Кіріспе

Спорттық іс-әрекет, онда ойыншы клубтар арасында ауысады. Кәсіби футболда трансфер – бұл ойыншы келісімшарт бойынша клубтар арасында ауысқан кезде жасалатын амал. Ол ойыншының бір футбол клубынан екіншісіне тіркеу құқығын беруді білдіреді. Әдетте, ойыншыларды трансферлік терезе кезінде және басқарушы орган белгілеген ережелерге сәйкес ауыстыруға болады (ФИФА, континенттік және ұлттық органдардың, сатып алу және сату клубтарын реттейтін талаптарын орындау арқылы). Келісілген трансфер ақысы – бұл ойыншының ойын құқығына ие клубқа, қызығушылық танытқан клуб төлейтін қаржылық өтемақы. Ойыншы бір клубтан екіншісіне ауысқанда, ескі келісімшарты тоқтатылады, ал ойыншы мен жаңа клубы жаңа келісімшарт шарттары бойынша келіссөздер жүргізеді (немесе жеке шарттар туралы бұрын келісіп алған). Сондықтан, трансфер ақысы – кәсіби футболшының келісімшарын мерзімінен бұрын тоқтату үшін төленетін қаржылық өтемақы (ойын құқығына ие клубқа). Трансфер ақысы ойыншының қазіргі футболдық қабілеттеріне, болашақ әлеуетіне, қолданыстағы келісімшарттың мерзіміне, қалған келісімшарт мерзіміндегі жалақы сомасына және клубтардың сұраныс пен ұсыныс арқылы экономикалық тепе-теңдікке келуге дайындығына байланысты. Футболдағы трансфер американдық, канадалық және австралиялық спорт түрлеріндегі саудадан ерекшеленеді, онда командалар негізінен қолданыстағы ойыншылар келісімшарттарын саудалайды. Дегенмен, ақшалай төлемдер немесе келісімшарт міндеттемелері ойыншының орнына немесе онымен бірге қолданылуы мүмкін, мысалы, Бас лига және Ұлттық футбол лигасы жалақы төлемі мен басқа да қаржылық мәселелерді шешу үшін. Бірақ кейбір сирек жағдайларда трансферлер ойыншы саудасына ұқсас болуы мүмкін, командалар қаржылық өтемақыны төмендету үшін алмасу келісімдері түрінде өтемақының бөлігі ретінде өз құрамындағы басқа ойыншыны ұсынуы мүмкін. ФИФА мәліметінше, 2018 жылдың қаңтар және қыркүйек аралығында 15 049 ер адам ойыншысы халықаралық трансферге жіберілді, олардың жалпы құны 7,1 миллиард АҚШ долларын құрады, ал 577 әйел ойыншысы 493 235 АҚШ долларына халықаралық трансферге жіберілді. Көптеген трансферлік амалдар Еуропалық жазғы трансферлік терезеде (Еуропалық маусым алдындағы терезеде) жүзеге асырылады, ол әдетте жылдың 1 шілдесі мен 31 тамызы аралығында (екі күнді де қоса алғанда) өтеді, әрбір ұлттық лига үшін басталу және аяқталу күндері шамалы өзгеруі мүмкін. Сондай-ақ, маңызды трансферлер 1-31 қаңтардағы Еуропалық қысқы трансферлік терезеде де жүзеге асырылады. Бұл кәсіби ойыншыларды бақылауға тырысу үшін ойыншыларды тіркеу жүйесін енгізуге әкелді. Ойыншылар әр маусымда клубқа тіркелуі керек еді, тіпті ол бұрынғы маусымдағыдай сол клубта болса да. Ойыншы сол маусымға тіркелмейінше, ойнауға рұқсат етілмейді. Ойыншы бір клубқа тіркелсе, ФА мен оның тіркелуін жүргізген клубтың рұқсатысыз бір маусымда басқа клубқа тіркелуге немесе ойнауға рұқсат етілмейді. Дегенмен, ойыншылар әр маусымның басында басқа клубқа қосылуға құқылы болды, тіпті бұрынғы клуб оларды ұстап қалуды қаласа да. 1888 жылы Футбол лигасы құрылғаннан кейін, Футбол лигасы клубтарды басқа клубтардың ойыншыларын тартып алудан қорғайтын, осылайша клубтардың ойыншыларын жоғалтуын және лиганың бірнеше бай клубтардың үстемдігіне түсуін болдырмайтын ұстап тұру және трансфер жүйесін енгізуді шешті. 1893-94 маусымының басынан бастап, футболшы Футбол лигасы клубында тіркелгеннен кейін, тіркелген клубтың рұқсатысыз басқа клубқа тіркеле алмайды, тіпті келесі маусымдарда да. Бұл ереже ойыншының клубпен жылдық келісімшарты мерзімі өткеннен кейін жаңартылмаса да қолданылады. Клуб оларды ойнатуға міндетті емес, ал келісімшарт болмаса, ойыншы жалақы алуға құқылы емес. Дегенмен, егер клуб оның тіркелуін жариялаудан бас тартса, ойыншы басқа Футбол лигасы клубында ойнамайды. Футбол лигасы клубтары ойыншының тіркеуін босатуға немесе ауыстыруға келіскені үшін кез келген басқа Футбол лигасы клубынан трансфер ақысын талап ете бастады. 1912 жылы Чарльз Сатклифф Кингби ісі кезінде өзінің клубы Астон Вилланың атынан ойнап, осы ұстап қалу және трансфер жүйесінің заңдылығын анықтауға көмектесті. Вилланың бұрынғы ойыншысы Герберт Кингби клубқа қарсы оны ойнаудан бас тартқаны үшін сотқа жүгінді. Алайда Кингбидің кеңесі ұстанған қате стратегия сот ісінің тоқтатылуына әкелді. Англияда 1963 жылы Eastham v Newcastle United ісі бойынша жоғары сот шешімінен кейін жүйенің "ұстап тұру" аспектісі алынып тасталды, ол оның негізсіз екенін көрсетті.

1995: Босман туралы шешім

Босман үкіміне дейін трансфер жүйесі өзгеріссіз қалды. Бұл үкім 1990 жылы Бельгия кубогын жеңіп алған RFC Liège клубының ойыншысы, бұрынғы бельгиялық футболшы Жан Марк Босманның есімімен аталады. Оның шарты аяқталғаннан кейін, ол француздық Dunkerque командасына өтуді қалады, бірақ Dunkerque Liège талап еткен 500,000 фунт стерлингтік трансфер ақысын төлеуден бас тартты. Алғашқы танымал "Босман трансфері" - Эдгар Давидс, ол Ajax командасынан Milanға кетіп, бірақ Milanда бір жылдан кейін лигадағы қарсыласы Juventusқа 5 миллион фунт стерлингке ауысты. Сол жазда Луис Энрике өзінің Real Madrid шартының аяқталуын күтіп, лигадағы қарсыласы Barcelonaға қосылуға шешім қабылдады. 1999 жылы Стив Макманаман өзінің туған клубы Liverpoolдан Real Madridке ауысты, ал 2001 жылы Сол Кэмпбелл Tottenham Hotspurдан Arsenalға ауысқанда, барлық уақыттағы ең даулы "Босман трансфері" деп есептелді. 2011 жылы ойыншы Андреа Пирло Juventusқа ауысу алдында A.C. Milanмен шартын аяқтады. 2014 жылы Borussia Dortmund шабуылшысы Роберт Левандовски шарты аяқталған жазда лигадағы қарсыласы Bayern Munichке кететіні жарияланды. Бұл істің тағы бір салдары – шетелдік ойыншыларға қатысты ережелерге әсері болды. Үкім шыққанға дейін, Еуропаның клубтары шетелдік ойыншылардың санын шектеуге және еуропалық жарыстарда ең көп үш ойыншыны ғана пайдалануға рұқсат етілді. FIFA үкімге "наразы екенін" білдірді, ал Гордон Тейлор бұл шешімнің үлкен әсер етеді және "біздің ойынымызға зиян келтіретін шетелдік ойыншылардың көптелуіне әкеледі" деп ойлады. 2007 жылға қарай Англия мен Германиядағы шетелдік ойыншылардың үлесі 57%-ға жетті, ал Испания мен Францияда 39%-ға, Италияда 30%-ға жетті. Ағылшыз құрамасынан тұратын соңғы команда 1999 жылдың ақпанында Aston Villa болды, бұл футбол матчындағы алғашқы толық шетелдік құрамнан тоғыз ай бұрын болды.

