Кіріспе
1863 жылы Чикаго және Солтүстік-Батыс темір жолы Эвансвиллге келді, бұл қаланың өсуін жылдамдатты. Осы кезде Эвансвилл экономикасы өнеркәсіп және вагондар, арбалар, сорғылар, жел диірмендері мен темір құймаларын өндіруге негізделген. Экономика сонымен қатар ауыл шаруашылығына да байланысты болды: сүт шаруашылығы, егіншілік (бидай және темекі өндірісі) және мал өсіру. ХХ ғасырдың басында Эвансвиллде 1900-ден астам тұрғын болды, ал 1920 жылдары Эвансвиллдің болашақ тарихи ауданындағы көптеген ғимараттар салынып аяқталды. Алғашқы газет, "Баджер", 1894 жылы жергілікті Элеонора мен Марилла Эндрюс апалы-сіңлілер тарапынан құрылды және оны әйелдер ғана басқарды. Газеттің бірінші саны, 1 том, 1 нөмір 1894 жылдың 13 қазанында жарық көрді, ал соңғы саны, 12 том, 14 нөмір 1906 жылдың 7 сәуірінде жарияланды.
Vol. 1, no. 1 was published on Oct. 13, 1894 and the last, Vol. 12, no. 14 on Apr. 7, 1906.
1918 жылғы бұзылған топтардың шабуылдары
1918 жылы 11 қарашада Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуын тойлаған Атыс тоқтату күні шаралары жағымсыз жағдайға ұшырады, себебі Эвансвиллдің бірқатар азаматтары соғысты жеткілікті демеу көрсетпеген деп санайтын қала тұрғындарын ұстай бастады, негізінен соғыс облигацияларын сатып алудан бас тартқандары немесе сатып ала алмағандары үшін. Неміс пасторы мен оның әйелі қаладан шығып бара жатқанда ұсталды, содан кейін қала орталығына жеткізіліп, американдық туды сүйіп өтуге мәжбүр болды. Басқа "жалтақтарды" автомобильдің радиаторына отырғызып, шаңғы қоңырауларын тағып, жүргізіп көрсетті, ал кейбіреулерін отпен қоршалған жерде жылан сияқты билеуге мәжбүр етті. "Өз үлесіңді қосып бер" соғыс облигацияларына қатысудан бас тартқан 73 жастағы әйел үйінен тартылып, үлкен жануарлар клеткасына салып, көшеде көрсетіп, содан кейін өрт алдында тоқтатты. Мэри Шоу бұрын облигациялар сатып алып, Қызыл Крест және басқа да соғысқа көмектесу шараларын қолдаған. Ол туға сәлем беруден және сүйіп өтуден бас тартқаннан кейін басқа азаматтар құтқарып алды. Оның шабуылдағандарды жазалау туралы өтініштері жергілікті шериф тарапынан қабылданбады, ал штат заң шығарушы органы алдындағы куәлігі де ескерілмеді.
Тарихи аудан
Эвансвиллдің тарихи ауданы, Негізгі көшені қоршап, Гарфилд даңғылы мен Либерти көшесінің қосалқы көшелеріне дейін созылады, ондаған тарихи үйлер мен басқа да құрылыстарды қамтиды. Висконсин тарихи қоғамы Эвансвиллді «Висконсиндегі кез келген шағын қаланың 1840-1915 жылдар аралығындағы ең көрнекті архитектуралық жиынтығы» деп атады. Eager Free Public Library ғимараты 1908 жылы белгілі азамат Алмерон Игердің өсиетімен салынған. Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Клод және Старк архитектуралық фирмасы Прайри стилінде жобалаған, онда әсем әйнек терезелер мен гипстен жасалған фриздер бар, олар шатырдың төменгі жиегінен астыңғы жағында орналасқан. 1994 жылы алғашқы ғимараттың арт жағына қосылған жаңа бөлім бастапқы архитектураға сәйкес жасалған, сонымен бірге қажетті кеңістік пен мүмкіндігі шектеулі адамдарға қолжетімділік арттырылды. Кітапхана орналасқан қиылыста грек стиліндегі үй (қазір жерлеу бюросы), жоғары викториандық готика стиліндегі кірпіш үй (қазір жергілікті масондық ғибадатхана) және классикалық викториандық «Painted Lady» үйі орналасқан, ол әлі де жеке тұрғын үй болып табылады. Эвансвилл діни семинариясы аудан ішіндегі Колледж драйвіның жанында орналасқан. Оның ғимаратын Джеймс Р. Вест жобалаған, бірақ қазір ол көппәтерлі үй ретінде пайдаланылуда. 1978 жылы тарихи аудан Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.
