Сипаттамалық статистика: негізгі түсініктер мен қолданылуы
Descriptive statistics
Статистиканың түрлері: сипаттамалы статистика – деректерді қысқаша түйіндеу, талдау әдісі. Ұйғарымдық статистикадан өзгешелігі, нақты деректерге негізделгені.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Статистиканың түрі
Type of statistics
Сипаттамалық статистика (саны сандық мағынада) – ақпарат жинағының ерекшеліктерін сандық түрде сипаттау немесе қорытындылау болып табылады, ал сипаттамалық статистика (көптік мағынада) – осы статистиканы қолдану және талдау процесі. Сипаттамалық статистика, инференциялық статистикадан (немесе индуктивтік статистикадан) өзгешелігі – деректерді пайдаланып халық туралы білудің орнына, үлгіні қорытындылау мақсатын көздейді. Бұл, әдетте, сипаттамалық статистиканың инференциялық статистика сияқты ықтималдық теориясы негізінде құрылмайтынын және көбінесе параметрлік емес статистика болып табылатынын білдіреді. Деректерді талдаудың негізгі қорытындылары инференциялық статистиканы қолдану арқылы жасалған жағдайда да, сипаттамалық статистика көбінесе ұсынылады. Мысалы, адамдарға қатысты зерттеулерде әдетте жалпы үлгі көлемі, маңызды кіші топтардағы үлгі көлемдері (мысалы, әрбір емдеу немесе әсер ету тобы үшін) және демографиялық немесе клиникалық сипаттамалар, мысалы, орташа жас, әр жыныстың үлесі, қатар жүретін аурулары бар зерттеуге қатысушылардың үлесі және т.б. келтіріледі. Деректер жиынтығын сипаттау үшін жиі қолданылатын өлшемдерге орталық тенденцияның өлшемдері және өзгергіштік немесе дисперсияның өлшемдері жатады. Орталық тенденцияның өлшемдеріне орташа, медиана және мода кіреді, ал өзгергіштік өлшемдеріне стандартты ауытқу (немесе дисперсия), айнымалылардың ең төменгі және ең жоғары мәндері, куртоз және қисықтық кіреді.
A descriptive statistic (in the count noun sense) is a summary statistic that quantitatively describes or summarizes features from a collection of information, while descriptive statistics (in the mass noun sense) is the process of using and analysing those statistics. Descriptive statistics is distinguished from inferential statistics (or inductive statistics) by its aim to summarize a sample, rather than use the data to learn about the population that the sample of data is thought to represent. This generally means that descriptive statistics, unlike inferential statistics, is not developed on the basis of probability theory, and are frequently nonparametric statistics. Even when a data analysis draws its main conclusions using inferential statistics, descriptive statistics are generally also presented. For example, in papers reporting on human subjects, typically a table is included giving the overall sample size, sample sizes in important subgroups (e. g., for each treatment or exposure group), and demographic or clinical characteristics such as the average age, the proportion of subjects of each sex, the proportion of subjects with related co morbidities, etc. Some measures that are commonly used to describe a data set are measures of central tendency and measures of variability or dispersion. Measures of central tendency include the mean, median and mode, while measures of variability include the standard deviation (or variance), the minimum and maximum values of the variables, kurtosis and skewness.
Статистикалық талдауда қолдану
Сипаттамалық статистика үлгі туралы және жасалған байқаулар туралы қарапайым қорытындыларды ұсынады. Мұндай қорытындылар сандық, яғни жиынтық статистика, немесе визуальды, яғни түсінуге оңай графиктер түрінде болуы мүмкін. Бұл қорытындылар деректерді кең ауқымды статистикалық талдаудың бір бөлігі ретінде алғашқы сипаттаманың негізін қалауы мүмкін, немесе олар белгілі бір зерттеу үшін өздері жетерлік болуы мүмкін. Мысалы, баскетболдағы ату пайызы – бұл ойыншының немесе команданың өнеркөрсетуін қорытындылайтын сипаттамалық статистика. Бұл сан – жасалған лақтырулардың санының, жасалған әрекеттердің санына бөлінуінен шығады. Мысалы, 33% ату пайызына ие ойыншы әр үш әрекеттен біреуін табысты аяқтайды. Пайыздық көрсеткіш бірнеше жеке оқиғаны қорытындылайды немесе сипаттайды. Сондай-ақ, орташа үлгерім көрсеткішін қарастырайық. Бұл бір сан студенттің барлық курстық тәжірибесіндегі жалпы үлгерімін сипаттайды. Сипаттамалық және жиынтық статистиканы қолданудың ұзақ тарихы бар, және шын мәнінде, халық саны мен экономикалық деректерді жай ғана тізімдеу – статистика ғылымының алғашқы пайда болуы болды. Соңғы уақытта, деректерді зерттеу талдауы деген атаумен қорытындылау әдістерінің жиынтығы қалыптастырылды: мұндай әдістің мысалы – қорап тәрізді график. Бизнес әлемінде сипаттамалық статистика көптеген деректерді жинақтауға көмектеседі. Мысалы, инвесторлар мен брокерлер болашақта инвестициялар туралы дұрыс шешімдер қабылдау үшін өздерінің инвестицияларына эмпирикалық және аналитикалық талдаулар жүргізу арқылы кірістің өзгеру динамикасының тарихи мәліметтерін пайдалана алады.
Descriptive statistics provide simple summaries about the sample and about the observations that have been made. Such summaries may be either quantitative, i. e. summary statistics, or visual, i. e. simple to understand graphs. These summaries may either form the basis of the initial description of the data as part of a more extensive statistical analysis, or they may be sufficient in and of themselves for a particular investigation. For example, the shooting percentage in basketball is a descriptive statistic that summarizes the performance of a player or a team. This number is the number of shots made divided by the number of shots taken. For example, a player who shoots 33% is making approximately one shot in every three. The percentage summarizes or describes multiple discrete events. Consider also the grade point average. This single number describes the general performance of a student across the range of their course experiences. The use of descriptive and summary statistics has an extensive history and, indeed, the simple tabulation of populations and of economic data was the first way the topic of statistics appeared. More recently, a collection of summarisation techniques has been formulated under the heading of exploratory data analysis: an example of such a technique is the box plot. In the business world, descriptive statistics provides a useful summary of many types of data. For example, investors and brokers may use a historical account of return behaviour by performing empirical and analytical analyses on their investments in order to make better investing decisions in the future.
Біркелкілік талдау
Бірөлшелі талдау бір айнымалының таралуын сипаттауды қамтиды, оның орташа тенденциясын (орташа, медиана және моданы қоса) және дисперсиясын (мәліметтер жиынтығының диапазоны мен квартильдерін, сондай-ақ дисперсия және стандартты ауытқу сияқты таралу шараларын қоса) қамтиды. Таралудың пішіні қисықтық және куртоз сияқты индекстер арқылы да сипатталуы мүмкін. Айымалының таралу сипаттамалары гистограммалар және сабақ-жапырақ диаграммасы сияқты графикалық немесе кестелік форматта бейнеленуі мүмкін.
Univariate analysis involves describing the distribution of a single variable, including its central tendency (including the mean, median, and mode) and dispersion (including the range and quartiles of the data set, and measures of spread such as the variance and standard deviation). The shape of the distribution may also be described via indices such as skewness and kurtosis. Characteristics of a variable's distribution may also be depicted in graphical or tabular format, including histograms and stem and leaf display.