2002 ж.: трансферттік терезенің құрылуы

Бұл тәжірибені қолданып жүрген лигалар болғанымен, УЕФА 2002-03 маусымына қарай континенттік трансферлік терезені міндетті етуге шешім қабылдады. УЕФА-ның бас атқарушы директоры Герхард Айгнер трансферлік терезені міндетті етудің себептерінің бірі маусым ішінде клубтардың құрамын ішінара тұрақтандыру және "Босманнан кейінгі жағдайдың шатасуын тоқтату" екенін айтты. Сондай-ақ, бұл шағын клубтардың қаржылық жағдайына зиян келтіруі мүмкін екенін ескеріп, клубтардың "бір ойыншының трансферіне тәуелді болып, маусымды асып өтуі" дұрыс емес екенін мәлімдеді. 2002 жылдан бері Еуропаның көптеген лигаларында ойыншыларды сатып алуға екі мүмкіндік бар: маусым соңынан 31 тамызға дейін және қаңтар айының толық мерзімінде. Англияда клуб төрағалары бұл ұсынысты "негізінен қарсы болғанымен" қабылдауға мәжбүр болды, ал ФИФА келісімшарты біткен ойыншыларға қатысты ережелерді жеңілдетіп, оларға кез келген уақытта жаңа клубпен келісімшарт жасауға мүмкіндік берді, осылайша футболшыларды маусымдық трансферлік терезеден тыс қалған кезде де табыс табудан айырмады.

2003: Несие туралы заң жаңартылды

2003 жылы Англия Премьер-лигасы лигадағы клубтар арасындағы жалға беруді тыйым салған заңды жойды. Кәсіби футболшылар қауымдастығының төрағасы Гордон Тейлор жаңа жүйе "ойынның спорттық және бәсекелестік элементін әлсіретеді" деп қорқып, бұл өзгеріске сын айтты. 2004 жылдың ақпан айында «Ньюкасл Юнайтед» клубы шабуылшы Ломана ЛуаЛуаға 100 000 фунт стерлингке үш айға «Премьер-лиганың» «Портсмут» клубына жалға берілуіне рұқсат берді. 29 ақпанда ЛуаЛуа 89-шы минутта «Ньюкаслға» қарсы өткен 1:1 есебімен теңестірді, кейін «Ньюкасл» жанкүйерлерінен кешірім сұрады. Заң қайтадан өз клубына қарсы ойнауға тыйым салу үшін өзгертілді, бұл қадамды Грэм Тейлор сынға алды. «Арсеналдың» ұзақ жылдар бойы бас жаттықтырушысы Арсен Венгер бұл ережеге бірнеше рет сын айтты. 2012 жылы ол ережелерді өзгертуді сұрады, яғни тек 21 жасқа дейінгі ойыншыларды ғана жалға алуға болады; 2013 жылы ол ережеде «әділетсіздік» бар деді; ал 2014 жылы жүйе «қорғауға келмейді» және ойыншыларды жалға берген клубтарды қорғайды деді. 2013 жылы Футбол лигасы клубтары «Уотфордқа» шетелден 14 ойыншыны, оның ішінде «Удинезеден» он ойыншыны жалға алуға мүмкіндік берген «ақылға сыймас» заң бұзушылықты жабу үшін бірауыздан дауыс берді.

2006-2014 жж.: үшінші тараптың меншік құқығы туралы дау

2006 жылдың тамызында «Вест Хэм Юнайтед» Аргентинаның әлем чемпионатының жұлдыздары Карлос Тевес пен Хавьер Маскераноны «Коринтианнан» сатып алып, «үлкен табыс» деп атады. «Вест Хэмнің» ресми баспасөз хабарламасында Тевес пен Маскерано «жария етілмеген сомаға қол қойып, тұрақты келісімшарттар жасады» делінген, бірақ «ауысудың барлық басқа аспектілері құпия және жарияланбайды» екені де айтылды. Ойыншылардың құқықтарына кімнің ие екендігі жөніндегі құпиялық бірден туды және үш жылдан кейін Тевес «Манчестер Юнайтедке» өткенге дейін сақталды. 2007 жылдың наурызында «Вест Хэм» трансферлерге қатысты айыптама алды, ал Премьер-лига клубтың екі ережені бұзғанын мәлімдеді: U6 және U18. Олар тиісінше, «Ешбір адам тікелей немесе жанама түрде бірден көп клубтың басқаруына немесе әкімшілігіне қатыса алмайды немесе оған ықпал ете алмайды» және «Ешбір клуб өз саясатына немесе лига матчтарындағы командасының өнер көрсетуіне материалдық түрде әсер ету мүмкіндігін қамтамасыз ететін келісімшартқа кірмейді». «Вест Хэм» ұпай айырылмайын шартты, бірақ Премьер-лига оған рекордтық 5,5 миллион фунт стерлинг айыппұл салды. Тевес клубта ойнауын жалғастыруға рұқсат алды және маусымның соңғы матчында гол соғып, «Вест Хэмді» Премьер-лигада қалдырды. Маусым соңында Премьер-лигада төмендеген «Шеффилд Юнайтед» «Вест Хэмді» сотқа берді және шамамен 20 миллион фунт стерлингтік өтемақы алды. Маскерано 2007 жылдың қаңтарында «Вест Хэмді» тастап, «Ливерпульге» жалға берілді, бірақ бұрынғы дау-дамайларға байланысты Премьер-лига трансферді ратификациялауын күтуге мәжбүр болды, ал трансфер үш аптадан кейін бекітілді. 2008 жылдың 29 ақпанында «Ливерпуль» Маскераномен төрт жылдық келісімшартқа қол қойды, агенті Киа Жоорабчианға 18 миллион фунт төленді. Жоорабчиан «Вест Хэмге» 2 миллион фунт төлегеннен кейін Тевес маусым соңында екі жылға «Манчестер Юнайтедке» жалға берілді, «Юнайтед» жылына 5 миллион фунт төледі. Жалға алу мерзімі аяқталғаннан кейін Тевес 47 миллион фунт стерлингке «Манчестер Ситиге» ауысты. 2012 жылы УЕФА президенті Мишель Платини үшінші тараптың меншігін тыйым салу жоспарларын жариялады, «комитет футболшылардың үшінші тараптарға тиесілігін қағидаттық тұрғыдан тыйым салу керек деп шешті» деді, ал УЕФА бас хатшысы Джанни Инфантино «ойыншылардың үшінші тарапқа тиесілігі көптеген қауіп-қатерлерге әкеледі және бәсекелестіктің тұтастығына байланысты көптеген мәселелер бар, оны реттеудің және оған қатысты ұстаным қабылдаудың уақыты келді» деді. 2014 жылы Платини бұл практиканы тоқтатуға тағы шақырды: «Егер ФИФА әрекет етпесе, біз бұл мәселені Еуропадағы жарыстарда шешеміз. УЕФА атқару комитеті бұл мәселеге қатысты ұстаным қабылдады және біз оны жүзеге асырамыз», - деп атап өтті, сондай-ақ бұл «біздің спортқа қауіп төндіреді» және «біздің жарыстардың адалдығына қауіп төндіреді, футболдың беделін түсіреді, клубтардың қаржысына ұзақ мерзімді қауіп төндіреді және тіпті адамның қадір-қасиетіне қатысты сұрақтар тудырады». Оған 65 мың кәсіби футболшыны біріктіретін FIFPro ұйымы қолдау көрсетті, ол ойыншылардың құқықтары «қорғаусыз қалғанын» мәлімдеді. 2014 жылдың қыркүйегінде ФИФА президенті Сепп Блаттер үшінші тараптың меншігіне белгісіз мерзімді өтпелі кезеңнен кейін толық тыйым салынатынын жариялады.

