Кіріспе

Британдық зерттеуші және археолог, британдық/канадтық компьютерлік ғалым Томас Чарльз Летбридж (23 наурыз 1901 – 30 қыркүйек 1971), көбінесе Т. С. Летбридж ретінде танымал, ағылшын археологы, парапсихологы және зерттеуші. Аңғол-саксон археологиясы саласындағы маман, ол 1923 жылдан 1957 жылға дейін Кембридж университетінің археология және этнология мұражайында аңғол-саксондық ескіліктердің құрметті сақтаушысы болды. Өмірі бойында әртүрлі тақырыптар бойынша жиырма төрт кітап жазды, әсіресе, оның көзге түсуді қолдауымен белгілі болды. Сомерсетте бай отбасында дүниеге келген Летбридж Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды. Ол Ян-Майен аралына экспедицияға қатысып, Беренберг тауына сәтті шамырған алғашқы топтың құрамына кірді. Арктикалық аймалға жасаған екінші экспедициясы сәтсіз аяқталғаннан кейін ол археологиямен айналыса бастады. Кембридж университетінің археология және этнология мұражайындағы аңғол-саксондық ескіліктер сақтаушысы ретінде Летбридж Ұлыбританияның әртүрлі аймақтарында қазба жұмыстарын жүргізді. Оның Кембриджширдегі Уандлбери төбесінде темір дәуіріне тән тас бейнелердің бар екендігі туралы мәлімдемесі археологиялық қауымдастықта қызу дау тудырды, көптеген археологтар Летбриджтің табиғи нысанды жаңылысқандықтан дұрыс танымағанын айтты. Летбридждің әдістемесі мен теориялары кеңінен дәстүрден тыс деп есептелді, ал ол археологиялық мамандыққа күшті сын бағыттады. 1957 жылы университет мұражайынан кеткеннен кейін Летбридж әйелімен бірге Девон графтығындағы Бранскомбке көшіп барды. Ол өзін паранормальды құбылыстарды зерттеуге арнады, академиялық емес, жалпы оқырмандарға арналған бірқатар кітаптар жариялады. Оның көп бөлігі маятниктерді пайдаланып көзге түсуді зерттеумен байланысты болды, бірақ басқа басылымдарында Маргарет Мюррейдің сиқыршылық культ гипотезасын қолдады, жын-перілерді көруді түсіндіру үшін «Тас жазу» теориясын ұсынды және адам эволюциясын қалыптастыруда сыртқы әлемнен келген түрлердің қатысқандығын дәлелдеді; осылайша ол Жердің құпиялары қозғалысының эзотерикалық идеяларын қабылдап, оны одан әрі дамытты. Парапсихологиядағы еңбектері академиялық қауымдастық тарапынан псевдоғылыми деп сыналғанмен, ол жақтастарды тартты, ал оның еңбектерін Колин Уилсон және Джулиан Коуп сияқты эзотериктер өлімнен кейін жақтады. 2011 жылы ол Терри Уэлборнның биографиялық еңбегінің тақырыбы болды.

Жастық шақ

Томас Чарльз Летбридж 1901 жылғы 23 наурызда дүниеге келді. Оның ата-анасы Вайолет Летбридж (қызметтес аты Мердок) және оның күйеуі Амброз Летбридж бай адамдар болды және Англияның оңтүстік-батысындағы Сомерсет графтығындағы Тимберскомбедегі Ноул үйінде тұрды, онда олар жеті қызметші жұмысқа алды. Отбасының байлығы Амброздың әкесі Чарльз Летбриджден бастау алды, ол бай көмір кенішінің мұрагері Сьюзан Энн Ярбургке үйленген. Шарльз бен Амброз өмір сүру үшін еңбек етуге міндетті болған жоқ, және "тәуелсіз қаражаты" бар адамдар ретінде уақыттарын ауылдық хоббилермен өткізді. 1907 жылы Летбридж отбасы Дорсеттегі Дорчестердегі Леуэлл Лоджға көшіп келді, онда Вайолет маусым айында қызы Жасинтаны дүниеге әкелді. Содан кейін олар Флашингтегі Тревисом атты үйге көшіп барды, онда екінші ұлы Амброз "Билл" Уильям Спейк Летбридж дүниеге келді. Томас әкесі Амброз онжылдықтың соңында туберкулезге шалдықты, нәтижесінде отбасы Чарльздың Уилтширдегі Хейтсберидегі үйіне көшіп барды, онда Амброз 1909 жылғы қыркүйекте 34 жасында қайтыс болды. Осы кезеңде Томас археология, энтомология және орнитологиямен, сондай-ақ сурет салумен қызығушылық танытты. 1913 жылы оның отбасы оны Корольдік теңіз күштеріне қабылдауды жоспарлады, бірақ көздері нашар болғандықтан емтиханды тапса алмады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Летбридж Беркширдегі Веллингтон колледжіне жіберілді, ал анасы мен бауырлары Беркширдің Вокингхэмдегі Бакхерстке көшіп барды. 1919 жылғы ақпан айында Вайолет балаларымен Финчемпстедтегі Манор-хаусқа көшіп келді, онда Жасинта мен Билл тұмау пандемиясы салдарынан ауыр сырқатқа шалдықты; біріншісі аман қалды, ал Билл наурыз айында қайтыс болды.

