Кіріспе

Imperial Japanese Navy B1 типті I 29 су асты кемесі, Matsu (松, жапон тілінде "қайын ағашы") кодовый атымен белгілі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиямен екі құпия миссияда қолданылған Imperial Japanese Navy-дің B1 типті су асты кемесі болды. Ол екінші миссиядан оралғанда батып кетті.

Құрылыс

Бұл жапондық су асты кемелерінің ең көп санды класы болды – шамамен 20 кеме салынды, олардың тек біреуі ғана (жапондық I 36 су асты кемесі) аман қалды. Бұл кемелер жылдам, ұзақ қашықтыққа жүре алатын және алдыңғы жағындағы катапультадан ұшырылатын гидросамолет тасымалдайтын. I 29 кемесінің қадасы 1939 жылдың 20 қыркүйегінде Йокосука әскери-теңіз арсеналында салынды және 1940 жылдың 29 қыркүйегінде суға түсірілді. 1942 жылдың 27 ақпанында ол лейтенант-коммандер (кейін капитан) Идзу Джуичидің (伊豆壽市) басқаруымен 14-ші су асты кемелер эскадрильясына қосылды.

Янага миссиясы

Янаги миссиясы Германия, Италия және Жапония арасындағы персонал, стратегиялық материалдар мен өндірілген тауарларды алмасуды көздеген Үшжақты келісімге бағынды. Алғашқыда алмасу үшін жүк кемелері қолданылды, бірақ бұл мүмкін болмаған кезде су асты кемелері пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұхит арқылы сапарға аса көп су асты кемелері жол тартпады: жапондық су асты кемесі I 30 (1942 жылдың сәуірінде), жапондық су асты кемесі I 8 (1943 жылдың маусымында), жапондық су асты кемесі I 34 (1943 жылдың қазанында) және неміс су асты кемелері U 511 (1943 жылдың тамызында) және U 234 (1945 жылдың мамырында) іске қосылды. Олардың арасында I 30 минаға от келіп, I 34 британдық су асты кемесімен батырылды. Кейін танымал жапондық су асты кемесі I 52 да олардың тағдырын бастан кешірді. 1945 жылы неміс U 234 кемесі Жапонияға бағытталған сапарының бір бөлігін аяқтағанда Германияның одақтастарға бас бергені туралы жаңалық тарады, ал су асты кемесі Ньюфаундленд жанында тоқтатылып, қаралып тексерілді; бұл неміс-жапондық су асты кемелерінің алмасуының соңына сызық тарды.

Бірінші алмасу

1943 жылдың сәуір айында маған 29 жаста Янаги миссиясы жүктелді. Оның командасын су асты кемелері флотилиясының командирі капитан Масао Тераока басқарды – бұл сапардың маңыздылығын көрсетеді. Кеме Пенангтан Жапониядан қару-жарақ технологиясы үшін екі тонна алтынмен бірге жүкпен шықты. Ол Фрегаттенкапитан Вернер Музенбергтің IXD типті U қайығымен кездесті, U 180 1943 жылдың 26 сәуірінде Мозамбик жағалауында суға жіберілді. Ауа райының нашарлауына байланысты 12 сағаттан астам жалғасқан кездесу кезінде екі су асты кеме бірнеше маңызды жолаушыларды алмастырды. U 180 Берлиннен Токиоға бара жатқан Үндістан тәуелсіздік қозғалысының көшбасшысы Нетажи Субхас Чандра Боз бен оның адъютанты Абид Хасанды қабылдады. I 29 өз кезегінде Германияда U қайығын құрастыру техникасын зерттеуге жіберілген екі жапон теңізшісін: командир (кейін қаза болғаннан кейін контр-адмирал шеніне көтерілді) Эми Тетсуширо және командир-лейтенант (кейін қаза болғаннан кейін капитан шеніне көтерілді) Томонага Хидеоны (кейін неміс су асты кемесі U 234-ке қатысы болды) өткізді. Екі су асты кеме де өз базаларына қауіпсіз оралды. I 29 өзінің маңызды жолаушыларын 1943 жылдың 6 мамырында Пенанг орнына Суматраның солтүстігінде орналасқан Ве аралындағы Сабанға түсірді, британ шпиондарының назарынан жасыру үшін. Боз бен Хасанды тасымалдау – Екінші дүниежүзілік соғыста екі түрлі теңіз күштеріне тиесілі екі су асты кеме арасындағы азаматтық еңбек бөлісінің жалғыз белгілі жағдайы.