2006: Вебстер туралы шешім

2006 жылдың сәуірінде «Хартс» клубының ойыншысы Энди Вебстер агентінің «Рейнджерс» клубына өтуіне ықпал ету әрекетінен кейін клуб тарапынан трансферлік тізімге енгізілді. Маусым айының соңында Романов Вебстердің және командаласы Руди Скацелдің «Саутгемптонға» өту туралы келісімдер жүргізіп жатқанын растады. Бірнеше күннен кейін Романов ойыншылар Австриядағы дайындық лагеріне ұшу үшін әуежайға келмегені үшін ФИФА-ға шағымданып берді. Айдың соңында Вебстер ФИФА ережелеріндегі жаңа қағиданы қолданды, ол ойыншыларға төрт жылдық келісімшарттың үшінші жылында болса және ағымдағы клубына тиісті хабарлама берсе, келісімшарттарын бұзып, басқа елдегі клубқа қосылуға мүмкіндік берді. Ол «Уиган Атлетик» клубымен келісімге қол қоюға дайын болды. Қыркүйек айында ФИФА трансферді растады, «Хартс» Вебстерді қайтадан қолға алуға тырысқанына қарамастан. Дегенмен, «Уиган» үшін бес матч өткізгеннен кейін, 2007 жылдың қаңтарында ол «Рейнджерс» клубына жалға берілді және «Хартс» шағымданғаннан кейін ойнауға рұқсат алды. 2007 жылдың мамырында «Хартс» клубына төленетін өтемақыны анықтау үшін сот отырысы өтті, «Хартс» 5 миллион фунт стерлингке дейін талап етті, бірақ нәтижеде 625 000 фунт стерлинг ғана алды. Шотландия кәсіби футболшылар қауымдастығының өкілі Фрейзер Вишарт бұл шешімді «көрегендік» деп сипаттады. 2008 жылдың қаңтарында апелляциядан кейін Спорттық арбитраж соты (CAS) өтемақы сомасын 150 000 фунт стерлингке дейін төмендетті. 2007 жылы Матузалем Вебстер сияқты соңғы шартты пайдаланып, «Шахтер» (Донецк) клубымен келісімшартын бұзып, «Реал Сарагоса» клубына өтті. Матузалем келісімшартты бұзғаны үшін кінәлі деп танылды және ол мен «Сарагоса» клубы «Шахтер» клубына 11 миллион фунт стерлинг өтемақы төлеуге міндеттелді.

2013: Неймар Сантостан Барселонаға ауысты

2010 жылдың тамызында бразилиялық «Сантос» командасының 18 жасар шабуылшысы Неймар ағылшын «Челси» клубынан шамамен 25 миллион фунт стерлингтік ұсыныс алды. 2011 жылдың маусым айында Неймар тағы да жоғары деңгейдегі трансферлік ұсыныстарға ие болды: «Челси» мен «Реал Мадрид» 45 миллион еуролық ұсыныстар дайындап жатқандары хабарланды, бірақ Неймар «Сантоспен» жаңа келісімшартқа отыру үшін олардан бас тартты. 2011 жылдың желтоқсанында 2011 жылғы ФИФА Клубтар әлем чемпионатының финалына дейін «Барселона» «Сантосқа» Неймардың болашақ трансфері үшін 10 миллион еуро төлегені хабарланды, трансфер 2014 жылға дейін кез келген уақытта жүзеге асырылуы мүмкін еді. Испаниялық Cadena SER радиостанциясы наурыз айында осыған ұқсас 14 миллион еуро сомасын хабарлады, сонымен қатар екі клуб арасында жалпы трансфер ақысы 58 миллион еуроға келісілгенін мәлімдеді. Неймардың әкесі «Барселона» ұлы үшін «тамаша нұсқа» екенін айтты. Бір жылдан кейін әкесі ұлының мүмкін болатын трансфері туралы тағы да айтты, ол 2014 жылы Бразилияда өтетін ФИФА Әлем чемпионатынан кейін «Сантос» клубын тастап кететінін және «Барселона» – «ең дұрыс жол» екенін мәлімдеді. Бразилия құрамасының сол кездегі бас жаттықтырушысы Мано Менезес, Неймардың турнир алдында ойыншы ретінде дамуы үшін Әлем чемпионатынан бұрын Еуропаға көшуі ең жақсы болады деп ойлады, ал Неймар өзі: «Мен бір рет айтамын, қазір «Сантос» клубын тастамаймын» деді. 2013 жылдың 25 мамырында «Барселона» Неймарды сатып алу үшін «Сантоспен» келісімге келгенін жариялады, ал Неймар өзінен кейін дереу мәлімдеме жасады: «Мен дүйсенбіге дейін күте алмаймын. Менің отбасым мен достарым менің шешімімді біледі. Дүйсенбіде «Барселонамен» келісімшартқа отырамын». 3 маусымда Неймар «Барселонамен» 5 жылдық келісімшартқа отырғаны расталды, трансфер құны 48,6 миллион фунт стерлингке бағаланды, бұл туралы кейін «Барселона» вице-президенті Жозеп Мария Бартомеу растады. Трансфер расталғаннан кейін көп ұзамай DIS Esporte атқарушы директоры Роберто Морено DIS-ке ойыншының 40% үлесіне пропорционалды сома төленбегенін мәлімдеді; DIS инвесторларына тек 9,7 миллион еуро төленді, Мореноның сөзіне қарағанда, «Сантос» алған трансфер ақысы 17 миллион еуро ғана болды. Морено трансфер туралы ішкі мәлімет білетіндерге заңдық шаралар қолданумен қорқытты: «Мен тағы бір апта күтемін, содан кейін ақпарат алу үшін сотқа жүгінемін». Сот ісі қозғалды, нәтижесінде «Сантос» сотқа дәлел ретінде құжат ұсынды, онда «Сантос ФК жақсы біледі, Неймардың барлық федеративтік және экономикалық құқықтары үшін жалпы трансфер ақысы 17,1 миллион еуроға белгіленген, бұл екі клуб қол қойған трансфер шартында көрсетілген» делінген, сондай-ақ үшінші тараптарға төлемдер жасау бойынша кез келген заңбұзушылықты жоққа шығарды, «Осы сомалар «Сантос ФК», TEISA және DIS арасында келісімшарт бойынша келісілген сомаларда бөлінеді» деді. «Барселона» сонымен қатар үш басқа «Сантос» ойыншыларына «артықшылықты құқықтар» үшін 7,9 миллион еуро төледі, Бартомеу бұл трансфер ақысының бөлігі емес екенін мәлімдеді. Желтоқсан айында «Барселона» мүшесі Жорди Кас «қаржыны теріс пайдалануды» дәлелдеу үшін сотқа жүгінді, «Барселона» төлеген жалпы соманың іс жүзінде 74 миллион еуроны құрады. Қаңтар айында «Барселона» мәлімдеме жасап, Неймардың ата-анасына 40 миллион еуро төлегенін мәлімдеді. 22 қаңтарда судья Пабло Руз «Барселона» президенті Сандро Розельге қарсы сот ісі аясында ақпарат жинақтайтыны хабарланды. Розель келесі күні президенттік лауазымынан кетті, ал бір күннен кейін «Барселона» трансфер туралы толық мәліметтерді жариялады; трансфер оларға жалпы сомасы 57,1 миллион еуроға (48,6 миллион фунт стерлингке) шақ келді, Неймардың ата-анасы 40 миллион еуро алғанын растады. 20 ақпанда «Барселона» мен Бартомеу салық алаяқтығымен айыпталды және клубтың беделін сақтап қалу үшін сол аптада 13,6 миллион еуро «ерікті» төледі. «Барселона» өз әрекеттерін қорғауын жалғастырды, клубтың «бұл операцияға қатысты мәмілелері және барлық қол жетімді ақпараттар барлық уақытта тиісті заңдарға сәйкес келгенін» мәлімдеген мәлімдемені жариялады, ал Неймар келісімнің бір бөлігі ретінде әкесі алған ақшаға құқығын қорғады. Розельдің отставкасынан кейін клуб президенті болып тағайындалған Бартомеу өзінің және клубтың келісім әділ екеніне сенетінін және клубтың барлық мәліметтерді ашық жариялағанын мақтады. Бартомеуға қарсы салықтық айыптаулар қыркүйек айында тоқтатылды.