Университет және Ян Майен: 19211923

1921 жылдың қазан айында Летбридж Кембридждегі Тринити колледжіне геология мен географияны оқуға түсті. Геологияны "өте жалықтыратын" деп тапқан ол лекцияларға сирек қатысып, оқуға көңілі толмады, орнына көп уақытын ату, балық аулау және қайықпен жүзумен өткізді. 1923 жылдың маусымында ол үшінші санаттағы бакалавр дипломын алды. Оқу кезінде Летбридж Арктика аймағындағы Ян-Майен аралына экспедицияға қатысуға шешім қабылдады. Ол Кембридж студенттері Джеймс Чауорт Мастерс, Уильям Сиер Бристоу және Сент-Джонс колледжінің профессоры, геолог Джеймс Вордимен бірге болды. Бастапқыда тәуелсіз саяхаттауды жоспарлағанмен, олар Хагборд Экерольд басқаратын норвегиялық экспедицияға қосылуға бекінді. Экспедиция 1921 жылдың тамызында Братвагтан екі кемемен жолға шықты. Ян-Майенге келген соң, олар Беренбергке ("Аю тауы") сәтті шағылысқан алғашқы топ болды. Экспедиция барысында Летбридж археологияға деген қызығушылығын арттырып, тастап кетілген эскимос елді мекенін қазды. "Таймс" газеті бұл экспедицияны жылдың тау шаруашылығы оқиғасы деп мойындады. Кембриджте Летбридж дін қызметкерінің қызы Сильвия Робертсонмен ғашықтық қарым-қатынасқа түсіп, 1922 жылдың наурыз айында үйленуге келісті. 1922 жылдың ортасында ол Тринити колледжінің студенті Джеффри Уолфордпен бірге Шотландиядағы Гебрид аралдарында қайықпен саяхат жасады. 1923 жылдың жазында Летбридж Ворди басқарған екінші экспедицияға қатысты, оның мақсаты Гренландияның шығыс жағалауын зерттеу, геологиялық және археологиялық зерттеулер жүргізу және Эдвард Сабиннің маятник гравитациялық тәжірибелерін қайталау болды. Ньюкаслдан теңізге шығып, олар бірінші тоқталысын Бергенде жасады, содан кейін Ян-Майенге барды, бірақ мұзға қамалды. Азық-түлік азайып бара жатқандықтан, экипаж сұр иткелдер мен ақ аюларды өлтіріп жеді, содан кейін миссияны тоқтатып, үйге қайтты.

