Кіріспе

Жылан тәжі – Marvel Comics баспасынан шыққан американдық комикстерде кездесетін, құрастырылған мистикалық күш нысаны. Оны жазушы Рой Томас пен суретші Мари Северин жасаған, алғаш рет ол Sub Mariner #9 (қаңтар 1969) санында пайда болды.

Қасиеттері

Комикстерде жылан тәжі жеті басты, оралған жыланға ұқсайтын тәж ретінде бейнеленеді. Ол белгісіз материалдан жасалған. Осы ұқсастық – қуғынға ұшыраған, жеті басты жылан-шайтан/құдай "Сетке" сілтеме, тәж одан мистикалық байланыс арқылы күшін алады. Бұл күштер тәжді киген адамға түрлі қабілеттер сыйлайды. Оларға адамнан асқан күш, басқалардың ойларын оқу және басқару, өзін және/немесе басқа адамдар мен заттарды ауаға көтеру, әлдеқандай иллюзиялар жасау, мистикалық энергияның жойғын сәулелерін жіберу, тіпті материя мен энергияны манипуляциялау сияқты қабілеттер кіруі мүмкін. Дегенмен, тәжді пайдалану көбінесе киген адамның Сеттің саналық бақылауына түсуіне әкеледі, ал Сет одан Жер өлшеміне физикалық оралуына көмектесетін түрлі тапсырмаларды орындауды талап етеді.

Тақтың алғашқы тарихы

Тәждің алғашқы пайда болуы 1969 жылы «Sub Mariner» #9 комиксінде болды, ол заманауи дәуірде орын алады. Кейінгі әңгімелерде оның Marvel Ғаламдағы ертеректегі тарихы кеңейтіліп, дамытылды. Marvel Ғаламның тарихқа дейінгі кезеңінде Сет Жерден өз өлшемінен кетіп, ықпалын пайдаланып, сезімтал, сырға толы рептилиялық жандардың нәсілін тудырды, олар Жылан Адамдары деп аталды. Жылан Адамдары Сетке адал табынушылар және адамзатпен үнемі қақтығыста болатын нәсіл ретінде бейнеленеді. Адам қоғамдары дамыған сайын Жылан Адамдары әлсіреп, патша Куль Валузияны билегенде оларға қарсы науқан бастағандықтан, нәсілдері азая бастады. Куль дәуірінен кейін бес ғасыр өткен соң, олардың саны одан да азайып, Жылан Адамдарының бір тобы, апатқа дейінгі Лемуриядан келген адам алхимиктерімен одақтасып, «құдайлары» Сеттің зор мистикалық күшіне қол жеткізуге мүмкіндік беретін Жылан Тәжін жасады. Алайда, алхимиктер мен Жылан Адамдары Тәждің күшін пайдалануға асыққанда Ұлы апат орын алды. Бұл оқиға бүкіл әлемді қамтыған табиғи апат болды, ол Атлантида мен Лемурияның суға батуына және көптеген Жылан Адамдарының өліміне, сондай-ақ Жылан Тәжінің ғасырлар бойы жоғалуына әкелді. Ұлы апаттан кейінгі Гибориан дәуірінде Жылан Тәжіне ұқсас мистикалық нысан – «Кобра Тәжі» болғаны дәлелденді. Сеттің ізбасары Тот Амон аман қалған Жылан Адамдарымен одақтасып, қысқа уақытқа осы екінші Тәжді киді. Кобра Тәжі де Сеттің зор күшінің ыдысы болып табылады және оны киген адамның басқалардың санасын бақылауына мүмкіндік береді. Алайда, оның қабілеттері ақырында әлсіреп, Тот Амон мен Конан Барбары арасындағы қақтығыс кезінде жойылғандықтан, ол Жылан Тәжінен әлдеқайда нашар болған сияқты.