2013: FIFPro-ның заңдық талабы

2013 жылы FIFPro трансферлік жүйеге шағымдану үшін сотқа жүгінді. FIFPro президенті Филип Пиат: «Трансферлік жүйе әлемдегі ойыншылардың 99 пайызы үшін сәтсіз аяқталады, футбол индустриясы үшін де, әлемдегі ең сүйікті ойын үшін де тиімсіз» деді. FIFPro-ның Еуропа президенті Бобби Барнстың сөзіне қарағанда, трансфер ақысынан түскен ақшаның 28 пайызы агенттерге төленеді. Жаңа талаптар бойынша, өз клубынан жалақы алмаған, зәбір көріп немесе қатыгездікке ұшыраған ойыншылар келісімшартты бұзып, клубтан кетуге құқылы.

2014: Бірлескен меншік тоқтатылады

2014 жылдың мамырында Италия футбол федерациясы (FIGC) Серия А-ны Еуропаның басқа лигаларымен үйлестіру мақсатында ойыншылардың бірлесіп меншік құруын тоқтатуға бел буды.

Медициналық тексеру

Ойыншылар трансфер аяқталуына дейін әдетте медициналық тексеруден және/немесе физикалық жарамдылық тестінен өтеді. Кейде бұрын белгілі болмаған медициналық мәселелер анықталып, трансферге немесе трансфер сомасына қауіп тудыруы мүмкін. Сирек жағдайларда, ойыншы медициналық тексеруден өтпесе де, қызығушылық танытқан клубпен келісімшартқа отырады, мысалы, Доминик Маттео Ливерпульден Лидс Юнайтедке өтуі алдында медициналық тексеруден өтпегенімен, Лидс Юнайтед оған 4,75 миллион фунт стерлинг жұмсаған. Футболшы Шон Дерридің сөзіне сүйенсек, оның алғашқы медициналық тексеруі тек тізедегі тұрақтылықты тексеру үшін еңкейіп, бармақтарымен аяқтарына тиюден тұрған, бірақ спорт ғылымының дамуымен қатар, қазіргі медициналық тексеруге МРТ сканері де кіреді. Медициналық тексеруді жүргізетін маман барлық ірі буындарды, байланыстырғыштарды және ойыншының көру қабілетін тексереді.

Медициналық тексерістен өтпеген

Ұлыбританияда медициналық мәселелерге байланысты тоқтатылған трансфердің ең алғашқы және ең жоғары беделді мысалы 1971 жылдың қараша айында Аса Хартфордтың «Вест-Бромвич Альбионнан» «Лидс Юнайтедке» ауысуының сәтсіз аяқталуы болды. Көп шу көтерілген жағдайда екі клуб 177 000 фунт стерлингтік келісімге келді, бұл «Лидс Юнайтед» үшін сол кездегі рекордтық сома еді. Бірақ медициналық тексеру кезінде Хартфордтың жүрегінде ине тігіп қойғандай кішкентай тесік бар екені анықталды – ол туғаннан бері бар, бірақ оның карьерасына ешқандай әсер етпеген жеңіл ақау. «Лидс Юнайтед» медициналық қызметкерлерінің кеңесі бойынша трансферді тоқтатты. Осыған қарамастан, Хартфорд ұзақ және сәтті карьера жасады, тіпті 1978 және 1982 жылғы әлем чемпионаттарында Шотландия құрамасы сапында өнер көрсетті, ал оның жүрек ақауы ешқандай қиындық тудырмады. 2000 жылдың жазында Руд ван Нистелрой «ПСВ» клубынан «Манчестер Юнайтедке» 18,5 миллион фунт стерлингке ауысуға келісім берді, бұл клуб үшін рекордтық трансфер болатын. Ван Нистелрой төрт күннен кейін баспасөз конференциясында таныстырылуы тиіс еді, бірақ оның орнына трансфер оның физикалық жағдайына байланысты кейінге шегерілді – ол тізесіне байланысты бір ай бойы ойнамаған еді. «ПСВ» қосымша медициналық тексерулерге келіспегендіктен трансфер тоқтатылды, ал ертесі күні жаттығу кезінде тізедегі алдыңғы крест тәсілдемесі (ACL) жыртылып, ол бір жылға жарақат алды. Бір жыл өткен соң, Ван Нистелрой медициналық тексеруден сәтті өткеннен кейін бес жылдық келісімшартқа қол қойды. 2000 жылы «Уимблдон» шабуылшысы Джон Хартсонның «Тоттенхэм Хотспур», «Рейнджерс» және «Чарлтон Атлетик» клубтарына жасаған көп миллиондық трансферлік ұсыныстары, ол әр клубта медициналық тексеруден өтпегендіктен сәтсіз аяқталды. 2001 жылдың ақпан айында Хартсон, ақыры «Ковентри Ситиге» ауысты. 2003 жылдың шілдесінде Габриэль Милитоның «Индепендьентеден» «Реал Мадридке» ауысуы испан клубының медициналық тексеруінен кейін тоқтатылды. «Реал Мадрид» дәрігерлері Милитоның тізелері алдағы жылдары ауыр жарақаттануы мүмкін екенін айтты. Содан кейін Милито «Реал Сарагосамен» келісімшарт жасасты, ол Ла Лигадағы ең табысты қорғаушылардың бірі болды. Келесі маусымда «Сарагоса» «Копа дель Рей» финалында «Реал Мадридті» ұтты. 2007 жылы ол «Реал Мадридтің» қарсыласы «Барселонаға» қосылды, бірақ алғашқы маусымының соңында тізе жарақат алып, екі жылға алаңнан шықты. 2008 жылы Лилиан Турам «Барселонадан» тегін трансфер бойынша «Пари Сен-Жермен» клубына келісімшарт жасады. Медициналық тексеру кезінде оның жүрегінде ауыр ақау бар екені анықталды, бұл оның бауырының өмірін қиып, Турамды зейнеткерлікке шығуға мәжбүр етті. 2009 жылы «Милан» «Портудан» Алай Сисохоны сатып алуға дайын болды, бірақ медициналық тексеру оның тісінде дене тұрқының нашарлауына және бұлшықет проблемаларына әкелуі мүмкін проблема бар екенін көрсетті, нәтижесінде «Милан» трансферді тоқтатты. Бір айдан кейін Сисохо «Лионға» ауысты. 2013 жылдың қаңтар айында трансфер терезесінің соңғы күні «Ноттингем Форест» Джордж Бойдты «Питерборо Юнайтедтен» сатып алуға тырысты, бірақ көзге тексеру нәтижесі анық болмағандықтан келісім шартқа қол қойылмады. Бойд кейіннен ақпан айында «Халл Ситиге» ауысты, содан кейін наурыз айында «Форстқа» қарсы ойында гол соғып, әйелдерге арналған әйнектерді имитациялап, оларды қысымға алды. Мамыр айында тұрақты трансфер жасалды.