Англо-саксон ескіліктерін сақтаушы және некелер: 19231947

Студент жылдары Летбридж Кембридж университетінің археология және этнология мұражайына жиі баратын, онда ол мұражайдың кураторы Луис Кларкпен дос болған. Летбриджтің бітіруінен кейін Кларк оған мұражайдағы англосаксондық ескіліктерді сақтаушының құрметті лауазымын ұсынды. Летбридж ерікті және ақы төленбейтін лауазымға ие болды, ол отбасының қаржысына қол жеткізе алды. Сол жерде Летбридж археолог Сирил Фокспен достық қарым-қатынас орнатты, Фокстың Кембриджширдегі Devil's Dyke қазбасына көмектесті. Алайда Летбридждің археологиялық қазбалары көптеген әріптестерімен сапасыз деп танылды. Өз кезегінде Летбридж археологиялық мекемелерді сынайтын, олардың "фактілер" деп санаған нәрселерді қабылдауға қанша уақыт кететіндігіне көңілі қалды және мамандықтың догмасына емес, өзінің инстинктісі мен салауатты сезіміне сенді. Оның қарама-қайшылығына ерекшеліктер болды; мысалы, ол Лондондағы Британ мұражайының күзетшісі болып жұмыс істеген англосаксондық өнер тарихшысы Т. Д. Кендрикпен достық қарым-қатынас орнатты. Музейдегі мансабының барысында Летбридж 60 археологиялық есеп шығарды, олар әдеттегідей бейресми түрде жазылған, ол әзіл-қалжың мен ақыл-ойды пайдаланып, қазба процесінің баяндамалық сипаттамаларын қамтыды. 1924 жылдың ақпан айында Летбридж Салсбери соборында өткен рәсімде Сильвия Робертсонға үйленді. Олар Уотербичтегі "Лодж" деп аталатын үйге көшіп барды. Сол жерде олардың алғашқы екі ұлы дүниеге келді: 1925 жылдың наурыз айында Кристофер Джон және 1926 жылдың шілдесінде Хью Периам. 1927 жылы олар Шелфордтағы архитектор Эдвин Лютенс жобалаған Маунт-Блоу деген үйге көшіп барды. 1930 жылдың сәуір айында Сильвияның Белинда Мэри есімді қызы дүниеге келді. Алайда Сильвия психикалық аурудан зардап шегіп, бірнеше рет ауруханаға жатқызылды. Сол уақытта Летбридж уақытының көп бөлігін Британ аралдарында яхтамен жүзуге арнады, кейде отбасын да өзімен бірге алып жүрді. 1930 жылдары ол өзінің эскиздері мен теңіз көріністерінің гравюралары бар кітаптар сериясын жариялады. Сонымен қатар, ол осы кезеңде паранормальдыққа деген қызығушылығын тереңдетті, оның танысы нағыз психикалық және Бракнеллде белгісіз ұшатын затты байқады деп сенді. 1937 жылы Уорди Солтүстік-Батыс Гренландияға экспедиция ұйымдастырды. Ол он адамнан тұратын топты жинады, оның тоғызы Кембридж университетінен, олардың ішінде Летбридж және тағы екі археолог. 1937 жылы маусымда желкенді орнатумен Летбридж Райдер аралы, Кэри аралы, Солтүстік-Батыс аралы және Исбьорн аралындағы эскимолық жерлерді қазба жұмыстарын жүргізді. 1937 жылдың қазан айында үйге оралғанда, команда мүшелерінің есімдерімен аталатын түрлі географиялық белгілер туралы шешім қабылданды, сондықтан Баффин аралындағы екі көл Летбридж көлдері деп аталды. Сапар барысында Летбридж эскимолық қайықтардың дизайнына ерекше қызығушылық танытты, нәтижесінде 1937 жылы өзінің 11 беттік кітапшасы "Умиак" "Әйелдер қайығының еуропалық ата-бабалары" деп аталды. Ол бұған қоса екінші кітабы "The Fishermen of Durness" (1938) деп аталып, онда қазіргі дәстүрлі балық аулау қауымдастықтарын зерттеу археологтарға ежелгі қайық жасау және балық аулау туралы көбірек ақпарат бере алады деп мәлімдеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, британдық Адмиралтейство Летбриджге Исландияға барлау миссиясын жүргізуге тапсырма берді. Алайда Летбридж бұл миссияны жеңілтектеп, уақытының көп бөлігін оны қызықтырған жерлерге, мысалы Исландия сагаларында аталған жерлерге барумен өткізді. Британияға оралғаннан кейін ол өзінің Исландияға саяхатқа қатысқандығы туралы қысқаша томын "Тилиден келген жаңалықтар" деп жариялады. Соғыс басталған кезде Летбридж музей коллекцияларының көп бөлігін қауіпсіз сақтау үшін Балшам үңгірлеріне көшіруді ұйымдастырды, сонымен қатар Әуе шабуылы алдын алу шараларының күзетшісі болды. Ол сондай-ақ Корольдік әуе күштері үшін RAF Snailwell құрылысын жүзеге асыру үшін жойылып жатқан он доисторикалық үйінділерді құтқару қазбасына басшылық етті. Сол уақытта Летбриджтің әйелі Сильвия әртүрлі ер адамдармен қарым-қатынас жасап жүрді, ал ол өзі Сильвияның жас туысы Минамен қарым-қатынас жасай бастады, ол мұражайда хатшы болды. 1943 жылы маусымда ерлі-зайыптылар ажырасып, қарашада Летбридж Сильвияға төлемақы төлеу үшін Маунт Блоуны сатып жіберді. Ол 1944 жылдың шілдесінде Минамен Обанда үйленді және олар Кембриджден Шотландияның Керрера аралында орналасқан фермаға көшіп барды. Бірақ ерлі-зайыптылар Керрерада тым оқшауланғандықтан тез арада Кембриджге қайтып оралды, Летбридж бұл жерді ұнатпаса да және ол жұмыс істеген университеттің көптеген қызметкерлерін жеңілтектеп қараса да. Дегенмен ол археологиялық зерттеулерін жалғастырды, Кавенхем Хиттегі Лакфордта англосаксондық зиратты қазды және жаңадан табылған Mildenhall қазынасын зерттеуге қатысты, оның табылу орнын анықтауға жауапты болды. Ол орта англосаксон дәуірінің зираттарына ең біріншілерден болып қызығушылық танытты, қару-жарақ сияқты "язықшылдық" заттардың жоқтығы олардың екі жетінші ғасырлық зиратта жерленгендерінің ерте англосаксондық христиандар екенін көрсетеді деп сенді. 1948 жылдың қаңтарында Летбридж ұлы Хью әскери қызметте посттравматикалық стресс синдромынан зардап шегіп, өзіне-өзі қол жұмсағанын естіді.

