Кіріспе

Корей-американдық романшы (1932–2009)

Ричард Юн Кук Ким (1932–2009) – корей-американдық жазушы және әдебиет профессоры. Ол «Шейіт» (1964), «Бәласыз» (1968) және «Жоғалған есімдер» (1970) сияқты көптеген шығармалардың авторы. Ол 1966 жылы Гуггенхайм стипендиясын, сондай-ақ Фулбрайт грантын алған. Оның ең танымал туындысы – Кореяның жапон отарлау кезеңіндегі өмірге негізделген «Жоғалған есімдер» романы.

Өмірбаян

Ким Ын Кук 1932 жылы Солтүстік Кореяның қазіргі аумағындағы Оңтүстік Хамгёң провинциясының Хамхунг қаласында дүниеге келген. Ол бастапқыда Кореяда, содан кейін Маньчжукода, одан соң қайтадан Кореяда өсті. Оның балалық шағы Жапон оккупациясының соңғы жылдарына тап келді. 1950-1954 жылдары Корея Республикасының теңіз күштері мен әскерінде қызмет еткеннен кейін, 1954 жылы пікірсайыс бойынша бірінші лейтенант шенімен құрметті түрде запасқа шықты және 1955 жылы АҚШ-қа келді. Ол Вермонт штатындағы Миддлбери колледжінде саяси ғылымдар мен тарихты оқыды (1955-1959); Джонс Хопкинс университетінде (жазу саласы бойынша магистр, 1960); Айова университетінің Жазушылар шеберханасында (М.Ф.А., 1962); және Гарвард университетінде (Алыс Шығыс тілдері мен әдебиеті бойынша магистр, 1963) білім алды.

Мансап

"Шейіт" романы Корея соғысы туралы, ол драма, опера және фильмге бейімделді. Бұл роман сондай-ақ Ұлттық кітап сыйлығына ие болды. Одан кейін соғыстан кейінгі Оңтүстік Кореядағы саясат туралы "The Innocent" (1968) және "Жоғалған есімдер: Корей балалығының көріністері" (1970) әңгімелер жинағы жарық көрді. Оның академиялық тәжірибесі Массачусетс Амхерст университетінде, Сиракуз университетінде, Сан-Диего мемлекеттік университетінде және Сеул ұлттық университетінде ағылшын тілінен профессорлық қызметтерді қамтыды, онда ол 1981–1983 жылдары Фулбрайт профессоры болды. Ол Форд қорының шетелдік зерттеулер стипендиясын (1962–63), Гуггенхайм стипендиясын (1966), Қазіргі корей әдебиеті аудармасының бірінші сыйлығын (1974), Ұлттық өнер кеңесінің әдеби стипендиясын (1978–79) және басқа да сыйлықтар мен құрметтерге ие болды. Оның жарық көрген түпнұсқа туындыларына "Шейіт" (1964), "Бәласыз" (1968) және "Жоғалған есімдер" (1970) романдары; "Көк құс" (корей тілінде, 1983) балалар әңгімесі; "Жоғалған жылдарды іздеу" (корей тілінде, 1985) және "Қытай мен Кеңес Одағындағы жоғалған корейлер: фотоэсселер" (1989) кіреді. Сеулдегі KBS телеарнасы үшін жасаған жұмыстарының ішінде "Кореядағы христиандықтың 200 жылы" (1981), "Корея соғысы" (1983), "Жапония туралы" (1984), "Соғыс кезіндегі жаппай қырғын туралы ойлар" (1985), "Манчжурияға саяхат" (1987), "Кеңес Одағында жоғалған корейлерді іздеу" (1988) және "Ұлы Транссибір темір жолы" (1989) бар. 1981–1984 жылдары Сеулдегі "The Korea Herald" және "The Chosun Ilbo" (Корея күнделігі) газеттерінде тілші болды. Оның шығармашылығына отбасылық және өмірлік тәжірибесі зор ықпал етті. Оның әкесі осылардың ішінде ең беделдісі, және Ким әкесін қасиетті адам деп сипаттаған. Оның әкесі "Жоғалған есімдер" (1970) кітабында да маңызды кейіпкер болып табылады.

Шейіт болғандар

Коммунистердің қолынан өлген он екі христианның мәйіті табылғаннан кейін, баяндаушы капитан Ли екі аман қалған адаммен сұхбаттасуға жіберіледі. Ли олардың бірі, пастор Шин, өз әріптестеріне сатқындық жасағанын мойындап, осы арқылы коммунистерді жамандап, корей христиандарының соғысқа қолдауын қамтамасыз ете алады деп үміттенеді. Шин кінәсіз болса да – шындығында, ол өзгелерден өзгеше, өз дінінен бас тартпағандықтан аман қалды – жалған куәлік беріп, «кешірілгеннен» кейін құлаған министрлерді «шейіттер» ретінде бейнелеуді әдейі сақтап, халық арасында танымал уағызшыға айналады. Ол, соғыс кезінде халқының күйзелісі мол екенін және оларды одан да қиын жағдайға түсіргісі келмейтінін білгендіктен, олардың сенімін жоймауға тырысады. Роман соғыс және корей христиандығы туралы, соғыс кезіндегі халықтың ауқымды азаптары мен сенім, үміт, мойындау сияқты жекелеген аспектілер арасындағы қатынас туралы маңызды мәселелерді көтеріп, талқылайды. Әңгіме он екі өлтірілген министрдің тағдырына арналғанмен, Ким бейкүнә корейлердің азап-тозағына қайта оралады, осылайша корей халқы да өлтірілген он екі адам сияқты «шейіттер» ме деген сұрақ туындайды. Роман өте танымал болды, «Нью-Йорк Таймс» бестселлер тізімінде жиырма апта бойы тұрды және он тілге аударылды. Ол Ұлттық кітап сыйлығына және Нобель әдебиет сыйлығына үміткер болды. Бұл романында Ким қорқынышты соғыстан кейін елді қайта құрудың және көптеген жемқорлық пен соғыс зорлық-зомбылығына қарамастан, әділдігін сақтаудың қиындықтары туралы ой жүгіртеді. Бұл роман «Шейіт» романындай сәтті болмады, мүмкін Вьетнам соғысына қарсы наразылықтар кезінде жарық көргендіктен, Кимге деген қызығушылық азайды.

Жоғалған есімдер

Жапония Кореяны басып алған кездегі Кимнің басынан өткен оқиғалар туралы ойдан шығарылған кітап. Бірақ, Ким кітабының көркем және шындыққа негізделген аспектілері туралы айтқанда: "Осы кітапта суреттелген барлық кейіпкерлер мен оқиғалар нақты, бірақ қалғаны – ойдан құрастырылған" деді. Кимнің өмірлік тәжірибесі әрқашан көңіл көтеріп қана қоймайды, бірақ Ким кітабының жапонға қарсы бағытталған деп түсіндірілмеуін қалайды. "Жоғалған есімдер" деген кітаптың атауы корей тіліне өте басқаша аударылған. Корейлер үшін "жоғалған" деген сөз "күштеп тартып алынған" деген мағынаны білдіреді, бірақ Ким кітап атауы осылай түсіндірілгенін қаламайды, ол жай ғана "жоғалған" дегенді білдіргісі келді. "Жоғалған есімдер" кітабындағы оның сүйікті бөлімі – "Бірде, бір күні, жексенбіде" деген тарау. Онда бала түн аспанына қарап, оның ұлылығы мен мүмкіндіктерімен салыстырғанда, болып жатқан барлық оқиғаның маңызсыз екенін сезінеді.