Ең жоғары алымдар

Алғашқы трансферлік алымы 100 фунттан асып кеткен ойыншы – шотландтық шабуылшы Уилли Гроувс. Ол 1893 жылы «Вест Бромвич Альбионнан» «Астон Виллаға» ауысқанда, спортта кәсібилік заңдастырылғанына сегіз жыл өткен соң осы көрсеткішті белгіледі. 1000 фунтқа жеткеніне 12 жыл ғана кетті, ол кезде «Сандерлендтің» шабуылшысы Альф Коммон «Миддлсброға» көшті. 1928 жылы ғана алғашқы бес таңбалы трансфер орын алды. «Болтонның» ойыншысы Дэвид Джекке «Арсенал» қызығушылық танытты, ал «Арсенал» менеджері Герберт Чэпман «Болтонның» өкілдерін мас етіп, ақыны төмендетуге тырысты. «Болтон» 13000 фунт сұрағаннан кейін «Арсенал» 10 890 фунт төледі, бұл «Сандерлендтің» «Бернлидің» Боб Келлисі үшін 6500 фунт төлеген кездегі бұрынғы рекордтан екі есе көп болды. Осыдан кейін жыл сайын жаңа әлемдік рекордтар тіркелді, сондай-ақ ондаған жылдар бойы ағылшын клубы трансферлік ақы бойынша әлемдік рекордты бұзған алғашқы клуб атанды. Бұл сондай-ақ 1992 жылы Премьер-лига құрылғаннан бері ағылшын трансферлік ақыларының тез өсуін көрсетті. Бес жыл бұрын, жаңа лига құрылғанға дейін бір жыл бұрын, ұлттық рекордтық ақы 2,9 миллион фунт стерлинг болды. Тіпті Коллимордың Ширерден 12 ай бұрын жасаған трансфері де соңғы рекордтық трансфер үшін төленген ақшаның жартысынан аспады. Роналду келесі жылы «Барселонадан» 17 миллион фунт стерлингке «Интер Миланға» көшті, ал 1998 жылы бразилиялық жерлесі Денильсон «Сан-Паулудан» (Бразилия) «Реал Бетиске» (Испания) 21 миллион фунт стерлингке ауысты. 1999 және 2000 жылдары итальяндық клубтар рекордтық көрсеткіштерге оралды: Кристиан Виери 28 миллион фунт стерлингке «Лациодан» «Интерге» ауысты, ал Эрнан Креспоның «Пармадан» «Лациоға» ауысуы оны 30 миллион фунт стерлингтен астам тұратын алғашқы ойыншы етті. Виеридің трансфері «Лацио» жанкүйерінің өзін-өзі өлтіруіне әкелді, ол өлім хатында «Футболшы үшін барлық ақша, бірақ өмірде ақша бәрі емес» деп жазды, ал Креспоның трансфері BBC-ге «Әлем есінен шығып кетті ме?» деген сұрақ тудырды. Ширердің әлемдегі ең қымбат футболшы мәртебесі бір жылға ғана созылғанымен, ол төрт жыл бойы Англияның ең қымбат футболшысы ретінде теңдесі жоқ болды, ол кезде «Челси» голландиялық шабуылшы Джимми Флойд Хассельбайнкті 15 миллион фунтқа сатып алды. Сол жылы «Лидс Юнайтед» «Вест Хэм Юнайтедтің» Рио Фердинанды 18 миллион фунтқа сатып алып, Ширердің рекордын ақыры бұзды. 2001 жылдың жазында ағылшын рекорды бірнеше апта ішінде екі рет бұзылды, екеуін де «Манчестер Юнайтед» жасады: алдымен голландиялық шабуылшы Рууд ван Нистелройды 19 миллион фунтқа, содан кейін аргентиналық жартылай қорғаушы Хуан Себастьян Веронды 28,1 миллион фунтқа сатып алды. Бір жылдан кейін олар «Лидс Юнайтедтен» Рио Фердинандты 29 миллион фунт стерлингке сатып алып, ағылшын рекордтық трансферлік ақысын бұзды. Бұл «Ливерпульдің» Диан Сондерске қол қойған кезде ағылшын рекордтық трансферлік ақысын белгілеу үшін осы соманың оннан бір бөлігін төлегенінен 11 жыл өткен соң болды. Луис Фигоның «Барселонадан» «Реал Мадридке» 37 миллион фунт стерлингке ауысуы екі аптаға созылды. Сол кезден бастап 2015-16 маусымына дейін «Реал Мадрид» рекордты ұстады, ал келесі рекордты бұзған ойыншылар 2001 жылы Зинедин Зидан болды, ол «Ювентустан» 46 миллион фунтқа қол қойды, және сол жылы «Манчестер Юнайтедтен» 80 миллион фунт стерлингке Криштиану Роналдудың трансфері. Бұл рекорд 2017 жылы «Пари Сен-Жермен» Неймарды «Барселонадан» сатып алу үшін 222 миллион евро жұмсағанда бұзылды. Кейде әлемдік рекордтық ұсыныс жасалып, бірақ ол ешқашан жүзеге аспады. 2003 жылы Роман Абрамович «Челсиді» өз қолына алғаннан кейін, клуб «Реал Мадридтің» Рауль үшін 71,4 миллион фунт стерлинг (101,5 миллион евро) ұсынды, ол қабылданбады, ал 2009 жылы Мансур бин Заид Аль Нахайянның қолына кіргенде, «Манчестер Сити» Миланның Кака үшін 100 миллион фунт стерлинг (111 миллион евро) ұсынды. Ұсыныс қабылданды, бірақ бір апта көшіру туралы ойланғаннан кейін Кака апталық жалақысы 500 000 фунт стерлинг болғанымен, көшіруден бас тартты. 1990 жылдан бастап, әсіресе үшінші мыңжылдықта, теледидар құқықтары мен демеушілік төлемдерінің жоғарылауына байланысты трансферлік ақылардың күрт өсуі байқалды. Мысалы, 2013 жылы жаңа телеарна BT Sport үш жыл ішінде 897 миллион фунт стерлинг төлеуге келіскенін мәлімдеді. Трансферлік ақылар әрқашан транзакциялық клубтармен ресми түрде расталмайды, және ресми емес көздер жариялаған сандар агенттерге немесе үшінші тарапқа төленген, сыйақының нәтижеге байланысты элементтері және кез келген айырбасқа түскен ойыншылардың шартты құны сияқты түрлі жағдайларды ескермеуі мүмкін. Бұл әртүрлі көздерден әртүрлі сандарды алуға әкеледі. Нәтижеге байланысты шарттар соңғы жылдары жиірек қолданылады, бұл ең үлкен трансферлік ақылардың нақты тізімін жасауды қиындатады. Мысалы, 2004 жылы Уэйн Рунидің «Эвертоннан» «Манчестер Юнайтедке» трансфері бастапқыда 20 миллион фунтқа бағаланған, бірақ ол клуб сапындағы ойындары мен жеңістерінің санына байланысты 27 миллион фунтқа дейін өсті. Төмендегі кестелерде ойыншылар мен жаттықтырушылар үшін ең үлкен трансферлік ақылар еуро валютасында көрсетілген. Біріншісінде ойыншыларды қатыстырған ең қымбат 20 трансфер тізімделген, олардың арасында Неймардың 2017 жылғы, Поль Погба, Гарет Бэйл, Криштиану Роналду, Зинедин Зидан, Луис Фиго және Эрнан Креспоның рекордты бұзған трансферлері бар. Екінші тізімде жаттықтырушыларды қатыстырған ең қымбат 20 трансфер көрсетілген. Жаттықтырушы бір клубтан екінші клубқа ауысқанда, әдетте аз мөлшерде компенсация төленеді, және бұл сома сирек жария етіледі. Осы себепті, компенсация ретінде 1 миллион фунттан астам ақша алған жаттықтырушылардың саны 20-ға жетеді, олар туралы мәліметтер кестеде көрсетілген.