Негізгі басылымдар және Гогмагог: 1948-1957

1948 жылы Летбридждің алғашқы маңызды кітабы – «Мерлин аралы: Қараңғы ғасырлардағы Британия туралы эсселер» жарық көрді. Бұл кітап ерте ортағасырлық Британияның түрлі аспектілерін қамтитын алты эсседен тұрады. Летбридждің дәстүрден тыс және эклектикалық көзқарасын көрсететін бұл еңбек, академиялық емес, жалпы оқырманға арналған. Кейбір академиялық сыншылар сынға алғанымен, ол жақсы пікірлерге ие болды. 1950 жылы «Малшылар мен шөлдірмелер: Солтүстік теңіздегі келт теңізшілері» атты кітабы жарық көрді, онда ол теңіз саяхаттары мен қайықтарға деген қызығушылығына қайта оралды. Кітапқа Кендриктің алғы сөзі қосылды және Боуес пен Боуес баспасынан шықты. 1952 жылы Летбридж «Coast Wise Craft» кітабын жариялады, ол қайық жасауды қарастырды, бірақ маман емес, жалпы оқырманға бағытталған. Сол жылы «Темза және Хадсон» баспасы археолог Жакетта Хоукс редакциялаған «Өткеннің қазіргі замандағы көрінісі» сериясының бөлігі ретінде Летбридждің «Қайықтар мен қайықшылар» еңбегін шығарды. 1954 жылы Эндрю Мелроуз Летбридждің «Суреттелген адамдар» кітабын жариялады, ол Солтүстік Британияның пиктілері туралы айтады. Бұл кітап археологиялық және академиялық қауымдастықта оның соңғы дәстүрлі еңбегі деп есептелді. Оның үлкен танымалдылығының артуына байланысты, BBC оны «Миф пе, әсте? » екінші сериясының үшінші баяндамасын оқуға шақырды, онда ол еуропалықтардың Христофор Колумбтан бұрын Америкаға келгені туралы мәселені қарастырды; әсіресе, ол Сент-Брендан мен Торфин Карлсефнидің Атлант мұхитын кесіп өту сапары туралы айтты. Бірнеше маусым бойы ол Оңтүстік Уисттегі дөңгелек үйлерді қазды, бірде оған Елизавета II және Эдинбург герцогы Филипп келді. Летбриджтің келесі жобасы Кембриджширдегі Гог Магог төбелеріндегі Вандлбери төбесінде болған деген сазды дөңгелек пішінді бейнелерді іздеуге бағытталған. 1954 жылдың соңында ол зерттеуді бастады, жерге металл таяқшаларды енгізіп, қыштардың астындағы қыштарды анықтауға тырысты. Ол үш үлкен пішін тапқанын айтты – жауынгер, капюшон киген әйелдік құдай және күн құдайы, олардың шамамен 3000 жыл бұрын жасалғанын мәлімдеді, содан кейін пішіндерді ашу үшін қазба жұмыстарын бастады. Летбридж өзінің жаңалығын көптеген БАҚ арқылы жариялады, «The Times» газетіне хабарлап, «London Evening News» газетіне сұхбат берді. Алайда көптеген археологтар Летбридждің әдістемесіне және төбедегі пішіндердің болуына күмән келтірді; олардың пікірінше, қыштардың жұмсақ жерлері балшық солфлюкциясының нәтижесінде пайда болған және Летбриджтің жарқын қиялы арқасында ғана адам жасаған пішіндер ретінде қабылданыпты. Британдық археология кеңесі Летбриджтің табылған жерлерін бағалау үшін И. В. Корнуолл, В. Ф. Граймс, Кристофер Хоукс және Стюарт Пигготтан тұратын комиссия құрды. Геолог Ф. Э. Зейнердің көмегімен комиссия Летбридж тапқан пішіндердің соңғы мұз дәуірінде пайда болған табиғи пішіндер екенін анықтады. Алайда Хоукс әріптестерімен келіспеді және Летбриджтің тұжырымдары дәлелденбесе де, жоққа шығаруға болмайды деп сенді. Летбридж өзінің бастапқы идеяларына адалдығын сақтап, олардың негізінде «Gogmagog – The Buried Gods» кітабын жазды. Ол 1957 жылы Рутледж мен Кеган Пол баспасынан шықты, бірақ қолдау пікірлерін алмады. 1957 жылдың мамыр айында египтолог Маргарет Мюррей «Гогомагог» пікірталасына қатысып, «The Times» газетіне жіберген хатында Летбриджтің идеяларын академиялық қауымға қарсы қорғады. Граймс оған жауап ретінде ол қазіргі заманғы ғылымнан алыс екенін мәлімдеді.

