Ян Оге Фьортофт – норвежский футболшы (1967 ж.т.). 308 гол соққан, Норвегия құрамасының экс-капитаны, 1994 ж. Әлем Чемпионатына қатысқан. Футбол туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық футболшы (туған 1967)
Norwegian footballer (born 1967)
Ян Аге Фьортофт (10 қаңтар 1967 жылы туған) – норвегиялық бұрынғы кәсіби футболшы. Гол соғу қабілеті бар, күшті орталық шабуылшы, Норвегия, Австрия, Англия және Германияда кәсіби деңгейде ойнаған. Барлығында, ол осы төрт елде 614 ойында 308 гол соқты. Норвегия Ұлттық құрамасы сапында 71 рет алаңға шығып, оның 15 матчында команда капитаны болды және Норвегия ұлттық құрамасы үшін 20 гол соқты. Ұлттық құрамадағы карьерасының ең жарқын сәті – 1994 жылы АҚШ-та өткен әлем чемпионатына іліккені және қатысқандығы. Бұл Норвегияның 1938 жылдан бері әлем чемпионатына алғаш рет оралуы болды. Оның лақап аты – Фьора.
Jan Åge Fjørtoft (born 10 January 1967) is a Norwegian former professional footballer. A powerful centre forward with goalscoring ability, he played professionally in Norway, Austria, England and Germany. In total, he scored 308 goals in 614 games in these four different countries. He made 71 appearances for the Norwegian National Team, captaining the squad in 15 of them, and scored 20 goals for the Norway national team. A pinnacle moment in his national team career was the qualification and participation in the 1994 World Cup held in the USA. Notably, this marked Norway's return to the World Cup stage for the first time since 1938. His nickname was Fjøra.
Клубтық мансап
Фьортофт өзінің кәсіби карьерасын 17 жасында «Хёдд» (Норвегияның 2-ші лигасы) командасында бастады, 1984 жылғы маусымда 17 матчта 9 лигалық гол соқты. 1985 жылғы маусымда 22 ойында 25 гол соқты. Норвегияда «Хёдд», «Хамкам» және «Лиллестрём» командаларында ойнағаннан кейін, сондай-ақ Австрияның Бундеслигасында «Рапид Виен» командасымен төрт маусым өткізгеннен кейін, ол 1989 жылы «Жыл ойыншысы» атағын алған екінші шетелдік футболшы болды. Фьортофт 1990 жылдары бірнеше маусымды Англияда өткізді. 1993 жылдың жазында ол премьер-лигаға жолдама алғаннан кейін «Суиндон Таун» клубына қосылды, бұл Вилтшир клубы үшін рекордтық 500,000 фунт сомаға айналды. «Суиндон» клубындағы карьерасын баяу бастады және алғашқы бірінші дивизиондық маусымның нашар басталуын бастан кешірді, алғашқы 16 ойынының біреуін де жеңе алмады. Фьортофт Рождестводан кейін ғана гол соқты, бірақ соңғы 17 ойынында 13 гол соқты, оның ішінде 1994 жылдың 5 ақпанында «Ковентри Сити» клубына қарсы өткен матчтағы 3-1 есебімен жеңіске жеткен хет-трик. Алайда, бұл «Суиндонның» лигадағы ең төменгі орынға түсуін болдырмады, себебі команда лигада 100 гол жіберіп, тек бес жеңіс ғана одіс етті. Фьортофт 1994-95 маусымда да жиі гол соқты және «Суиндон» клубының Лига кубогының жартылай финалына жеткеніне көмектесті, бірақ команданың лигадағы көрсеткіші тағы да нашар болды және ол 1995 жылдың 23 наурызында 1.3 миллион фунтқа «Миддлсбро» клубына ауысты. Осы кезеңде ол «Робинс» үшін барлық жарыстарда 25 гол соқты және сол маусымда Англия лигасындағы ең көп гол соққан ойыншылардың бірі болды. Осы арада Фьортофт клубқа қосылғаннан кейін «Миддлсбро» клубының тұрақты ойыншысы болды және команданың Бірінші дивизионда жеңіске жеткеніне көмектесті. Лиганың қайта құрылуына байланысты, 1995 жылы «Миддлсбро» клубы премьер-лигаға автоматты түрде жолдама алған жалғыз команда болды. Ол 1995-96 маусымында да тұрақты ойыншы болды және норвегиялық әріптесі бразилиялық ойыншы Жуниньомен бірге «Боро» клубы сыйлы 12-орында аяқтады. Олар күздің соңында төртінші орында болғанмен, маусымның ортасында жарақаттардың күшеюіне байланысты форманың нашарлауы еуропалық жарыстарға қатысу немесе титул үшін күресу үмітін жоққа шығарды. Фьортофт премьер-лигада 26 ойында 6 гол соқты. Алайда, итальяндық шабуылшы Фабрицио Раванеллидің келуі оны 1996-97 маусымында негізгі құрамнан шығарып, 1997 жылдың 31 қаңтарында Бірінші дивизионға жолдама алған «Шеффилд Юнайтед» клубына 700,000 фунтқа сатуға себепкер болды. «Миддлсбро» клубымен өткізген соңғы ойынында Фьортофт ФА кубогының төртінші раундында «Хеднесфорд Таун» клубына қарсы маңызды гол соқты. «Боро» клубы оның кеткенінен кейін финалға шықты. «Блейдс» клубы плей-офф финалында «Кристал Пэлас» клубына ұтылып, 1998 жылдың 15 қаңтарына дейін «Юнайтед» клубында ойнады, содан кейін ол жаңадан жоғарылатылған «Барнсли» клубына қосылды. Ол «Барнсли» клубының премьер-лигадағы жалғыз маусымын 15 ойында 6 гол соққанмен, команданың лигадан түсуіне жол бермеді. 