Кіріспе
Эпидемиологияда қолданылатын қатынас өлшемі. Салыстырмалы тәуекел (RR) немесе тәуекел арақатынасы – әсерге ұшыраған топта нәтиже пайда болу ықтималдығының, әсерге ұшырамаған топта нәтиже пайда болу ықтималдығына қатынасы. Тәуекел айырмашылығы және ықтималдық арақатынасымен бірге салыстырмалы тәуекел, әсер мен нәтиже арасындағы байланысты өлшейді.
The relative risk (RR) or risk ratio is the ratio of the probability of an outcome in an exposed group to the probability of an outcome in an unexposed group. Together with risk difference and odds ratio, relative risk measures the association between the exposure and the outcome.
Статистикалық қолдану және мағынасы
Салыстырмалы тәуекел экологиялық, когорттық, медициналық және араласу зерттеулерінің деректерін статистикалық талдау кезінде қолданылады, бұл әсерлер (емдеу немесе қауіп факторлары) мен нәтижелер арасындағы байланысты бағалау үшін пайдалы. Математикалық тұрғыдан алғанда, бұл әсерленген топтағы нәтиже жиілігінің, әсерленбеген топтағы нәтиже жиілігіне бөлінуі. Осылайша, бұл медициналық емдеу кезінде және емдемеу кезінде (немесе плацебо) немесе қоршаған ортаның қауіп факторлары кезінде жағымсыз нәтижелердің тәуекелін салыстыру үшін қолданылады. Мысалы, апиксабанның тромбоэмболияға тигізетін әсерін зерттеген зерттеуде плацебомен емделген пациенттердің 8,8%-ында ауру пайда болды, ал дәрімен емделген пациенттердің тек 1,7%-ында ғана пайда болды, сондықтан салыстырмалы тәуекел 0,19 (1,7/8,8) құрады: апиксабан қабылдаған пациенттерде плацебо қабылдаған пациенттерге қарағанда ауруға шағу қаупі 19%-ға төмен болды. Бұл жағдайда апиксабан қауіп факторы емес, қорғаныш факторы болып табылады, өйткені ол аурудың қаупін азайтады. Әсер мен нәтиже арасындағы себептік байланыс болжамдалған жағдайда, салыстырмалы тәуекелдің мәндерін былай түсіндіруге болады: Егер салыстырмалы тәуекел абсолюттік тәуекел немесе тәуекел айырмашылығы сияқты абсолюттік өлшемдерсіз ұсынылса, бұл қиындық тудыруы мүмкін. Нәтижеге қатысты бастапқы көрсеткіш төмен болған жағдайда, салыстырмалы тәуекелдің жоғары немесе төмен мәндері маңызды әсерге алып келмей қалуы мүмкін, ал бұл әсердің халық денсаулығына тигізетін маңыздылығы жоғары бағалануы мүмкін. Сонымен қатар, нәтижеге қатысты бастапқы көрсеткіш жоғары болған жағдайда, салыстырмалы тәуекелдің 1-ге жақын мәндері де маңызды әсерге алып келуі мүмкін, ал олардың әсері төмен бағалануы мүмкін. Сондықтан абсолюттік және салыстырмалы өлшемдерді бірге ұсыну ұсынылады.