Парапсихологияны қабылдау: 1957-1964

Оның Гогмагог туралы мәлімдемелерін кеңінен қабылдамауының нәтижесінде Летбридж академиялық және кәсіби археологиялық қауымдастықты күшейтіп сынады, оның пікірінше, ол "кәсіби одақшылдық" деп атаған көзқарас көптеген археологтарды тәуелсіз ойлаудан бас тартуға итермелеген. Осының салдарынан ол 1957 жылдың соңында Кембриджтен кетіп, отставкаға келуге шешім қабылдады. Шығыс Девондағы Бранскомбеге көшіп, ол Минамен бірге Hole House-те тұрды, бұл ерте заманауи кезеңге жататын бекінілген ғимарат болды, сонымен қатар ол жерді өз иелігінен өткізбеу үшін түлкі аулаушыларды жолатпай, кейбір жергілікті тұрғындардың наразылығын тудырды. Летбридж Hole House-тың арбаға толы екеніне сенді, түсіндіріле алмайтын шулар мен иістерді сипаттады; бұл оның паранормальдық құбылыстарға деген қызығушылығын арттырды және ол осындай құбылыстарды ғылыми тұрғыдан зерттеуге көп уақытын жұмсауға шешім қабылдады. Летбридж арбалардың тас және басқа да материалдық заттарда сақталатын проекциялар екеніне, өткенде немесе болашақта болған күшті эмоционалдық немесе жарақатты оқиғаларды қайта жаңғыртатынына сенді. Ол көптеген тәжірибелерін маятникпен болжауға арнады, маятник тізбегінің ұзындығы мен тербелістерінің саны анықталатын нысанның түрін анықтауға көмектеседі деп ойлады. Оның "ерекше" деп жиі атап көрсеткен тақырыптағы алғашқы кітабы – 1961 жылы Routledge және Kegan Paul баспасында жарық көрген "Ghost and Ghoul" еді. Бұл еңбегінде ол сананың мидан бөлек екенін, сананың әркім мұра еткен ата-бабалардың ұжымдық санасына байланысты екенін айтты. Жұмыстағы көптеген идеялар Карл Юнг, Ричард Семон және Эми Уорбургтің идеяларымен үйлеседі, бірақ Летбридж бұрын олар туралы білгені белгісіз. Кейіннен осы еңбектің бір бөлігі 1963 жылғы қаңтарда "Fantastic Stories of Imagination" журналында жарияланды. Ол осы жұмысты 1962 жылы жарық көрген "Солқындар – Ежелгі дінді зерттеу" еңбегімен жалғастырды, онда Мюррейдің сиқыршылық культ гипотезасының бір түрі ұсынылды, бірақ сонымен қатар осы тақырыпқа қатысы жоқ көптеген жаңғырыстар мен анекдоттар да бар болды. "Ghost and Ghoul" тақырыбына оралып, Летбридж 1963 жылы "Ghost and Divining Rod" кітабын жариялады, онда ол маятник тәжірибелеріндегі жетістіктерін талқылады. Осыған сүйене отырып, BBC 1964 жылдың мамыр айында "Т.С.Летбриджпен бірге арбалар ауы" атты қысқа деректі фильмін түсірді, онда Летбридж өзінің бағында маятник тәжірибелерін қайталайтын көріністері көрсетілді.