1998 жылы қарашада «Барнсли» клубын тастап, «Айнтрахт» клубына ауысты. Фьортофттың келесі аялдамасы Германиядағы «Айнтрахт Франкфурт» клубы болды, онда ол үш жыл өткізді (25 қараша 1998 – 31 мамыр 2001). Ол клубтың культ-батыры болды, 1998-99 маусымының соңғы ойынында 89-шы минутта шешуші гол соқты және өзіне-өзі меланхолиялық түрде: «бұл маусымдағы ең жақсы гол» деді, соның арқасында «Айнтрахт» клубы лигада қалып қойды. Ол Норвегияға «Стабек» клубымен оралды және 2002 жылы «Лиллестрём» клубында карьерасын аяқтады, 35 жасында футболдан кетуге шешім қабылдады.
Fjørtoft started his senior career at Hødd (2. league Norway) as a 17 year old, scoring 9 league goals in 17 matches in the 1984 season. In the 1985 season, he scored 25 league goals in 22 games. After starting in Norway with Hødd, HamKam and Lillestrøm and spending four seasons in the Austrian Bundesliga with Rapid Wien – where he became only the second foreigner to be Player of the Year in 1989 – Fjørtoft spent several seasons in England during the 1990s. He joined Swindon Town in the summer of 1993 following their promotion to the Premiership, costing the Wiltshire club a record £500,000. He had a slow start to his career at Swindon and endured a poor start to their first ever top division campaign, failing to win any of their first 16 games. Fjørtoft failed to find the net until after Christmas but scored 13 goals from his final 17 games, including a hat trick in a 3–1 win against Coventry City on 5 February 1994. However, it was not enough to prevent Swindon from going down in bottom place with a mere five league wins having conceded 100 league goals. Fjørtoft continued to score frequently during the 1994–95 season and helped Swindon reach the League Cup semi finals, but their league form was disastrous once more and he transferred to Middlesbrough on 23 March 1995 for £1.3 million. By this stage, he had scored 25 goals in all competitions for the Robins and was one of the highest scorers in the English league that season. Meanwhile, Fjørtoft was a regular player for Middlesbrough as soon as he joined the club, and helped them finish the season as First Division champions. Due to a restructuring of the league, they were the only team to gain automatic promotion to the Premiership in 1995. He was a regular player throughout the 1995–96 campaign and, as the Norwegian partnered Brazilian playmaker Juninho, Boro finished in a respectable 12th place; although they had occupied fourth place in late autumn, a disastrous run of form coinciding with an injury crisis during mid season sabotaged their hopes of European qualification or a title challenge. Fjørtoft had scored six goals from 26 Premier League games. However, the arrival of Italian forward Fabrizio Ravanelli pushed him down the pecking order for the 1996–97 season, and he was sold to First Division promotion chasers Sheffield United for £700,000 on 31 January 1997. In his final game for Middlesbrough Fjørtoft scored a crucial goal against Hednesford Town in the fourth round of the FA Cup. Boro would go on to reach the final after his departure. After the Blades lost to Crystal Palace in the playoff final, he played at United until 15 January 1998, when he joined newly promoted Barnsley to have another crack at the Premiership. He was unable though, to prevent Barnsley's only season at Premier League level ending in relegation, although scoring a respectable six goals in 15 Premiership games. He left Barnsley in November 1998 to join Eintracht Frankfurt, calling time on his five year spell in England. Fjørtoft's next stop came in Germany with Eintracht Frankfurt, where he spent three years (25 November 1998 – 31 May 2001). He became a cult hero for the club, scoring a decisive 89th minute goal in the final game of the 1998–99 season, saying to himself melancholically: "probably the best goal this season", keeping Eintracht up. He returned home to Norway with Stabæk, and finished his career with Lillestrøm in 2002, retiring at the age of 35.
