Кіріспе
Онекотан (жапонша 温禰古丹島; Onekotan tō, кейде Onnekotan tō) – Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Охотск теңізіндегі Курил аралдары тізбегінің солтүстік жағында орналасқан, адам тұрмайтын жанартаулы арал. Оның атауы айну тілінен "үлкен елді мекен" деп аударылады. Бұл Курил аралдарының солтүстік тобындағы Парамушир аралынан кейінгі екінші үлкен арал. Әкімшілік тұрғыдан Ресейдің Сахалин облысының Северо-Курильск ауданына қарасты.
Onekotan (Онекотан; Japanese 温禰古丹島; Onekotan tō, occasionally Onnekotan tō, ) is an uninhabited volcanic island located near the northern end of the Kuril Islands chain in the Sea of Okhotsk in the northwest Pacific Ocean. Its name is derived from the Ainu language for "large village”. It is the second largest island, after Paramushir, in the northern subgroup of the Kurils. It is administratively included in the Severo Kurilsky District of Sakhalin oblast, Russia.
География және геология
Онекотан шамамен тіктөртбұрышты, ұзындығы – , ені – аралығында. Аралдың ауданы – .
Арал екі стратовулкандардан тұрады, олар салыстырмалы түрде жазық мойынмен байланысқан. Креницын (Креницын; жапонша 黒石山; Куроисияма) биіктігі – аралдың оңтүстік жағындағы маңызды кальдера. Бұл жанартау Ресей императорлық флотының капитаны Петр Креницыннің құрметіне аталған. Тау теңіз деңгейінен – тереңдіктен көтеріледі және диаметрі – болатын терең орталық кальдера көлін қамтиды, ол Тао Русир кальдерасы деп аталады. Бұл "арал ішіндегі аралдың" орталық шыңы – Онекотан аралының ең биік нүктесі. Немо (влк Немо; жапонша 根茂山; Немояма) биіктігі – солтүстік жағындағы шың. Онда екі біріккен кальдера бар, ал Немо шыңының конусы ең жас кальдераның оңтүстік-батыс жағында орналасқан, ал жарты ай пішіндес кратер көлі, Черное көлі, солтүстік-шығыс бөлігін жартылай толтырады. Колцево көлінің кальдерасының қазіргі құрылымын Козлов және авторлар тобы цифрлық сонар және спутниктік позициялауды қолдана отырып, сонарлық зерттеу арқылы зерттеді. Зерттеу нәтижесінде 27 сонарлық профиль және жинақталған батиметриялық карта алынды. Қазіргі уақытта көл Ресейдегі ең терең көлдердің тізімінде төртінші орында тұр, Ресейдің Шығыс аймағындағы ең терең және Сахалин облысындағы ең үлкен көл болып табылады. Оның судың көп көлемі Шығыс макроайманындағы маңызды гидрологиялық ресурс ретіндегі маңыздылығын көрсетеді. Аралда бес километрден асатын жеті өзен бар. Ең ірісі – Озерная өзені (ұзындығы – ), ол Немо вулканының кальдерасының оңтүстік бөлігінен Охот теңізіне құяды. Сол сияқты ұзындығы бар Кедровка өзені де аралдың орталық бөлігінен Тынық мұхитына құяды. Онекотан климаты қысқа, салқын жаз, жоғары ылғалдылық, жиі тұман және әсіресе күшті желмен сипатталады. Дегенмен, аралдың климаты жалпы алғанда, орташа жылдық температурасы шамамен 4,0 °C (39 °F) болатын жұмсақ мұхиттық деп есептеледі. Тіпті ең суық қыста да температура 15 °C (5 °F) төмен түспеген. Онекотан көрші аралдардан Төртінші Курил, Евреинов және Креницын бұғаздарымен бөлінеді. Онекотанның солтүстік-батысында вулкандық шыңы бар Маканруши аралы, оңтүстік-батысында биік жанартауы бар Харимкотан аралы орналасқан. Парамушир солтүстік-шығыста жатыр. Онекотан әлі де белсенді жанартауға ие, соңғы жарылысы 1952 жылы болды, нәтижесінде аралдың жағалауында кішкентай лава күмбезі пайда болды. Шығыс жағалаудағы шығанақта тасталып кеткен елді мекеннің қалдықтары сақталған.