Соңғы жылдары: 1965-1971

Летбриджтің келесі кітабы 1965 жылы жарық көрген ESP – Beyond Time and Distance болды. Ол қосымша сезімдік қабылдау тақырыбына арналды және Летбридждің әрбір заттан энергия сәулелері шығатыны, ал оларды маятник арқылы анықтауға болатындығы туралы пікірін жеткізді. 1966 жылы ол «Қараңғыдағы қадам» деген кітабын жариялады, онда оның бұрынғы еңбектерінде кездесетін маятник арқылы болжау туралы көптеген теориялары қайталанды. Сол жылы Летбридж жүрек ауруымен күресе бастады, бұл оның семіздігінен туындаған ауру еді. Осы кезеңдегі кітаптарында да, жеке хаттарында да ол қазіргі өмір мен қоғамға қарсы ашумен толған наразылық білдірді, ал Америка Құрама Штаттарындағы жеке тұлғалармен жарысқан хаттарында Кенсингтон рун тасы мен Уэстфорд рыцарының нақтылығын қорғады. 1969 жылы Летбридж Дарвиннің эволюциялық теориясын талқылаған «Маймылдың құйрығы» атты кітабын жариялады. Ол түрлердің эволюциясы объективті факт екенімен келіссе де, барлық нәрсенің жоспары бар екенін және генетикалық жадтың шындық екенін айтты. 1969 жылы жарық көрген «Құдайдың ұлдарының аңызы – Фантазия ма?» деген жалғасында Летбридж Жердің эволюциялық дамуына көмектескендер ғарыштан келген жандар екенін мәлімдеді. Эрих фон Деникеннің «Құдайлардың арбалары» (1968) кітабында айтылған көптеген пікірлерді қайталап, Летбридж Британ аралдарындағы ежелгі тас шеңберлері ғарыш кемелері үшін шамдар болған деді. Осы еңбегі келесі онжылдықта Ұлыбританияда кеңінен таралған «Жердің құпиялары» қозғалысының алға басушысы ретінде қарастырылды. 1970 жылы Летбриджтің жүрек ауруы нашарлап, анасының қосылуына қатыса алмады. Соңында оған тәулік бойы күтім қажет болды және ол Эксетердегі Нуффилд ауруханасына ауыстырылды, онда 1971 жылдың 30 қыркүйегінде ұйықтағанда қайтыс болды. Оның денесі Уилтширдегі Хейтсберидегі отбасылық жерлеу орнына жерленді. Бранскомб үйі Летбридж отбасының қорына тиесілі болғандықтан, Мина күйеуінің қайтысынан кейін көшіп кетуге мәжбүр болды және қаржылық қиындықтарға байланысты оның барлық мүлкін сатуға мәжбүр болды. Мина сондай-ақ жазушы Колин Уилсонның көмегімен Летбриджтің аяқталмаған кітабын жинады; олар бірлесіп оны жариялауға дайын түріне келтірді және 1976 жылы Рутледж баспасы «Маятниктің күші» деген атпен шығарды.