Суға батып кеткен Лемуриядағы патшалық

Көп ғасырлар өткен соң, Лемрияның суға батып кеткен қаласы Homo mermanus деп аталатын, сумен тыныс алатын гуманоидтардың мекеніне айналады. Бұл жаңа "Лемуриялықтар" (суға батқан Атлантидаға қоныстанған "атлантикалық" Homo mermanus-тан ерекше) қаланың қираған орындарында Жылан тәжін табады. Лемуриялық император Нага тәжді киіп, Сеттің ықпалына тез түседі. Тәждің әсерінен Наганың сыртқы келбеті өзгереді, оның бет-әлпеті жыланға ұқсап, терісі жасыл түсті, қабыршақты болады (басқа Homo mermanus-тің көк түсінен өзгеше). Ол лемуриялықтарды Сетке табынуға көндіреді және оның күшін пайдаланып, өлместікке қол жеткізеді, ғасырлар бойы халыққа билік етеді. Тәжді ұзақ қолдануының нәтижесінде Лемурия халқының терісінің түсі мен құрылымы да жасыл түске айналып, уақыт өте келе қабыршақты болады. Наганың тәжді пайдалануы Пискатос есімді көтерілісшіл оны ұйықтағанда ұрлағанда тоқтатылады. Содан кейін Пискатос және оның одақтастары Антарктидаға қашып, онда өз өркениеттерін құрады, олар "Ежелгілер" деп белгілі болады. Бұл өркениет телепатиялық қабілеттерді дамытады және тәжді түрлі мақсаттарда қолданғанымен, оны белгісіз затқа орап, Сеттің айналасындағыларды бақылауына кедергі келтіріп, оның үстемдігінен ішінара құтылады. Алайда, Сеттің зұлым ықпалы ақырында көрінеді, Пискатос соңында жылан құдайының жақтасына айналады, бұл оның (білмей) Ежелгілер өркениетінің құлауына себеп болған жер сілкінісін тудырады. Жылан тәжі көрінеу Антарктида мұзының астында жиырмасыншы ғасырға дейін жатыр. Тәж Лилия Кальдеру, цығандар патшайымы киген түрінде пайда болады, осы кезде Дестин тоқтатылған анимацияда болады. Кейін тәж "Күш шлемі" ретінде жасырынып пайда болады. Өзін "Тағдыр" деп атаған Пол Дестин әлемді жаулап алуға тырысады және капитан Маккензидің ұлы, Су асты мекеншісі Намормен қақтығысқа түседі. Дестин оқиға бойы тәждің күшін пайдаланады, бірақ ол ешқашан Сеттің тікелей ықпалына түспейді, мүмкін, Ежелгілер тәжді ғасырлар бұрын қоршаған қорғаныш қабырғасының және (көп мүмкін) тәж туралы түсінік әлі толық дамымағандықтан.

Алғашқы нақты көрініс: Жылан тәжінің "қайта пайда болуы"

Тағдырды жеңгеннен кейін Намор "Қуат шлемін" Атлантисқа әкеледі. Тақтың күші Ежелгінің қорғау қабығын жеңіп, оның нағыз бейнесін ашады және Сетке оның ықпалын қайтадан таратуға мүмкіндік береді. Бұл оқиға Тақтың алғашқы нақты, ашық көрінісі болып табылады, бірақ ол бұрын жасырын түрде пайда болған және кейбір келесі оқиғалар осыдан бұрын болған. Тақ бастапқыда Намордың серігі, леди Дорманың санасын басып алады, және оның арқылы Атлантис халқының бәрі оның бақылауына келеді. Намор содан кейін өзі шлемді киіп, ерік-жігерінің күшімен Сеттің ықпалын жойып, халқын босатады. Тақ Лемурия агенттерімен ұрланып, Нагаға қайтарылады, ол ғасырлар бұрын Тақты жоғалтса да, өлмейтін болып қалғаны белгілі болады. Намор Тақты қайтаруға тырысады, ал Нага мен Тақ теңіздің түбіндегі жарқаққа тасталып, өлген және жойылған деп есептеледі.

"Қара жылан" супербатырлар сагасы

Тақты Атлантиданың бүлікші Кранг әскербасы тауып алады, ол оны адамнан асқан қылмыскер Зығырға береді. Зығыр, сол кездегі алғашқы Жылан отрядының басшысы, Роксон мұнай компаниясының президенті Хью Джонсты ұрлап, оның басына патшалық тәжді қояды. Джонс бірден Сеттің ақыл-ойына билік етеді. Сюжет соңында полиция мен Капитан Америка Отрядтың жоспарын бұзады және Корона уақытша жер асты канализациясына жоғалады. Бұл фильмде супергеройлар тобы "Ең жоғары эскадрилья" орналасқан альтернативті әлемде, сол әлемдегі "Жылан тажы" көптеген Американың ірі корпорацияларының басшыларының, тіпті Американың президенті Нельсон Рокфеллердің санасын өз бақылауына алғандығы көрсетілген. Marvel Universe Earth-тің негізгі ағынынан шыққан Аңсатушылар Эскадронның Жеріне барып, сол планетаның көптеген адамдарын Тақтың үстемдігінен азат етеді, оның барысында олар қысқа уақытқа оның ықпалына түседі. Кейін Аңсатушылар сол басқа әлемнен Жылан тәжін өздерімен бірге өздерінің Жеріне алып келді, ақырында оны жоғалтты, өйткені ол Тірі лазермен шайқастан кейін Тынық мұхитқа құлатылды. Жердің түпнұсқалық тәжін кейін Хью Джонс табады, ол әлі де Сеттің бақылауында. Джонс екінші, баламалы ғаламның Жылан тәжін тауып, қайтарып алуға да қол жеткізеді, оны түпнұсқалық тәжмен біріктіріп, басқаларына ұқсайтын жаңа Жылан тәжін жасайды, бірақ қазір ол түпнұсқалық екі тәждің біріктірілген күшіне ие. Осы билікті пайдаланып, Джонс Вашингтонның барлық тұрғындарының, соның ішінде АҚШ-тың федералдық үкіметінің көпшілігінің санасын басқарады. Содан кейін Джонс супербатырлар тобымен, соның ішінде Шындық пен Қызыл сиқыршымен қақтығысқа түседі. Қызыл сиқыршы Сетпен Астральдық жазықтықта шайқасады, бұл Шындыққа Джонстың басын Сеттен тартып алып, оның байланысын бұзуға мүмкіндік береді. Король Сеттің ықпалын қайтадан жүзеге асыра бастады: ПЕГАЗУС жобасында, кешендегі қызметкерлерді санамен бақылап, ақырында сол жерде жұмыс істейтіндердің барлығының ерік-жігерін басып тастады. Бұл жұмысшылар кейін басқа Жылан тәждерін жобаға басқа өлшемдерден тасымалдауға кірісті, ақырында 777 осындай тәж жинады, содан кейін олар біріктіріліп, бір алып тәжді құрады, ол Сеттің Жерге оралуын жеңілдету үшін пайдаланылады. Алайда, бұл орын алмастан бұрын бірнеше супербатырлар, соның ішінде Доктор Стрэндж, Жәндік пен Қызыл сиқыршы, тағы да Сеттің жоспарларын бұзады. Супербатырлар ғаламдық кубты қолданып, үлкен тажды жойып, металл шаңға айналдырады, ал Стрейндж Сетті жер бетінен мәңгілікке шығаратын сиқыр жасайды. Алайда, Стрейндждің көптеген сиқырлы талисмандарының уақытша жоғалуымен, Сеттің Жерден әсерін сақтап тұрған сиқыр өте әлсіреп қалды. Ол Тор, Квазар, Шындық және Доктор Стрейндж жеңгенге дейін. Тақ жер астындағы жарыққа лақтырылды. Кейіннен Иан Макни Нагаладан тәжді қайтарып алады. Кейін оны Стив Роджерс алып тастайды, ал оның қамқоршысы Архонт алып кетеді.