Басқа трансферттер түрлері

Осы ойыншыны бір клубтың "меншігінде" қалдыратын стандартты трансфер түрінен өзге, Оңтүстік Америка және Оңтүстік Еуропа елдерінде трансфердің тағы да басқа түрлері қолданылады.

Келісімшарт алдындағы шарт

Алдын ала келісімшарт – ойыншының келісімі және оны кейін тіркеуге уәде беру. 1995 жылғы Босман шешімінен кейін бұл кеңінен танымал болды. Клуб ойыншы әлі басқа клубта ойнап жүрген кезде, ол болашақта, әдетте қазіргі клубымен келісімшарты бітіскен соң, клубқа өтуге келісетін алдын ала келісімшартқа қол қоюы мүмкін. Босман шешіміне сәйкес, ойыншы жаңа клубпен бұрынғы келісімшартының мерзімі аяқталуға алты ай қалғанда келісімшартқа қол қоя алады. Ойыншы немесе клуб, алдын ала келісімшарттың шарттарының толықтығына және жергілікті заң бойынша оның жарамды келісімшарт ретінде қарастырылу деңгейіне байланысты оны бұзуы мүмкін. 2014 жылы «Пекин Ренхе ФК» мен Марчин Робак ісінде ойыншы қытай клубының иесімен кездесіп, мерзімі мен сыйақысы туралы келісті, оларды жазбаша түрінде бекітті, қазіргі клубынан трансфер келісімшарты мен еңбек келісімшартының қол қойылған көшірмесін алды, бірақ «Пекин Ренхе ФК» келісімшарттан бас тартып, оның кететін клубымен трансфер шарттарын аяқтауға келмейтінін мәлімдеді. ФИФА-ның дауларды шешу органы, айырбасталған құжаттардағы кең көлемді ережелер мен қолтаңбаларға байланысты, заңды күші бар келісімшарт жасалғанын және Робакқа 330 000 евро өтемақы төленді деп шешті. Апелляцияда CAS бұл шешімді растады, бірақ кейбір жалпы келісімшарт ережелерінің белгісіздігі немесе болмауы салдарынан, бұл шын мәнінде төмен өтемақыға жататын алдын ала келісімшарт екенін айтты (бірақ барлық тараптарды соңғы келісімшарт шарттарын адал ниетпен шешуге міндеттейді, бірақ сатып алушы клуб мұны істемеді). Басқа бір жағдайда, алайда Бриттен үш айдан кейін отбасылық себептерді келтіре отырып, ойынды өзгертті. «Росс Каунти» ойыншыны маусым айында өздерінің құрамына тіркеді, ал Шотландия Футбол қауымдастығымен келіссөздерден кейін «Сент Джонстон» мен «Росс Каунти» Бриттенді клубта қалдыруға келісті, егер «Росс Каунти» өтемақы төлесе, «Сент Джонстон» алдын ала келісімшартты бұзуға келісті. Көбінесе алдын ала келісімшарт ойыншының болашақ тіркелуін қамтамасыз ету үшін жасалса да, тіркеуді алған клуб ойыншыны ертерек қол қою үшін басқа клубқа ақы төлеуге келісе алады, мысалы, 2013 жылдың қаңтарында «Шальке 04» клубының жартылай қорғаушысы Льюис Холтби, келісімшартының мерзіміне алты ай қалғанда, «Тоттенхэм Хотспур» клубымен алдын ала келісімшартқа қол қойды, бірақ ай соңында «Тоттенхэм» трансферді жылдамдату үшін 1,5 миллион фунт төледі.

Бірлескен меншік

Бірлескен меншік – бұл клуб ойыншының келісім-шартының 50%-ын бір жылға сатып алып, жалақысын төлейтін, сондай-ақ ол екі клубтың қайсысында ойнайтынын шешетін жүйе. Жыл соңында екі клуб та аукционға қатысып, ең жоғары ұсыныс берген клуб жеңіске жетеді. Ол алғашқы 50%-ы үшін 2,5 миллион евро төлеген, ал ойыншының табысты өткен жылынан кейін келісімшарттың қалған бөлігін 3,8 миллион евроға сатып алған. 2014 жылдың мамыр айында Италия футбол федерациясы (FIGC) ойыншылардың бірлескен меншігін тоқтату туралы хабарлады, бұл Serie A-ны Еуропаның басқа лигаларымен үйлестіру мақсатында жасалды. Қолданыстағы меншік келісімдері бір жылға жасалуы мүмкін, ал мерзімі біткен соң ойыншы мен клуб келісімге келуі тиіс. Карлос Тевестің 2009 жылы 47 миллион фунт стерлингке «Манчестер Ситиге» ауысуы үшінші тарап иесі Media Sports Investment (MSI) атқарған рөліне байланысты дау тудырды.

Қарыз

Трансферге альтернатива немесе аралық кезең – несие. Бұл ойыншыға қазіргі уақытта келісімшарты бар клубтан өзге клубта уақытша ойнауға мүмкіндік береді. Несиелік келісімдер бірнеше аптадан бастап, толық маусымға дейін, тіпті бірнеше маусымға созылуы мүмкін. Сирек жағдайларда, ойыншының несиеге алынуы басқа ойыншының трансферіне қосымша шарт ретінде қарастырылады. Мысалы, 2008 жылы Димитар Бербатовтың «Тоттенхэм Хотспурдан» «Манчестер Юнайтедке» 31 миллион фунт стерлингке жасаған трансферіне Фрейзер Кэмпбеллдің кері бағытта несиеге алынуы да кірген. Несиелік келісімдерде, әдетте, несие алған клуб несие берген клубқа ойыншының қызметін пайдаланғаны үшін несие ақысын төлеуі қажет. Сондай-ақ, несие алған клуб, қарыз мерзімі ішінде ойыншыға тиіс жалақының барлық сомасын төлеуге міндетті. Дегенмен, Алексис Санчестің («Манчестер Юнайтедтен» «Интер Миланға» 2019 жылы) және Гарет Бейлдің («Реал Мадридтен» «Тоттенхэмге» 2020 жылы) жоғары деңгейдегі несиелерінде, несие берген клубтар несие кезеңінде ойыншыға тиіс жалақының айтарлықтай бөлігін төлеуді жалғастырды. Бұл, өнімділігі төмен ойыншыны жоғары жалақымен жіберу және оған көбірек ойын уақыты табу үшін жасалды. Несиелер, келесі жылғы жазғы трансферлік терезеде ғана жүзеге асатын тұрақты трансферді жеңілдету үшін де қолданылуы мүмкін, мұндай жағдайда ол «Сатып алу міндетімен несие» деп аталады. Бұл көбінесе сатып алушы клубтың төлемдерін бір жылға созу үшін, УЕФА-ның қаржылық әділ ойын ережелеріне сәйкес келу мақсатында жасалады. Несиелер, сол трансферлік терезеде сол ойыншының тұрақты трансферімен бірге қолданылуы мүмкін. Сатып алушы клуб (футболшының келісімшарттық ойын құқықтарын сатып алған) кейіннен ойыншыны сатушы клубқа немесе үшінші клубқа несиеге бере алады. Бұл, ойын құқықтарының меншік құқығын (сатып алушы клубқа) беруді және ойыншыға басқа жерде тәжірибе мен ойын уақыты алуға мүмкіндік беруді қамтамасыз етеді (сатып алушы клубтың тығыз құрамынан тыс).

