Кіріспе

Чанделер аралдары – Мексика шығанағында орналасқан, шамамен 50 миль (80 км) ұзындықтағы, адам тұрмайтын кедергілі аралдар тізбегі. Олар Чанделер Sound-тың сыртқы шекарасын белгілейді және АҚШ-тың Луизиана штатының ең шығыс нүктесі болып табылады. Бұл аралдар Бретон ұлттық жануарлар қорығының құрамына кіреді. Олар оңтүстікке қарай ұшып бара жатқан көптеген құстар үшін маңызды тоқтау орны және батпақ пен орманды фаунаға толы маңызды аймақ болып саналады.

Тарих

Аралдар 2000 жыл бұрын Миссисипи өзенінің дельтасындағы Сент-Бернард тізбегінің жиегі ретінде қалыптасқан. Аралдарға атау берген кезде зерттеуші Пьер Ле Мойн д'Ибервилл Мексика шығанағының жағалауымен Миссисипи өзенінің сағасын іздеп келе жатқан. Ол 1700 жылдың 1 ақпанында, Fête de la Chandeleur, сондай-ақ Candlemas деп белгілі христиан мейрамы қарсаңында аралдарды қасиеттеп берді. Бреттон ұлттық жануарлар қоры 1904 жылы құрылды және Мексика шығанағындағы барлық Шанделер аралдарын қамтиды. Бұл қорық Ұлттық жабайы табиғат қорықтары жүйесіндегі екінші ескі қорық болып табылады. 1915 жылы болған дауылға дейін аралдарда балық аулау поселенісі болған, ал одан бұрын аралдарда шаруашылық жүргізілген. 1895 жылы салынған Шанделер аралының шамшырағы теңізшілер үшін және Мексика шығанағынан ұшып өтетін ұшқыштар үшін маңызды және танымал бағдар болды. Аралдар үнемі толқындардың әсерінен эрозияға ұшырап, өзгеріп отырды, әсіресе дауылдан кейін су көтерілгенде. Аралдар 19 ғасырдың соңынан бері көбінесе құрлыққа қарай тартылып, жылжуда. 1980 жылдары жасалған зерттеулер олардың тағы үш ғасырға дейін сақталатынын көрсетті. 1996 жылға дейін аралдардың теңізге қараған жағынан әр жылы 20-30 фут жері жоғалды, көбінесе арт жағынан толықтырылды. 1996 жылдан 2004 жылға дейін бұл көрсеткіш жылына 91 метрге дейін өсті. 1998 жылы «Джордж» дауылы аралдарды қиратты және шамшырақты мұхиттың ортасында қалдырды, ал 2005 жылдың 29 тамызында «Катрина» дауылы соққанда бөгеттік аралдар жаңадан қалпына келді. Алайда, 2005 жылы «Денис» және «Катрина» дауылдарының бірлескен әсері аралды астыңғы немесе су астындағы құрылымдарға айналдырып, Шанделер аралының шамшырағын құлатты. Күшті дауылдар әдетте көп жылдарға созылатын өзгерістерді қысқа мерзімде тудыра алады. 2006 жылы Нью-Орлеан университетінің геологтары жүргізген зерттеу көрсеткендей, үлкен дауылдардан кейін аралдарды қайта құраған құм мен шөгінділердің әдеттегі үлгілері «Катрина» аймақты қайта өңдегеннен бері қалпына келтірілмеген. Сонымен қатар, Мексика шығанағына қарай теңіз түбінде бұрын-соңды болмаған жер көшкіні байқалды, бұл аралдарға күшті толқындардың эрозиялық әсеріне ұшырауына мүмкіндік береді. Басқа теңіз геологтары жасаған сандық модельдер көрсеткендей, теңіз деңгейінің көтерілуі, Миссисипи өзенінің дельтасының шөгінділерінен оқшаулануы, сазды негіздер, шөгінділерді тасымалдау мәселелері және зиянды дауылдар салдарынан аралдар онжылдықтар ішінде көбінесе су астында қалуы мүмкін.