Қатысушылар және Омега теңізі

Су астында жүретін Намор тағы да жер бетіндегі әлемге соғыс жариялайды, бұл жолы ол қаза тапқан соғыс ардагері және жақын досы Томас Маханның кейпіндегі галлюцинацияның ықпалында болады. Намор амнезияға шалдыққан деп есептелген кезеңде Чарльз Ксавьер онымен байланысқа түсіп, көбірек мутанттарды табуға тырысады. Сонымен қатар, ол психотерапевт ретінде қызмет ету үшін, құлаған досының естелігінен жасалған психикалық конструкцияны пайдаланып, оның психикалық тұрақсыздығын басуға әрекеттенді. Бірақ бұл оның биполярлық ерекшеліктерін күшейте түсіп, жылдар бойы оның агрессивті эпизодтарына әсер етеді. Онжылдықтар бойы Махан, Намордың өкініші мен әлсіздігінің көрінісі ретінде, оның санасына экстремалды әрекеттер жасауға тырысады, соңында жер бетіндегі барлық адамдарды атланттарға айналдыру жоспарына жетеді. Махан, патшасының білмейтін жерінде, атлант патшасының әскерлеріне жеке бұйрықтар береді және оқиғалар туралы Намордың естелігін жояды. Мұндай бұйрықтардың бірі – Намордың зақымдалған санасын қорғау үшін қолдану мақсатымен Жылан тәжін алу. Намор тәждің күшін оны киіп жүргенін жасыру үшін пайдаланады, бұл оған Көрінбейтін әйелдің жасаған шабуылынан қашуға мүмкіндік береді. Роксон жалдамалыларының тағы бір қанды шабуылынан кейін Намор Маханның алдаушылығына көздері жетіп, ашулана бастайды. Көрініс, тәждің күшін пайдаланып, ортақ тәрбиеленушісі Роман Петерсонның денесіне өзін ауыстырып, Жылан тәжін өз мақсаты үшін иеленеді. Романның денесіндегі Махан енді Намордың билігіне сүйенудің орнына, Атлант сақшыларына тікелей бұйрық беру үшін тәжді пайдаланады. Махан мен Романның қосындысы, жаулап алушылар найза деп аталатын атлант құрылымын қоршағанда, тәждің барлық мүмкіндіктерін қолданады. Бұл құрылғы – барлық сулы әлемнен жерге қатты жаңбыр ретінде суды тасымалдайтын, соның салдарынан әлемді суға батыру қаупі тудыратын трансматериялық портал. Ақырында, ол жаулап алушылардың біріккен күштерінен жеңіледі, ал тәж кейіннен Намор тәркілейді.

Басқа медиада

Жылан тажы "Авангерлер жиналысының" "Жер бетінің астында" эпизодында көрінеді. Атуманың бас кеңесшісі Леди Зартра өзінің тобын оның тираниясынан босату үшін Жылан тажын пайдалануды жоспарлайды, бірақ Авангерлер мен Зартра тобы арасындағы қатыстың дұрыс түсінілмеуінен кейін Атума тажға қол жеткізіп, екі топқа да қарсы Гигантоны жібереді. Хоуки арнайы дыбыстық жебе арқылы Гигантоны бақылаудан шығарып, оны Авангерлердің күзетіне алады.