Темір жолдар
1860 жылдары C&NW темір жолы Белоиттен Эвансвиллге келді. Кейін Эвансвиллден Дженсвиллге дейін желі салынды, бұл Висконсин штатының Мэдисон және Иллинойс штатының Чикаго қалалары арасындағы тікелей маршрутты жасады. Эвансвилл мен Белоит арасындағы бөлім 1970 жылдардың соңында қолданудан шығарылды. 1996 жылы C&NW компаниясын Union Pacific сатып алды, ол Мэдисон мен Эвансвилл арасындағы бөлігінің көп бөлігін қолданудан шығарды.
География
Эвансвилл (42.779917, 89.300378) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 9 шаршы километр, оның ішінде 8 шаршы километр құрлық және 1 шаршы километр су. Эвансвилл Висконсин штатының Мэдисон қаласынан 37 километр оңтүстікке, Висконсин штатының Дженсвилл қаласынан 32 километр солтүстік-батысқа және Висконсин штатының Белойт қаласынан 64 километр солтүстік-батысқа қарай орналасқан.
Леота көлі
Бұл көл 1840 жылдары Аллен ағысын бөгеп, диірмен тоғаны ретінде құрылған. Аллен өзенінен ағып келген топырақ пен оның салдарынан жиналған лайдың әсерінен Леота көлі жылдар бойы көлбеуленіп, 2000 жылға қарай орташа тереңдігі бір жарым футқа дейін жетті. Соңғы 30 жылда қала алдында тұрған басты мәселе – көлдің бастапқы тереңдігін қалпына келтіру болатын. 2005 жылдың қыркүйегінде бөгет ашылып, көлдің суы төгіліп, түбі құрғатылды. Эвансвиллде лайды қазу құнына байланысты дау туды, сондықтан 2008 жылдың қарашасында қала тұрғындарына референдум ұсынылды. Ол дауыстардың екі біріне қарсы екісінің нәтижесінде қабылданды, ал 2009 жылдың ақпан айында максималды тереңдігі он футқа дейін жететіндей етіп лайды қазу жұмыстары аяқталды. Бөгет жабылып, Леота көлі баяу-баяу толтырылды. Көлдің қайта жаңғыруын тойлауға арналған салтанатты шара 2009 жылдың 4 шілдесінде өтті. Қала тұрғындары енді көлдің табиғи сұлулығынан ләззат ала алады, қозғалтқышсыз қайықпен жүзеді және балық аулайды. Көл қайта толтырылғаннан кейін, оған балық пен шаян балықтары қойылды, сондай-ақ шабақтардың өсуына және кішкентай балықтардың жасырынуына арналған "балық үйшіктері" көлдің түбіне батырылды.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы санақ бойынша халық саны 5 703 адамды құрады. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 2 363 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 91,0% ақ нәсілді, 0,9% азиялық, 0,9% қара немесе афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,0% басқа нәсілдерден және 5,8% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Этникалық тұрғыдан алғанда, халықтың 5,2% испандық немесе латын америкалықтарды құрады.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 5012 адам, 1942 үй шаруашылығы және 1304 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2067 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,0% ақ нәсілді, 0,8% афроамерикалық, 0,5% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 1,5% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 3,6% құрады. 1942 үй шаруашылығының 40,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 51,0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,9% күйеуі жоқ әйелдер, 5,3% күйеуі жоқ еркектер және 32,9% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,4% жеке адамдардан тұрды, ал 10,3% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдарды құрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,54 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,12 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 34,7 жасқа тең. Тұрғындардың 29,3% 18 жасқа дейін, 6,2% 18 мен 24 жас аралығында, 30,5% 25 пен 44 жас аралығында, 22,6% 45 пен 64 жас аралығында және 11,3% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 48,9% еркек және 51,1% әйел.
Радио.
WWHG (105.9 FM) – Джейнсвиллде студиясы орналасқан және Джейнсвилл мен Мэдисон аймақтарына эфир беретін, негізгі рок музыкасы ойнайтын радиостанция. Станция Эвансвилл қаласына лицензияланған. Эвансвилл радио тыңдаушылары Джейнсвилл, Мэдисон және Рокфорд аймақтарынан радиостанциялардың хабарларын қабылдай алады.
Теледидар
Эвансвилл 2017 жылдың ақпан айында «Discover Wisconsin» Висконсин штатының туризм туралы телешоуында көрсетілді. Эвансвилл Мэдисон телеарнасы нарығының құрамына кіреді, сонымен қатар Рокфордтан телеарналар да эфир арқылы және кабельдік тележүйеде қолжетімді.