Халықаралық мансап
1986 және 1996 жылдар аралығында Фьортофт Норвегия ұлттық құрамасы сапында 71 матч өткізді, 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатында ұлттың құрамында болды, онда ол Мексикамен (1–0) және Италиямен (0–1) өткен ойындарда негізгі құрамда алаңға шықты.
Between 1986 and 1996, Fjørtoft collected 71 caps for the Norway national team, being part of the nation's squad in the 1994 FIFA World Cup, where he appeared as a starter against Mexico (1–0) and Italy (0–1).
Ойын-сауық мансабынан кейін
Кәсіби футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ян Аге Фьёртофт футбол индустриясының және одан тыс салалардың әртүрлі қызметтеріне көшті, оның ішінде телехабар тарату, клубтық басқару, стратегиялық кеңес беру, үкіметтік саясатқа қатысу, елшілік қызмет, қайырымдылық және білім беру жобалары, сондай-ақ подкасттарды жүргізу. 2004 жылы ол «Лиллестрём» (LSK) клубының футбол директоры болып тағайындалды және 2008 жылғы маусымның соңына дейін төрт жарым жыл осы лауазымда қызмет етті. Осы кезеңде екі рет Кубок финалына шықты (2005 жылы жеңіліске ұшырады, ал 2007 жылы жеңіс тойлады), үш мәрте чемпионаттың алғашқы төрттігіне кірді және Корольдік Лигасының финалына қатысты.
After retiring from professional football, Jan Åge Fjørtoft transitioned into various roles within the football industry and beyond, including broadcasting, front office, strategic consultancy, government advisory, ambassador roles, philanthropy and educational initiatives, and podcasting. In 2004, he assumed the Director of Football position at Lillestrøm (LSK), where he served for four and a half years until the end of the 2008 season. This included two cup final appearances (lost in 2005, won in 2007), three consecutive top four league finishes, and a Royal League final appearance.
