Кіріспе

Мексикалық аспаржаның кейбір түрлерінен жасалған дистильденген сусын, сотоль өсімдігі алкогольдік сусын үшін қалай қолданылады.

Сотоль – Чихуахуа шөлінен (солтүстік Мексика, Батыс Техас) алынған дистильденген спирттік сусын. Ол Dasylirion туысына жататын өсімдіктерден жасалады, ең көп қолданылатыны: Dasylirion wheeleri, Dasylirion durangense, Dasylirion cedrosanum және Dasylirion leiophyllum, сирек жағдайда Dasylirion texanum және Dasylirion lucidum (әдетте Desert Spoon деп аталады немесе испан тілінде сотоль, sereque, cucharilla немесе palmilla деп белгіленеді). Бұл өсімдіктер солтүстік Мексиканың Чихуахуа шөлінде, Нью-Мексико, Аризона және Техас штатының батыс және орталық бөліктерінде өседі. Сотоль спирті Чихуахуа штатының ресми спирттік сусыны ретінде танымал, бірақ бұл сусын Дуранго және Коахуила штаттарында да тұтынылады. Сотоль 2002 жылдан бері өзінің тегін анықтау құқығына ие және тек Чихуахуа, Коахуила және Дуранго штаттарында ғана өндіріледі. Саудада ондаған түрлі сотоль спирттерін табуға болады. Сотол спиртінің өндірісі Сотол тегін анықтау құқығы шеңберінде емес, бірнеше аймақтарда жүзеге асырылады, мысалы, Сонора штатында Palmilla, Оахака штатында (Cucharillo) және Техас Хилл Кантриде (Texas Sotol) деп аталады. Сотолдың танымалдылығы артып келе жатқандықтан, жаңа брендтер де пайда болуда. Ол Мексиканың орталық аймақтарында кең таралған қолөнер мескальдары сияқты әдіспен өндіріледі.

Тарих

Чихуахуа шөлінің түпкі тұрғындары, мысалы, Джумано Пуэбло және Липан Апачи тайпалары осы дәстүрлі сусынды ғасырлар бойы дайындап келген. Чиуауаның басқа да түпкі тұрғындары, мысалы, Рарамури тайпасы, 800 жыл бұрын сотол шырынын ашытып, сыраға ұқсас алкогольдік сусынға айналдырған. 16 ғасырда дистилляция технологиясын Манила галеондары арқылы батыс Мексиканың жағалау аймақтарына келген филиппиндік иммигранттар әкелді. Филиппиндіктерге тән ерекше дистилляция құрылғыларын бастапқыда филиппиндік кокос фермерлері тубадан "вино де коко" (кокос шырынынан жасалған арақ) алу үшін қолданған. Осы технологияны және арақ өндіру білімін кокос плантацияларында жұмыс істеген жергілікті халықтар меңгерді. Содан кейін олар осы технологияны жергілікті сусындарды дистилляциялау үшін пайдаланып, мескаль және сотол жасады. Бұл сусын Мексикада 1994 жылға дейін заңсыз саналды, ал 2002 жылы оған тегілдік атауы (DO) берілді.

Өндіріс

Шөл қасығы шамамен 15-25 жыл бойы жетіледі және бір өсімдіктен тек бір бөтелке сотол алынады. Ол әдетте Чихуахуа шөлінің тасты беткейлердегі шөптекті далаларында, теңіз деңгейінен 3000-6500 фут аралығында өседі. Агаведен айырмашылығы, агаве өмірінде бір рет ғана гүлдейтін болса, сотол бірнеше жылда бір рет гүл шоғырын шығарады. Өсімдік піскен соң, мескаль немесе текила жасау үшін агаве сияқты жинақталап алынады. Сыртқы жапырақтары алынып тасталып, орталық өзегі ашылады, ол дистилляция зауытына (дамдеуішке) жеткізіледі. Өзекті содан кейін пісіруге және/немесе буға пісіруге, ұсатуға, ашытуға және дистилляциялауға болады.