Кіріспе
Мұздықта жоғары қысыммен қалыптасқан мұздың түрі
Көк мұз, қар мұздыққа түскен кезде пайда болады, ол қысымға ұшырап, мұздықтың құрамына енеді. Қысымның нәтижесінде ауа көпіршіктері сығылып шығады, мұз кристалдарының мөлшері ұлғаяды. Осы ұлғаю мұздың көк түсіне себеп болады. Аз мөлшердегі мұз, ішіндегі ауа көпіршіктері мен судың аз мөлшерінің әсерінен ақ түсті болып көрінеді. Мұздықтардағы қысым ауа көпіршіктерін сығып шығарып, мұздың тығыздығын арттырады. Судың көп мөлшері көк түсті болады, себебі ол басқа түстерді көк түске қарағанда тиімдірек сіңіреді. Үлкен мұз кесіндісі немесе мұздық та көк түсті болып көрінеді. Көк түстің бұл ерекше реңгі зулки көгі деп аталады.
Көк түс кейде дұрыс емес, аспанның түсіне жауапты Рейлидің шашырауы деп есептеледі. Бірақ шындығында, су мұзының көк түсі, сұйық судың көп мөлшерінің көк түсіне ұқсас – ол судағы оттек-сутек (O−H) байланысының созылуынан туындайды, ол көрінетін спектрдің қызыл жағындағы жарықты сіңіреді. Мұхиттар мен көлдерде, жарықтың бір бөлігі су бетінен тікелей кері шағылысады, ал қалғаны су молекулаларымен әрекеттесіп, оларға еніп, олардың құрамындағы молекулалармен өзара әрекеттеседі. Жарық түскен кезде су молекуласы әртүрлі режимде дірілдей алады. Қызыл, қызғылт, сары және жасыл түсті жарық толқындары сіңіріліп, қалған жарық көк және күлгін түсті қысқа толқындардан тұрады. Осы себепті мұхит көк түсті болады. Су өзінің көк түсін көрінетін спектрінің қызыл бөлігіндегі таңдаулы сіңіру қабілетіне қарыздар. Сіңірілген фотондар молекуланың ядролық қозғалысының жоғары гармоникалық және комбинациялық күйлеріне, яғни жоғары деңгейдегі дірілдерге өтуді ынталандырады. Көк мұз жылы ауаға ұшырағанда, беткі қабаттарында жарықтар пайда болып, тығыз, таза мұздың үлкен көк кристалдарын бұзады. Бірнеше сағаттың ішінде ауа толтырылған жарықтар мұздың бетін ақ түске бояп көрсетеді. Мұз жарылғанға немесе ауаға ұшырамаған мұзды ашып көрсеткенге дейін көк түс қайтадан көрінбейді. Мысалы, 2011 жылдың қаңтар айында Жаңа Зеландиядағы Тасман мұздығында сәтті туристер мұздықтың айдап құлауынан кейін бірнеше ай су астында қалған, ауадан қорғалған таңғажайып көк мұзды көрді.
The blue color is sometimes wrongly attributed to Rayleigh scattering, which is responsible for the color of the sky. Rather, water ice is blue for the same reason that large quantities of liquid water are blue: it is a result of an overtone of an oxygen–hydrogen (O−H) bond stretch in water, which absorbs light at the red end of the visible spectrum. In the case of oceans or lakes, some of the light hitting the surface of water is reflected back directly, but most of it penetrates the surface, interacting with its molecules. The water molecule can vibrate in different modes when light hits it. The red, orange, yellow, and green wavelengths of light are absorbed so that the remaining light is composed of the shorter wavelengths of blue and violet. This is the main reason why the ocean is blue. So, water owes its intrinsic blueness to selective absorption in the red part of its visible spectrum. The absorbed photons promote transitions to high overtone and combination states of the nuclear motions of the molecule, i. e. to highly excited vibrations. Once blue ice is exposed to warmer air, cracks and fissures appear in surface layers, and break up the large blue crystals of dense, pure ice. Within hours these air filled fissures cloud the surface making the ice appear white. The blue colour will not be seen again until the ice breaks or turns over to expose ice which air could not reach. For example, lucky tourists at Tasman Glacier, New Zealand in January 2011 saw an iceberg roll over to reveal startling blue ice, kept from air by staying underwater for months since the iceberg calved.
Антарктиканың ұшу-қону жолақтары
Көк мұз Антарктикада қардың жиналуы немесе жоғалуы тең болатын аймақтарда көрінеді. Яғни, сол аймаққа жауған қар сублимация немесе басқа жолдармен жойылады. Мұндай аймақтар көк мұз аймақтары деп аталады. Олардың қатты беті дөңгелекті ұшақтарға, шаңғылы ұшақтарға қарағанда ыңғайлы болғандықтан, ұшу-қону жолақтары ретінде пайдаланылған (мысалы, Уилкинс ұшу-қону жолағы, Новолазаревская, Патриот Хиллс базалық лагері).