты. Ол 16 жасында жауынгерлік өнермен алғаш танысты, ағалары Карлос және Джорджбен бірге дзюдо (сол кезде "Кано джиу-джитсу" немесе жай ғана "джиу-джитсу" деп аталатын) жаттығуларын бастады. Сонымен қатар, ол белгілі Орландо Америко "Дуду" да Силвадан еркін күрестің (catch wrestling) ерекшеліктерін үйренді, ол бір кезде оның ағаларын да оқытқан. 16 жасында ол дзюдодан сабақ беру мүмкіндігіне ие болды, бұл оған "Грейси джиу-джитсу" деп аталатын отбасылық стильді дамытуға көмектесті. Бразилия банкінің директоры Марио Брандт Рио-де-Жанейродағы алғашқы Gracie Academy-де жеке сабаққа белгіленген уақытта келді, бірақ оқытушы Карлос Грейси кешігіп келді. Сонда Хелио Карлостың орнына сабақ өткізуді ұсынды. Карлос кешірім сұрап келгенде, Брандт оны ештеңе алаңдатпайтынын айтып, тіпті Хелиодан сабақ алуын жалғастыруға рұқсат беруді өтінді. Грейси техникаларды теориялық тұрғыдан білгенімен, оларды орындау өте қиын екенін түсінді. Осыдан кейін ол Мицуё Маэданың дзюдосын бейімдей бастады, ол жердегі күреске (newaza) негізделген жаңа техникаларды қолданды. Осы тәжірибелердің нәтижесінде Грейси джиу-джитсу пайда болды. "Карлос және Хелио Грейси джиу-джитсуға жаңа көзқарас әкелді, дәл сол сияқты олардың отандасы футболға ерекше жаңа тәсілмен келді." Ағаларымен бірге жаттығудан басқа, Грейси Сумиюки Котани және аргентиналық дзюдоның негізін қалаушы Чуго Сатодан дзюдо үйренді. Ол сондай-ақ Хираичи Тададан оқыған болуы мүмкін. Роберт Хиллдің сөзіне сәйкес, Кодокан жазбаларында Грейси сол кезде 3-дан дәрежесінде болған, бірақ Хилл Кодокан жазбаларында жапондық емес дзюдошылардың нақты дәрежесінен төмен көрсетілуі жиі кездесетінін атап өтті.

Алғашқы қиындықтар

Грейси кәсіби төбелес карьерасын 18 жасында боксшы Антонио Португалияға қарсы бастады. Бұл жекпе-жек 1932 жылғы 16 қаңтарда "джиу-джитсу vs бокс" іс-шарасының алдындағы картасында өтті, онда дзюдошы Гео Омори боксшы Таварес Креспоны жеңді. Грейси Португалияны қысқа мерзімде бағындырып жеңіске жетті, ал Португалия кейде қате түрде бокс чемпионы деп есептеледі. Оның екінші жекпе-жегі сол жылы қыркүйек айында Такаси Намикиге қарсы джиу-джитсу көрсетілімі болды. Намики 7 кг (15 фунт) салмақ артықшылығына ие болғандықтан және джиу-джитсу өнері сияқты Жапонияның тумасы болғандықтан, оның Грейсиді жеңетіні күтілді. Намики жекпе-жектің басым бөлігінде үстемдік етті, бірақ Грейси жеңілмеді, нәтижесінде бірнеше раундтан кейін тең түсті.

Күршіктермен жекпе-жектер

1932 жылы 6 қарашада Грейси кәсіби күрескер Фред Эбертпен жұдырықсады. Бұл оған дейін болған ең қиын сынағы болды, себебі Эберт одан 29 кг салмақтырақ болатын және өте тәжірибелі еркін күресші еді, ал олардың жекпе-жегінің уақыт шегі болмады. Грейси Эбертті аз уақыт ішінде жеңіске бұратынына сенімді болды. Сұхбатында Грейси ертең шұғыл ота жасату керектігін, ал дәрігер оның ісік салдарынан қызбаға шалдыққандықтан жекпе-жекті тоқтатуды талап еткенін айтты. 1934 жылы Грейси Мияки есімді тағы бір джиу-джитсу шеберімен кездесті. Соңғысы (аты белгісіз) дзюдодан қара белбеу иесі ретінде таныстырылды, бірақ ол кәсіби рингте тек бір рет күресіп, кәсіби күрескер Роберт Руманнан жеңілген еді. Жекпе-жек барысында екі күрескер бір-біріне соққылар алмастырды, содан кейін 20 кг ауыррақ болған Дуду Грейсиді жерге құлатты. Грейси қорғанысқа өтті, бірақ Дуду оған күшті соққылар жасап, Грейсидің мұрнын сындырып, көп қанды етті. Дегенмен, күрескер шабуылға барлық күшін жұмсады, бұл Грейсиге төменнен қысқа соққылармен қарсы шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Төрешінің рұқсатымен олар тұрғанда, Грейси капоэйрадағы «писао» деп аталатын екі бүйірлік соққы жасады, ал шаршаған Дуду көп ұзамай жеңілісті мойындады. Оған қарсы күресу үшін Грейси Кимураның тобының кіші мүшесі Юкио Катомен кездесті. Грейси мен Като 1951 жылдың 6 қыркүйегінде тең түсті, ал Като дереу реванш талап етті. Бұл кездесу 29 қыркүйекте өтті, онда Грейси қарсыласын мойын құсып жеңіске жетті. Жеңіс даулы болғанымен, Кимурамен жекпе-жек 22 қазан күні өтті. Кимура екінші раундта Грейсиді «гяку-уде-гарами» әдісімен сенімді түрде жеңді. Ал «гяку-удэ-гарами» кейіннен «Кимура құлпы» деп аталды.