Қайта сатып алу шарты

Сонымен қатар, трансферге қайта сатып алу шарты да кіруі мүмкін, онда сатушы клуб алдын ала белгіленген қаржы сомасына (әдетте сатып алушы клубтың бастапқы сатып алу бағасынан жоғары) ойыншыны қайта сатып алуға құқық беретін опцияны қосады, бұл белгілі бір уақыттан кейін (әдетте сатылым аяқталғаннан кейін екі жыл) жүзеге асырылады. Егер опция белгілі бір мерзімге дейін пайдаланылмаса, ол күшін жояды. Мұндай шарттарды көбінесе талантты жас ойыншыларды бұрын сатып алған, бірақ олардың дағдыларын жетілдіріп, тәжірибелі болуын қалайтын элиталық клубтар қолданады. Сатып алушы клуб үшін бұл ойыншының қызметін белгілі бір мерзімге (кем дегенде 2 жыл) кепілдейді. Бұл жалдаудан өзгеше, себебі ойыншының меншік құқығы сатып алушы клубқа өтеді және трансфер ақысы сатушы клубқа жіберіледі, бұл сатушы клубтың УЕФА-ның қаржылық әділ ойын ережелеріне бейімделу мүмкіндігін арттырады. Көбінесе, қайта сатып алу шартымен бірге бірінші кезекте сатып алу құқығы да қоса тіркеледі, яғни егер кез келген үшінші клуб ойыншыны оның қазіргі клубынан (екінші клуб) сатып алуды ұсынса, ойыншының бұрынғы клубы (бірінші клуб), бұрын қайта сатып алу шартын енгізген клуб, үшінші клуб жасаған кез келген қаржылық ұсынысқа тең ұсыныс жасай алады.

Сатып алу шарты

Сатып алу шарты – футболшының келісімшартындағы ереже, онда футболшының ойын құқығын сатып алғысы келетін клуб, осы құқықты иеленген клубқа (әдетте, айтарлықтай жоғары сомада) шартта көрсетілген белгілі бір соманы төлеуге міндетті. Сатып алу шарты шартта белгіленген мерзім ішінде ғана күшінде болады, бірақ ағымдағы клуб, егер қаласа, шарттың мерзімі біткенге дейін футболшыны арзан бағаға сатуға және басқа клубпен ертерек трансферге келісе алады.

Оқу-жаттығудың өтемақысы

Оқу-жаттығу төлемдері – ойыншыларды даярлауға кеткен шығындарды өтеу. ФИФА статусында:

Оқу-жаттығу өтемақы ойыншының оқу клубына (клубтарына) төленеді: 1) ойыншы алғашқы кәсіби шартына қол қойғанда және 2) 23 жасқа толғанға дейін әрбір кәсіби трансфер кезінде маусым соңына дейін. Алайда, ФИФА мүше елдерді осы талапты орындауға міндеттей алмайды, сондықтан ФИФА өтемақы талап ету құқығын тек халықаралық трансферлерде ғана жүзеге асыра алады. Жастар клубтары олардың мөлшеріне қарай белгілі бір сомада ақша алады, мөлшерлемелер тізімі мерзімді түрде жаңартылып тұрады, бірақ ставкалар ойыншыны сатып алған жаңа клубқа да байланысты. «Ньюкасл Юнайтед» Шарль Н’Зогбия үшін өтемақы төлеуге міндетті болды, тіпті ол бос агент ретінде келгеніне қарамастан. Оқу-жаттығу төлемдері бойынша келіспеушіліктер кейде төлемнен қашу үшін сот дауларына әкеледі. Мысалы, Маттиас Лепиллер 2006 жылы «Фиорентинамен» келісім жасаған, бірақ ол клубтан кеткеннен бес жыл өткен соң, 2011 жылы Спорттық арбитраж сотында (CAS) шағымы қабылданбады. Сондай-ақ, клубтар трансфер құнын төмендету үшін арнайы келісімдер жасасады. Мысалы, Аттила Филкор бос агент ретінде Мальта клубына қосылып, бірден «Интер Миланға» сатылды. Мальта және Италияның жоғары лигалары арасындағы тарифтер тізімі әртүрлі болғандықтан, шығын сақталды, бірақ Филкордың бұрынғы клубы «Интерді» ФИФА-ға шағымдағаннан кейін төлем жасалды. Англия футбол қауымдастығының (FA) өз оқу-жаттығу төлемдері жүйесі бар; мысалы, «Челси» Даниэль Стерридж үшін «Манчестер Ситиге» өтемақы төлеуге міндетті болды. Италияда, ойыншының «Серия А» немесе Италияның 21 жасқа дейінгі құрамасында дебют жасағанда, мысалы, Давиде Москарделлиге, «Карьералық сыйлықақы» төленді. Ал, ойыншы алғашқы кәсіби шартына қол қойғанда, «Дайындық сыйлықақысы» жастар клубтарына төленді.