Nemo (влк Немо; Japanese 根茂山; Nemoyama) with a height of is the peak to the north. It has two nested subsidiary calderas, with the cone of Nemo Peak rising in the southwest end of the youngest caldera and a crescent shaped crater lake, named Lake Chernoye, partially filling the northeast part. The contemporary structure of the caldera basin of Koltsevoe Lake was examined by Kozlov et al. through sonar survey utilizing a digital sonar and satellite positioning. The survey yielded 27 sonar profiles and a compiled bathymetric map. Presently, the lake holds the fourth position among Russia's deepest lakes, standing as the deepest in the Russian Far East and the largest in the Sakhalin region. Its significant water volume underscores its importance as a vital hydrological asset in the Far Eastern macro region. There are seven rivers on the island more than five kilometers long. The largest is Ozernaya River ( long, which flows from the southern part of the caldera of the Nemo volcano to the Sea of Okhotsk. Almost the same length is the Kedrovka River, which flows from the central part of the island into the Pacific Ocean. The climate of Onekotan is characterized by short, cool summers, high humidity, frequent fogs, and especially strong winds. However, the island's climate is generally considered to be mild oceanic with an average annual temperature of about 4.0 °C (39 °F). Even in record cold winters, temperatures below 15 °C (5 °F) were not observed. Onekotan is separated from the neighboring islands by the Fourth Kuril Strait, Yevreinov Strait, and Krenitsyn Strait. The neighboring islands are Makanrushi, with a volcanic peak, is to the northwest of Onekotan; and Kharimkotan, with a high volcano, is to the southwest. Paramushir is located to the northeast. Onekotan still has an active volcano with the most recent eruption, in 1952, forming a small lava dome on the island's coast. A bay on the eastern shore contains the remains of an abandoned settlement.
Тарих
Онекотан, бірнеше шалқақ шығанақтары мен құмды жағажайлары бар, олар жағаға тікелей қонуға қолайлы жағдай жасады, Еуропалықтармен байланысқа дейін айну тайпасының мекені болған. Бұл арал 1644 жылғы Эдо дәуіріндегі феодалдық Мацумаэ доменінің аумақтарын көрсететін ресми картада бейнеленген, ал осы иеліктер 1715 жылы Токугава сёгунатымен ресми расталған. 1720 жылы орыс геодезистері мен зерттеушілері Иван Евреинов және Федор Лужин аралды зерттеді, содан кейін 1736 жылы айну тұрғындары орыс православие дініне өткеннен кейін Ресей империясы оны өз иелігіне алды. Алайда, 1744-45 жылдары орыс салық жинаушылары аралдарда жапон шенеуніктерімен кездесті. 1855 жылғы Шимода шарты бойынша егемендік бастапқыда Ресейге берілді, бірақ 1875 жылғы Санкт-Петербург шарты бойынша Курил аралдарының қалған бөлігімен бірге Жапон империясына қайтарылды. Бұрын арал Хоккайдоның Немуро субпрефектурасының Шимусу ауданының құрамында басқарылған. 1884 жылы жапон билігі айну тұрғындарын Шикотанға көшірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралда шағын жапон гарнизоны орналасқан, ол 1945 жылдың 25 тамызында қарсылықсыз капитуляциялады. 1945 жылдан кейін арал Кеңес Одағының бақылауына өтті және қазір Ресей Федерациясының Сахалин облысының құрамында басқарылады. 2005 жылы аралдағы шағын гарнизон алынып қойылды.
Флора мен фауна
Онекотанның солтүстік жағындағы екі көлдің бірі – Чиорное көлінде шайырлар кездеседі. Көктем және жаз айларында аралда көгершіндер мен Личтың дауылды ұшасы ұялайды. Аралда түлкілер мен ұсақ кеміргіштер сияқты сүтқоректілер табылған, ал жағалауда ескектер мен теңіз арыстандары бар. Күшті желдер мен қатал климат ағаштардың өсуін сибірлік карлик қарағайының Круммгольц формацияларынан тұратын шағын тоғайлармен шектейді, олардың биіктігі көбінесе 2-4 метрді құрайды және әдетте шатқалдарда өседі.