Қабылдау және мұра

Археолог Ниалл Финнеран Летбридж британдық археологияда «егерде айтарлықтай көзге түспесе де, белгілі бір беделге ие болған» деп мәлімдеді, оның шеткі теорияларды қабылдамас бұрын. Оның осы саладағы еңбегін әртүрлі әріптестері жоғары бағалады; мысалы, Летбридждің англосаксон археологы Одри Мини оның «Кембридж маңындағы қазбалардың зираттарындағы ерекшеліктерге жасаған байқаулары көрегендікпен келгенімен, заманынан бұрынғы еді» деп атап өтті. Тағы бір англосаксон археологы Сэм Люси кейіннен Летбридждің англосаксондық мәдениетпен бірге жерленгендердің континенттік көшпенділерден тараған болуы міндетті емес деген тұжырымы, замандастары тарапынан көбінесе назарсыз қалғанымен, 20 ғасыр соңына қарай ғылыми қауымда кеңінен қабылданғанын айтты. Алайда, оның дәстүрден тыс және псевдоғылыми көзқарастарына бой алғаны кәсіби археологтардың оның жұмысына сын көзбен қарауына әкелді; оның өмірбаянын жазған Терри Уэлборн атап өткендей, Летбриджтің әріптестері оны «өте радикалды, бақылаусыз және ерекше» деп санады. Глин Дэниел Летбриджді «британдық археологиядағы жарқын, ынталандыратын, қоздыратын және көбінесе даулы тұлға» деп сипаттады, ол «Британияда бізде болған құнды ғалымдар мен адал әуесқойлардың соңғыларының бірі» болды. Летбриджтің «қысқа ғана уақытқа» ғана «жартылай кәсіби» маман ретінде көзге түскенін айтса да, оның жазбаларының көп бөлігін «жаңалығы мен зерттеуге деген құштарлық сезімі» үшін жоғары бағалады. The Antiquaries Journal журналында жарияланған анонимді некролог «Летбридждің адам ретінде мінез-құлқының мықтылығы мен адалдығы және оның барлық жұмысын біріктірген мақсаттың бірлігі, ол байқау арқылы тапқан нәрсені тәжірибелік жолмен тексеруі» деп атады, оларды оның әртүрлі зерттеу мүдделерінің түпкі себебі деп қарастырды. Тарихшы Рональд Хаттонның сөзіне сүйенсек, оның дәстүрден тыс идеялары мен «барлық салалардағы кәсібилікті жеңілтек санауы» салдарынан Летбриджтің «ғалымдық беделі ерекше көзге түсетін жергілікті антиквардан аспады». Оның кітаптары 21 ғасырға дейін ғалымдар тарапынан көбінесе назарсыз қалды. Летбриджді 20 ғасырдың британдық археологиясындағы «ең тартымды» тұлғалардың бірі деп сипаттаған Финнеран 21 ғасырдың басында Летбридждің ең көп танылғаны сауалнаманы жақтауы екеніне сенді. Осыған байланысты Финнеран Летбридждің «нағыз мұрасы» «дәстүрлі археологиядан» тыс екенін және оны Жер құпиялары қозғалысында табуға болатынын мәлімдеді. Летбриджтің жұмысы оның өлімінен кейін де парапсихологтардың қызығушылығын туғызды. Автор М. Б. Девот өзінің «Егістік пен ошақтың рухтары» атты еңбегінде Ghost және Ghoul кітаптарына көп сілтеме жасады. 1978 жылы автор Колин Уилсон өзінің «Сырлар» кітабының бірінші бөлігін Летбридж идеяларын талқылауға арнады. 2003 жылы оның шығармашылығын құрметтегендер тобы «Т. С. Летбриджтің ұлдары» (Доджен Фостер, Кевлар Бейлс және Уэлборн Тех) деп аталып, Уилсон мен Джулиан Коуптың көмегімен «Алып: Дефинитивті Т. С. Летбридж» жинағын шығарды, ол кітапшадан және Летбридж жұмысын талқылауға арналған музыкалық дискілерден тұрды. Уэлборн 2011 жылы Летбриджтің өмірбаянын жариялады, оның атауы «Т. С. Летбридж: Болашақты көрген адам» болды; онда ол археологтың «20 ғасырдың ең ерекше, бірақ назардан тыс қалған адамдарының бірі» екені туралы пікірін білдірді.