Медиа мансабы
Англияда ойнаған кезде Ян Аге Фьортофт қонақ ретінде Sky телеарнасымен бірге футболды теледидарда көрсетудің жаңа тәсілін дамытуға қатысты. 1998 жылғы әлем чемпионатына да, 2002 жылғы Еуропа чемпионатына да Ян Аге Норвегияның NRK телеарнасында сарапшы ретінде жұмыс істеді. 2002 жылы карьерасын аяқтағаннан кейін, ол NRK телеарнасымен келісімшарт жасасты, соның нәтижесінде норвеж теледидарындағы тұрақты сарапшы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол жаттықтырушылық лицензия алуға да кірісті, былай деді: "Мақсатым жаттықтырушы болу емес, мен өмірім бойы алған білімім мен тәжірибемді жүйелеуді қалаймын. Қай жолды таңдасам да, осындай білім маған көмектеседі". Lillestrøm Sportsklubb футбол клубының директоры қызметін атқарып жүргенде, ол 2004 жылы Viaplay телеарнасына қосылды. Ол хост және сарапшы ретінде Чемпиондар лигасы, Англия кубогы, Лига кубогы және әлем чемпионаты трансляцияларына үлес қосты. Қазіргі уақытта ол Viaplay телеарнасында белсенді жұмыс істейді, Премьер-лига трансляциялары үшін аға жағажай репортері болып табылады. 2021/2022 маусымында ол "Хааланд – Үлкен шешім" атты деректі фильмді жасады, ол Эрлинг Хааландтың жолы мен Боруссия Дортмундтан өту кезеңін көрсетті. Бұл деректі фильм Эрлинг Манчестер Ситиге өтуінен кейін жарық көрді, онда оның жеке өмірінен эпизодтар орын алды. Фьортофт 2002 жылдан бері медиа кеңістігінде белсенді, Viaplay, Sky Germany, ESPN және ServusTV сияқты телеарналарға сарапшы ретінде қызмет етеді. 2011–2014 жылдары ол Sky Germany телеарнасында футбол сарапшысы болды. Кейін ESPN FC телеарнасында сарапшы болып жұмыс істеді, және 2022 жылғы қаңтардағы сұхбатында, ол Википедиядағы гол соғу статистикасының дұрыс емес екенін айтты және оны түзетуді қалайды. Ол сонымен қатар Bild Zeitung газетіне жарияланған мақалалары арқылы өз ойларымен бөліседі. Ұлы Маркус Фьортофтпен бірлесіп "The German Fussball Podcast" подкастын жүргізеді.
While playing in England, Jan Åge Fjørtoft was a guest and worked regularly for Sky as they were developing a new way of presenting football on TV. Both at the 1998 World Cup and Euro 2002, Jan Åge worked as a pundit for NRK in Norway. After he retired in 2002, he signed with NRK, becoming the first full time pundit on Norwegian TV. During this period, he also pursued his coaching badges, stating, "Not because I want to be a coach, but because I want to systematize what I have learned and experienced throughout my career. Whatever path I choose, this sort of education will help me." While undertaking the position of Director of Football at Lillestrøm Sportsklubb, he concurrently joined Viaplay in 2004. Serving as both host and pundit, he contributed to their Champions League, FA Cup, League Cup, and World Cup broadcasts. Presently, he maintains an active role at Viaplay, as a senior pitch side reporter for their Premier League broadcasts. During the 2021/2022 season, he produced a documentary titled "Haaland – The Big Decision," providing an intimate portrayal of Erling Haaland's journey, particularly during his transition from Borussia Dortmund. The documentary, which followed Erling in his private moments, was released after Erling signed with Manchester City. Fjørtoft has been a constant presence in the media landscape since 2002, contributing to various TV channels such as Viaplay, Sky Germany, ESPN, and ServusTV in various punditry roles. In 2011–14, he worked as a football pundit on Sky Germany. He later became a pundit on ESPN FC and according to a January 2022 segment he did, he believes his goal scoring statistics on Wikipedia are incorrect and wishes them to be corrected. He also shares his insights through columns, notably for Bild Zeitung in Germany. In collaboration with his son, Markus Fjørtoft, he runs "The German Fussball Podcast."
Стратегиялық кеңесші
Ян Аге Фьортофт өзінің стратегиялық коммуникация компаниясын басқарады, Норвегияда және халықаралық деңгейде компаниялар мен бас директорларға кеңес береді. Оның стратегиялық ой-пікірлері Норвегия Олимпиада комитеті, Спорт федерациясы және WADA-дан ізделді, ол 2016 жылдан 2019 жылға дейін стратегиялық кеңесші ретінде қызмет етті. Оның кеңесшілік қызметі Норвегия Олимпиада және Паралимпиада комитеті мен Спорт федерациясына дейін кеңейді, онда ол Норвегияда өткен Жастар Олимпиада ойындарын дайындау және өткізу кезінде Бас хатшы Инге Андерсеннің жақын кеңесшісі болды. 2016 жылдан 2019 жылға дейін ол Руне Андерсенмен бірге Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің (WADA) вице-президенті Линда Хофстад Хелеландтың стратегиялық кеңесшісі болып жұмыс істеді. Осы қызметінде ол Еуропа Кеңесі, ХОК, ФИФА және әлемнің түрлі елдерінің үкіметтерімен тығыз байланыста болды. Осы кезеңдегі маңызды жетістік – Хелеландпен бірлесіп, Вашингтондағы Ақ үйde допингке қарсы конференция ұйымдастыру болды. Бұл шараға әлемнің тоғыз үкіметі мен спортшылары қатысты. 2008 жылдан бері Фьортофт Норвегия футбол федерациясының кеңесшісі болып қызмет етеді және "Бейбітшілікке қолдау" бастамасының бастапқы идеясын ұсынған Кьетил Сиеммен бірге бастапқы қадамдардан қатысты. 2014 жылдың сәуір айында Фьортофт Ұлттық команданың менеджері болып тағайындалды, ол ұлттық жаттықтырушы Пер Матиас Хёгмомен тығыз жұмыс істеді.