Ауыстыруға тыйым салу

ФИФА қолданатын клуб жазалау әдістерінің бірі – трансферлерге тыйым салу. 2005 жылы итальяндық «Рома» командасына ФИФА бір жылға трансферлік тыйым салды, ол 1 шілдеде күшіне енді. Себебі, 2004 жылдың қыркүйегінде француздық орталық қорғаушы Филипп Мекс клубқа қосылғанда, ол әлі «Осер» командасымен келісімшартта болған. 2005 жылдың желтоқсанында CAS-қа шағымданған кезде тыйым қаңтар айындағы трансферлік терезе аяқталғанға дейін қысқартылды, бірақ CAS «Рома» Мекссті «Осермен» келісімшартын бұзуға ғана емес, сонымен қатар белсенді түрде итермелегенін» мойындады. 2009 жылдың сәуірінде швейцариялық «Сион» командасына ФИФА 2010 жылғы маусымға дейін ешқандай ойыншыны тіркеуге тыйым салды. Бұл египеттік қақпашы Эссам Эль-Хадаридің келісімшарты аяқталғанға дейін 2008 жылы египеттік «Аль-Ахли» командасынан қол қоюы үшін жаза ретінде болды. 2011 жылы УЕФА барлық швейцариялық командаларға еуропалық жарыстардан тыйым салу мүмкіндігін қарастырды, бұл шешімді швейцариялық футбол федерациясына тапсырды. Нәтижесінде «Сионға» 36 ұпай шегерім жасалды. 2009 жылдың 3 қыркүйегінде «Челси» 2010 жылдың қаңтар және жазғы трансферлік терезелерінде жаңа ойыншыларды тіркеуге тыйым салынды, себебі ФИФА-ның дауларды шешу палатасы (DRC) француздық қанат шегі Гейль Какутаның 2007 жылы «Челсиге» қосылған кезде «Ленспен» келісімшартын бұзғанын және «Челси» оны бұған итермелегенін анықтады. Алайда, ШАК бұл тыйымды тез арада жойды, өйткені «Челси» өтемақы және оқу шығындары үшін 793 000 фунт стерлинг төлеуге келісті. 2019 жылдың ақпан айында ФИФА «Челсиге» келесі екі трансферлік терезеде жаңа ойыншыларды тартуға тыйым салды. ФИФА-ның тәртіптік комитеті клубты 18 жасқа толмаған ойыншыларды халықаралық трансфер және тіркеу бойынша бұзушылықтар үшін жауапты деп тапты. «Стамфорд» командасы 19-бап бойынша 92 ойыншыға қатысты айып тағылды, олардың 29-ы кінәлі деп танылды. 2009 жылы ағылшын командасы «Портсмут» 2007 жылы Глен Джонсонды және 2008 жылы Лассана Диарраны ауыстыруға қатысты ағылшын командалары «Челси» мен «Арсеналға» қарыздар төленбегенше жаңа ойыншыларға қол қоюға тыйым салынды. Үш айдан кейін Премьер-лига бұл тыйымды алып тастады. 2012 жылдың ақпан айында ағылшын командасы «Порт-Вейл» төлемсіз шотқа байланысты трансферлік ембарго алды, бұл бұрынғы «Вейл» ойыншысы Крис Бирчаллға қол қою мүмкін емес екенін білдірді. Екі аптадан соң «Вейл» компаниясы әкімшілік басқаруға енді. 2012 жылдың қарашасында Пол Уайлдс клубты сатып алғаннан кейін «Вейл» әкімшілігін тастады және ембарго алынды. Көп ұзамай «Вейл» ақырында МЛФ-ның «Колумбус Крю» командасымен ойнаған Бирчаллға қол қойды. 2012 жылы шотландтық команда «Рейнджерс» Шотландия футбол ассоциациясы 66-қағиданы бұзғаны үшін 12 айға тіркеуден шығарылды. Бұл «Рейнджерс» ойыншыларды клубқа ауыстыруға болады дегенді білдірді, бірақ олар басқарушы органда тіркелмеді. Бұл «Рейнджерс» әкімшілікке кіргеннен кейін болды. Сот судьясы Шотландия футбол ассоциациясы (SFA) «Рейнджерске» бір жылға трансферге тыйым салу бойынша өз өкілеттіктерін арттырып жіберді деген шешім шығарды, бірақ «Рейнджерс» бұл тыйым салуды Шотландия футбол ассоциациясына мүше болу шарты ретінде қабылдады. Сондай-ақ 2012 жылы шотландтық «Хартс» командасы алты бірінші команда ойыншысы мен менеджері МакГлинннің жалақысын уақтылы төлемегені үшін екі айға тыйым салды. 2013 жылы олар әкімшілікке кіру үшін сегіз айлық тыйым салуды алды, яғни жаңа ойыншылар 2014 жылдың ақпанына дейін клубқа тіркеле алмайды. 2012 жылдың желтоқсанында ағылшын командасы «Бьюриге» клубтың кәсіби футболшылар қауымдастығынан (PFA) қысқа мерзімді қарыз алғаннан кейін трансферге тыйым салынды. 2013 жылдың қаңтар айында қарызды өтегеннен кейін тыйым салынды, бірақ ақпан айында олар PFA-дан басқа қарыз алғаннан кейін екінші ембарго алды. Бұл ембарго 2013 жылдың мамырына дейін созылып, клубты Стюарт Дей сатып алғаннан кейін несиелер қайтарылды. Бұл кезде клуб екінші лигаға түсіп, 16 ойыншысын босатуға мәжбүр болды. 2013 жылы ағылшын командасы «Уотфорд» 2011 жылдың қыркүйегінен бастап 2012 жылдың маусымында бұрынғы иесі Лоренс Бассини клубты Джанпаоло Поццоға салғанға дейін футбол ережелерін бұзғаны үшін бес айлық трансферлік тыйым алды. «Уотфорд» пен Бассини футбол органдарына LNOC компаниясымен жасалған қаржылық келісімдер туралы, атап айтқанда Дэнни Грэмді «Суонси Ситиге» ауыстырудағы рөлдері туралы хабарламайтындар үшін кінәлі деп танылды. Эмбарго кезеңінде «Уотфорд» лиганың қызметкерлерінің алдын ала рұқсатымен ойыншыларды тіркей алды. 2013 жылы француздық команда «Нант» 2012 жылы шабуылшы Исмаэль Бангураны Эмираттық клуб «Аль-Насрдан» сатып алу кезінде ережелерді бұзғаны үшін екі трансферлік терезеге дейін тыйым салынды. «Нант» Бангураны ЭАЭ командасымен келісімшартын бұзуға көндіргені анықталды және ФИФА оны «Аль-Насрға» төлеуге 4,5 миллион еуро айыппұл салды. Алғашқы жеңілдіктен кейін тыйым сақталды. 2014 жылдың сәуірінде испандық клуб «Барселона» 2014 жылдың маусымынан бастап екі тізбектей трансферлік терезеге тыйым салынды және 18 жасқа толмаған ойыншыларды халықаралық трансфер және тіркеу бойынша бұзушылықтар үшін 305 000 фунт стерлинг айыппұл төледі, ал Корольдік испан футбол федерациясы (RFEF) 340 000 фунт стерлинг айыппұл төледі және «футболдағы кәмелетке толмағандардың халықаралық трансферіне қатысты нормативтік базаны және қолданыстағы жүйені реттеуге» тапсырма берілді. ФИФА-ның ережелерінде халықаралық трансферлер кәмелетке толмағандарға қатысты үш жағдайда ғана қабылданады: (1) ойыншының ата-анасы басқа елге бұрынғы себептермен көшкен; (2) трансфер Еуропалық Одақтың ішінде жүргізілсе, ойыншының жасы 16 мен 18 арасында болса; немесе (3) ойыншының үйі ұлттық шекарадан 50 км-ден аз қашықтықта болса. Алайда, тыйым трансферлік терезенің соңына дейін уақытша алынып тасталды, бұл клубқа 2014 жылдың жазғы трансферлік терезесінде ойыншыларды сатып алуға мүмкіндік берді, олар Марк-Андре тер Стеген, Клаудио Браво, Луис Суарес, Жереми Матью және Томас Вермаэленді сатып алды. 20 тамызда шағым қабылданбады. Тыйым «Барселонаның» имиджін «ұшырып» жіберді деген пікір айтылды. 2015 жылдың қаңтарында спорт директоры Андони Субисаретта осыған қатысты рөлі үшін қызметтен босатылды. 2014 жылдың желтоқсанында ағылшын командалары «Блэкберн Роверс», «Лидс Юнайтед» және «Ноттингем Форест» лига енгізген қаржылық әділеттілік ережелерін бұзғаны үшін бір трансферлік терезеге тыйым салынды. Үш клуб операциялық шығын мен акционерлік инвестициялар бойынша шектеулерді, 8 миллион фунт стерлингке дейін бұзды. 2019 жылдың ақпан айында ФИФА «Челсиге» келесі екі трансферлік терезеде жаңа ойыншыларды тартуға тыйым салды. Тыйым 18 жасқа толмаған ойыншыларды халықаралық трансфер және тіркеу бойынша бұзушылықтарға байланысты салынды. Алайда, клуб әлі де Спорт арбитраждық сотына шағымдану құқығын сақтап қалды. 2019 жылдың желтоқсанында CAS қаңтар айындағы трансферлік терезеден бұрын тыйымды қысқартты. Алайда, клубтың мәлімдемесінде ФИФА-ның мінез-құлқы «өте қанағаттандырмас» болды. «Осы іске қатысты ФИФА-ның тәсілі өте қанағаттандырмас болды, әсіресе ФИФА «Челсиге» «Манчестер Ситиге» қарағанда мүлдем түсініксіз себептермен өте әртүрлі қарады», делінген клубтың мәлімдемесінде.