Екінші айырбастау

1943 жылдың 17 желтоқсанында I-29 екінші рет «Янаги» миссиясына жіберілді, бұл жолы Францияның Лориент қаласына, жапондық су асты кемелерінің командирі Такаказу Кинаши басшылығымен, Жапонияның ең көп ұпай жинаған су асты кемесі – «эйс» ретінде. Сингапурдан ол 80 тонна шикі каучук, 80 тонна вольфрам, 50 тонна қалайы, екі тонна мырыш және үш тонна хинин, опиум және кофемен жүктелді. Одақтастардың «Ультра» шифрын бұзуына қарамастан, I-29 1944 жылдың 11 наурызында Лориентке жетті. Сапар барысында ол екі рет неміс кемелерінен жанармай алды. Сондай-ақ, ол одақтас авиациясымен үш рет қауіпті жағдайға түсті, олар оның сигналдарын қадағалап отырды. Олардың бірі – RAF-тың алты ұшағынан, ішінде 57 мм пушкамен жабдықталған екі Mosquito F Mk. XVIII истребителінен (No. 248 эскадрилья RAF) Кеп-Пеньяс мүйісінің жанында, Бискай шығанағында болған шабуыл, сондай-ақ Лориентке кіргенде Люфтваффедің жалғыз ұзақ қашықтықтағы теңіз авиациясы бөлімшесі V Gruppe/Kampfgeschwader 40, Junkers Ju 88 ұшақтарымен қамтамасыз еткен қорғау. Кем дегенде бір Ju 88 ұшағы испан суларында британдық истребительдермен атып түсірілді. Kriegsmarine де екі эсминец пен екі торпедалық катерден құралған эскорт ұсынды. I-29 1944 жылдың 16 сәуірінде Лориенттен 18 жолаушы, торпедалық катерлердің қозғалтқыштары, «Энигма» шифрлеу машиналары, радар компоненттері, Walter HWK 509A зымыран қозғалтқышы және Mitsubishi J8M зымыран ұшағын жасау үшін Messerschmitt Me 163 және Messerschmitt Me 262 жобаларымен ұзақ сапарға шықты. Оқиғасыз сапардан кейін ол 1944 жылдың 14 шілдесінде Сингапурға жетіп, жолаушыларын түсірді, бірақ жүкті түсірмеді.

Суға бату

Жапонияның Куре қаласына қайтып бара жатқанда, оған Филиппинге жақын жердегі Лусон бұғазының Балитанг арнасында командир У. Д. Уилкинстің "Wildcats" су асты кемелері: Tilefish, Rock және Sawfish, Ultra сигналдық барлау деректерін пайдаланып шабуыл жасады. 1944 жылдың 26 шілдесі кешкісінде Sawfish оны байқап, төрт торпеда атып, үш торпеда I-29 кемесіне тиді, ол бірден батып кетті. Ұңғымадан бір ғана адам тірі қалды. Кинаши қаза болғаннан кейін сирек кездесетін екі шенмен артқа жылжып, контр-адмирал атанды.

Медиа

I 29 – 2004 жылы түсірілген «Нетажи Субхас Чандра Боз: Ұмытылған батыр» фильмінде көрсетілген суасты кемесі. Нетажи Субхас Чандра Боз U 180 неміс суасты кемесімен Мадагаскардың оңтүстік-шығысына қарай, Жақсы Үміт мүйісін айналып саяхаттайды, онда ол I 29 суасты кемесіне ауыстырылады, кеме капитаны Масао Тераока оны қарсы алады және саяхатын Жапон империясына қарай жалғастырады.