Jan Åge Fjørtoft runs his own Strategic Communication Company, offering consultation to companies and CEOs in Norway and internationally. His strategic insights were sought after by the Norwegian Olympic, the Confederation of Sport, and WADA, where he served as a Strategic Advisor from 2016 to 2019. His advisory roles extended to The Norwegian Olympic and Paralympic Committee and Confederation of Sport, where he notably served as a close advisor to Secretary General Inge Andersen during the preparation and execution of the Youth Olympic Games in Norway. From 2016 to 2019, he served as a Strategic Advisor alongside Rune Andersen for the vice president of the World Anti Doping Agency (WADA), Linda Hofstad Helleland. In this capacity, he collaborated closely with the Council of Europe, IOC, FIFA, and various governments worldwide. A noteworthy achievement during this period was a collaborative effort with Helleland, conceptualizing and executing an Anti Doping Conference at the White House in Washington D. C. This event witnessed the participation of nine governments and athletes from around the world. Since 2008, Fjørtoft has served as an advisor to the Norwegian Football Association, actively participating in the "Handshake for Peace" initiative from its inception when the founder, Kjetil Siem, conceived the idea. In April 2014 Fjørtoft was named Team manager of the National Team, working close with the national coach, Per Mathias Høgmo.
Үкімет кеңесшісі және елші
2015 жылы Фьортофт Норвегияның спорт министрі тарапынан қоғам үшін спортты тиімді пайдалану жөнінде үкіметке кеңес беретін стратегиялық топты басқаруға тағайындалды. Ол 2017 жылы топтың нәтижелерін ұсынды. Германияда «Айнтрахт Франкфурт» клубының елшісі ретінде қызмет ете отырып, Фьортофт 2021 жылы клубпен бірлесіп Франкфурт аймағы мен Норвегия арасындағы байланысты күшейту мақсатында Норвегия форумын құрды.
In 2015, Fjørtoft was appointed by the Minister for Sport of Norway to lead a Strategic Group advising the government on optimal sport utilization for society. He delivered the group's findings in 2017. Serving as Eintracht Frankfurt's Ambassador in Germany, Fjørtoft, in collaboration with the club, founded the Norway Forum in 2021, fostering stronger ties between the Frankfurt region and Norway.
Қайырымдылық және білім беру бастамалары
Кәсіби қызметінен бөлек, Ян Аге Фьортофт спорттың қолжетімділігін ұлғайтуға адал. 1990 жылдан бері ол спорт мектептерін ұйымдастырып келеді, соңғы бес жылда оқушылар үшін білім тегін болды. Оның қамқорлығы тек Норвегияда ғана емес, Англия мен Шотландияда да спорт мектептері ашу арқылы әлемдік деңгейде жүзеге асты. Ол MTG-нің "MTG United for Peace" қорының төрағасы болды, кейін Millicom ұйымында да осындай қызмет атқарды. Бұған қоса, 2008 жылдан бастап Норвегия футбол федерациясына кеңесші ретінде көмектесіп, "Бейбітшілікке қолдау" жобасында маңызды үлес қосты.
Beyond professional engagements, Jan Åge Fjørtoft is dedicated to promoting sports accessibility. Since 1990, he has run sports schools, ensuring the last five years have been free for pupils. His commitment extends globally, with schools organized not only in Norway but also in England and Scotland. He chaired MTG's foundation "MTG United for Peace" and later held a similar role at Millicom. Additionally, from 2008 onwards, he advised the Norwegian Football Association, playing a vital role in the "Handshake for Peace" initiative.
Жеке өмір
Фьортофтың ұлы Маркус кәсіби футболшы болған.
Fjørtoft's son, Markus, was a professional footballer.