Академия Грация мен Академия Фадда

Освальдо Фада бразилиялық джиу-джитсудің Грейси туыстық желісінен тыс өкілін көрсетеді. Ол Луис Франсадан оқытылды, ол Карлос пен Хелио Грасимен шамалас уақытта Мицуё Маэданың шәкірті болған. Фада Рио-де-Жанейродағы мұқтаждарды тегін оқытуымен және Грейсилер төмен дәрежелі деп есептеген аяқ құлыптарын қолдануымен белгілі болды. Ол көптеген шәкірттерді тәрбиеледі және 1953 жылы Грейси академиясына үстімізден шықты. Фаданың академиясы көптеген кездесулерде жеңіске жетті.

Грейси Сантанаға қарсы

1955 жылы Грейске бұрынғы шәкірті Вальдемар Сантана шақырды. Сантана бұрын Карлос Ренато мен Харольдо Брито басшылығымен жаттығып, жекпе-жек өткізген. Сантананың Грейси командасынан кету себептері нақты емес; бірі – ол кәсіби күреске қатысқандықтан қуылды, бұл олардың күрескерлеріне тыйым салынған еді, ал екіншісі Сантана спорт залын тазалап жатқанда суға тоқтырып алғанын айтады. Грейси Сантанадан 16 жас кіші және 60 фунтқа салмағы ауыр болса да, "валье-тудо" жекпе-жегіне келісті. Жекпе-жек үш сағат 40 минутқа созылуы мүмкін. Грейси жекпе-жек барысында өзінің қорғанысын ұстап, қарсыласының басына шынтақпен, арқасына өкшемен соқты, ал Сантана қорғаныстан өткізіп соққы берді. Ұзақ шайқасқаннан кейін Грейси шаршап, Сантана бас соққыларымен және басқа да соққылармен басымдыққа ие болды.

Руфино Дос Сантосқа шабуыл

Грейсидің ағасы Карлос пен Маноэль Руфино дос Сантостың арасындағы дау, Дос Сантостың Карлосқа қарсы өткен ашық жарыста жеңіске жеткеннен кейін ушықты. Содан кейін, қақтығыс газет беттеріне көшті, онда Руфино Карлостың шеберлігін сынап, оның джиу-джитсу біліктілігін мойындамады. Осыдан кейін Карлос, Джордж және Хелио Грейси 18 қазанда Тижука Теннис клубында, оның оқыту орнының алдында оған шабуыл жасады. Олар оны болат қораппен бірнеше рет ұрып, қозғалмайтын етіп қойды, сосын Карлос оның қолына тұмшалау салып, иығын соншалықты зақымдады ki, операция жасау қажет болды. Отбасының мәлімдемесіне сәйкес, өлімнің себебі табиғи себептер болды. Ол 95 жаста еді және өлімінен 10 күн бұрын ауырып қалғанға дейін жаттығу залында жаттықты.

Жеке өмір

Грейси Маргаридамен 50 жыл үйленген. Олардың некесінде Грейсидің Изабел 'Белинха' Соареспен үш ұлы (Риксон, Рорион және Релсон) мен Верадан төрт ұлы (Ройлер, Ролькер, Ройс, Робин) және екі қызы (Рерика мен Риччи) дүниеге келді. Маргариданың қазасынан кейін Грейси өзінен 32 жас кіші Вераға үйленді. Грейси 1932 жылы Бразилияда алғаш пайда болған Бразилиялық интегрализм қозғалысының мүшесі болды. Бүгінде Грейси әулетінің көптеген өкілдері Бразилияның бұрынғы президенті Жаир Болсонаромен жақын байланыста, ол 2018 жылы Робсон Грейсиден құрметті қара белбеу алған, алайда, кейбір отбасы мүшелері Бразилия диктатурасы кезеңінде солшыл көзқарастармен байланысты болды.

Деректі фильм

2023 жылдың 6 шілдесінде ESPN Films компаниясы Крис Фуллер режиссерлік еткен және Грег О'Коннор мен Гай Ричи продюсерлік жасаған Грейси отбасы туралы деректі фильмдер сериясын түсіретіні жарияланды.