Кіріспе

Лондон портындағы өндірістік дау

1889 жылғы Лондон док-жұмысшыларының ереуілі Лондон портындағы док-жұмыскерлерін қатыстырған өндірістік дау болды. Ол 1889 жылдың 14 тамызында басталды және 100 000 ереуілшінің сағат сайын алты пенс жалақы талабын қанағаттандыру арқылы жеңіске жетті, бұл талап "докерлердің күнтізбірі" деп аталды. Бұл ереуіл лондондық док-жұмысшылары арасында күшті кәсіподақтар құруға да ықпал етті, олардың бірі ұлттық маңызы бар Док, Уорф, Риверсайд және Жалпы жұмысшылар одағына айналды. Бұл ереуіл британдық еңбек қозғалысының дамуындағы маңызды кезең деп есептеледі, бұл бұрыннан бар шеберлік кәсіподақтарына қарағанда, уақытша, біліктілігі төмен және жалақысы аз жұмысшылардың жаңа кәсіподақтарының өсуін көрсетеді. Ереуіл Викториялық Британиядағы кедейлік мәселесіне назар аударуға көмектесті және док-жұмысшыларының күресіне көпшілік тарапынан үлкен қолдау көрсетілді.

Өмірбаян

Полковник Г. Р. Бирт, Милуолл доктерінің бас менеджері, парламенттік комиссияға жұмысшылардың физикалық жағдайы туралы куәлік берді:
Бұл жандар өте қиын жағдайда, аяқтарында тіпті етік те жоқ, шаршаңқы киім киген. Біздің доктерімізге жұмыс істеуге келгендердің көпшілігі аш қарынмен келеді, мүмкін, кешеден бері тамақтанбаған болар; бір сағат жұмыс істеп, 5 пенс табады; аштық оларды жалғастыруға мүмкіндік бермейді: олар 5 пенсті тамақ алу үшін алады, бұл, мүмкін, соңғы 24 сағатта жеген бірінші тамағы болар. Ереуілге дейін, кемежайшылардың көбі ұйымдастырылмаған еді, бірақ ол басталғаннан кейін, Док, Уорф, Риверсайд және Жалпы жұмысшылар одағы Лондон доктері жұмысшыларының көп бөлігін қабылдады. Агитацияның басты талабы – докерлердің алты пенстік танысы, яғни сағатына алты пенс төлемақы. Ереуіл үлкен, бейбіт шерулермен ерекшеленді, бұл орта таптың пікірін таң қалдырды және ереуілшілердің ісіне кардинал Мэннинг сияқты тұлғалардың қолдауын қамтамасыз етті, ол ереуілші жұмысшылар мен док иелері арасында делдал ретінде әрекет етті. Ол екі тараптан да әділ және бейтарап деп есептелді. Ереуіл аяқталғаннан кейін, докерлер Мэннингке 160 фунт жинады, ал Мэннинг ақшаны жергілікті ауруханаға жаңа төсек сатып алуға берді. Ереуіл кезінде танымал болған ұйымдастырушылар: Бен Тиллетт, Джон Бернс, Том Манн, Бен Купер, Уилл Торн және теңізшілердің жетекшісі Джозеф Хавелок Уилсон. Ереуіл кезінде көзге түскен ең танымал саясатшы – Прогрессивтік партияның Лондон округтік кеңесшісі Джон Бенн болды. Жергілікті саясаткер ретінде даңққа ие болған ол, Тауэр-Хамлетс округінің Сент-Джордж бөлімінен Либералдық партияның үміткері ретінде Парламентке қатысуға шақырылды. Ол 1892 жылғы жалпы сайлауда сайланды және Бенн отбасының төрт буынының алғашқысы болып, Парламент депутаты болды. Лондон доктеріндегі ереуілге дейін біліктілігі жоқ жұмысшылар арасында жаңа көңіл-күйдің пайда болуын көрсететін бірнеше оқиға болды. Брайант пен Мей фабрикасындағы матч қыздарының ереуілі және Уилл Торнның Лондон газ жұмысшыларын табысты ұйымдастыруы осының ішінде болды. Алайда, докерлердің ереуілі осы даулардан гөрі ауқымдырақ болды, себебі оған қатысқан жұмысшылардың көп саны, докерлердің бұрынғы жағымсыз беделі және даудың басқа да аспектілері.

Дау

Кемежайдағы ереуіл "Леди Армстронг" кемесі Батыс Үндістан кемежайларында түсіріліп жатқанда "плюс" ақшасы туралы даудан басталды. "Плюс" ақшасы – жұмысты жылдам аяқтағаны үшін төленетін сыйақы еді. Шығыс және Батыс Үндістан кемежайлар компаниясының (E&WIDC) бас менеджері, 49-шы Миддлсекс мылтық еріктілерінің подполковнигі Джон Лоутер дю Плат Тейлор, кемелерді өз кемежайларына, басқаларына емес, тарту үшін "плюс" ставкаларының мөлшерін төмендетті. Ереуілге қаржылық көмек ретінде Австралиядан 30 000 фунт стерлинг түсті.

Бағалаулар

Католик шіркеуінің көзқарасынан алғанда, кардинал Мэннингтің екі тараптың да сенімін қозғаған делдал ретінде ереуілге қатысуы, екі жыл өткен соң, 1891 жылғы 15 мамырда Папа Лео XIII жариялаған "Жаңа нәрселер" (Rerum novarum) энцикликасын болжауға мүмкіндік береді. Энциклика "жұмысшы табының жағдайына" арналған болатын және шіркеу саясатында жұмысшылардың кәсіподақ құру құқығы нақты түрде қолдалып, социализм жобаланбады, ал жеке меншік құқығы бекітілді. ("Әркімнің екіншісіне қажеттігі бар: капитал еңбексіз, ал еңбек капиталсыз өмір сүре алмайды. Өзара келісім жақсы тәртіптің сұлулығын сыйлайды, ал мәңгілік қақтығыс шатасу мен қатыгездікке әкеледі.") Хилер Беллоктың өмірбаяын жазған Роберт Спиэйт, кардинал Мэннингтің док ереуіліне қатысуы сол кезде 19 жастағы Беллокқа үлкен әсер еткенін, ал ол 20 ғасырдың басында Католик шіркеуінің маңызды спикеріне айналғанын атап өтті. Беллок өзінің "Нона круизі" (1925) кітабында айтқандай, кардинал Мэннингтің мысалы оны шексіз капитализмді де, социализмнің көптеген жақтарын да қатаң сынауға баулыды.